Niemcy z planem reformy zdrowia wartym 42 mld euro. Co zakłada

Dziesięcioosobowa komisja ekspertów przedstawiła w poniedziałek 66-punktowy plan reformy ustawowego systemu ubezpieczeń zdrowotnych w Niemczech. Ostrzegła, że bez interwencji luka między wpływami a wydatkami kas chorych może do 2030 roku sięgnąć 40.4 (billion euros) — prognozowanego deficytu GKV do 2030 roku. Federalna minister zdrowia Nina Warken z CDU odebrała 480-stronicowy raport komisji na konferencji prasowej w Berlinie. Propozycje mają łączną potencjalną wartość finansową sięgającą 42 mld euro już w przyszłym roku, czyli więcej niż 15 mld euro deficytu, który już prognozuje się na 2027 rok. Komisji przewodniczył ekonomista zdrowia Wolfgang Greiner z Uniwersytetu w Bielefeld. Zanim opracowała rekomendacje, przeanalizowała około 1 700 propozycji nadesłanych przez związki i organizacje z całego sektora ochrony zdrowia.

„Jestem wdzięczna, że komisja przedstawiła nam dobrze wyposażone narzędzie, z którego teraz wybierzemy najlepsze rozwiązania.” — Nina Warken via Deutsche Welle

Warken dodała, że nie będzie jednostronnych reform obciążających ubezpieczonych, a podstawy solidarnościowego systemu ochrony zdrowia nie zostaną naruszone. Według wyniku wyszukiwania w sieci Warken powiedziała, że propozycje komisji będą podstawą do projektu ustawy, który ma zostać przyjęty przez rząd w lipcu.

Lekarze, szpitale i producenci leków mają ponieść największe oszczędności

Komisja uznała, że największy potencjał oszczędności mają świadczeniodawcy – gabinety lekarskie, szpitale i producenci farmaceutyków – na poziomie 19 (billion euros) — celu oszczędnościowego dla świadczeniodawców i producentów. Podstawowa zasada stojąca za tym celem zakłada, że wynagrodzenia dla świadczeniodawców nie powinny rosnąć szybciej niż wpływy kas chorych. Kolejne 12 mld euro można by uzyskać, gdyby rząd federalny w całości przejął koszty ubezpieczenia osób pobierających Bürgergeld, które komisja klasyfikuje jako świadczenie niezwiązane z ubezpieczeniem i niesłusznie obciążające ustawowe fundusze. Same koszty po stronie pacjentów mogłyby przynieść do 4,1 mld euro, głównie dzięki waloryzacji dopłat do leków o inflację. Komisja rekomenduje podniesienie ich pułapu do 15 euro, zaznaczając, że dopłaty pozostają w dużej mierze niezmienione od 2004 roku. Dodatkowe 4,8 mld euro po stronie wpływów miałoby pochodzić z likwidacji bezskładkowego współubezpieczenia współmałżonków niepracujących. Taki krok dotknąłby około 1,6 mln osób, przy możliwych wyjątkach dla rodziców małych dzieci.

Świadczeniodawcy i producenci: 19, Rząd federalny (Bürgergeld i świadczenia niezwiązane z ubezpieczeniem): 12, Dopłaty pacjentów i działania po stronie wpływów: 4,1, Likwidacja współubezpieczenia małżonków: 4,8

Podatek cukrowy i wyższe opłaty od tytoniu uzupełniają pakiet

Poza zmianami strukturalnymi dotyczącymi składek i płatności dla świadczeniodawców komisja zaproponowała wprowadzenie progresywnego podatku od słodzonych napojów gazowanych oraz podniesienie istniejących podatków od tytoniu i alkoholu. Dodatkowe wpływy miałyby trafić do GKV. Komisja podkreśliła też potrzebę wzmocnienia opieki opartej na dowodach naukowych i rozszerzenia działań profilaktycznych. Wolfgang Greiner przedstawił pakiet jako narzędzie, które ma zapobiec erozji zasady solidarności w ustawowym systemie pod ciężarem rosnących kosztów.

„Propozycje otwierają szerokie pole do działania politycznego przy dalszym kształtowaniu systemu. Przede wszystkim pomagają zapewnić, że kasy chorych nie będą wydawały więcej, niż mają wpływów, a tym samym zapobiec wzrostowi składek i dodatkowym obciążeniom dla ubezpieczonych oraz pracodawców.” — Wolfgang Greiner via Berliner Zeitung

Bez reform komisja wyliczyła, że przeciętnie zarabiająca osoba musiałaby w 2027 roku zapłacić dodatkowo około 260 euro składek rocznie, a do 2030 roku kwota ta wzrosłaby do około 680 euro. Maksymalne dodatkowe obciążenie w 2030 roku mogłoby sięgnąć 1 440 euro rocznie.

System i tak należy do najdroższych na świecie, a jego efektywność budzi pytania

Niemiecki system ochrony zdrowia jest jednym z najdroższych na świecie i najdroższym w Unii Europejskiej, podała Berliner Zeitung. Łączne dzienne wydatki wszystkich płatników sięgają blisko 1,4 mld euro. Sama GKV odpowiada za największą część tego rachunku i wydaje około 1 mld euro dziennie. Wstępne dane Federalnego Ministerstwa Zdrowia pokazują, że w 2025 roku GKV odnotowała wydatki w wysokości 352,4 mld euro przy przychodach 355,9 mld euro, czyli nadwyżkę techniczną. Wydatki rosły jednak o 7,8 proc., a wpływy ze składek tylko o 5,3 proc., co powiększyło lukę strukturalną. Leczenie szpitalne odpowiadało za około jedną trzecią wszystkich wydatków GKV. Ministerstwo wskazało je jako decydujący czynnik wzrostu kosztów. Na kolejnych miejscach znalazły się leki z udziałem 17 proc. oraz wizyty u lekarzy z udziałem 16 proc. Przewodniczący Krajowego Związku Lekarzy Ustawowego Ubezpieczenia Zdrowotnego Andreas Gassen powiedział przed prezentacją, że planowany cel oszczędnościowy uważa za nierealny. Jego zdaniem najpierw należałoby usunąć ze świadczeń GKV świadczenia niezwiązane z ubezpieczeniem.

Niemcy stosują dwutorowy system ubezpieczeń zdrowotnych, w którym ustawowe ubezpieczalnie, czyli GKV, obejmują około 90 procent ludności i nie mogą odmówić przyjęcia żadnego wnioskodawcy. Około 10 procent populacji ma ubezpieczenie prywatne. Składki są dzielone po równo między pracowników i pracodawców oraz obliczane jako procent dochodu brutto. Ogólna stawka wynosi 14,6 proc., a od początku 2026 roku obowiązuje średnia dodatkowa składka, która wzrosła do 2,9 proc. System jest regularnie krytykowany za to, że bodźce finansowe skłaniają szpitale i lekarzy do stosowania drogich lub zbędnych terapii, co podnosi koszty bez równoczesnej poprawy stanu zdrowia pacjentów.

Kluczowe etapy procesu reformy GKV: — ; — ; —