MSF: W Darfurze doszło do systematycznej przemocy seksualnej podczas wojny

Lekarze bez Granic opublikowali 31 marca 2026 roku raport, w którym opisali, że 3,396 (survivors) — osoby, które przeżyły przemoc seksualną i zostały objęte leczeniem w placówkach MSF w Darfurze w okresie od stycznia 2024 do listopada 2025 roku zgłosiły się po pomoc w wspieranych przez organizację ośrodkach zdrowia w Północnym i Południowym Darfurze między styczniem 2024 a listopadem 2025 roku. MSF określiła przemoc seksualną jako „cechę definiującą” wojny domowej w Sudanie. Raport zatytułowany „There is Something I Want to Tell You...: Surviving the Sexual Violence Crisis in Darfur” oparto na danych medycznych i relacjach ocalałych pochodzących tylko z dwóch z 18 stanów Sudanu. Organizacja ostrzegła, że liczby pokazują jedynie ułamek rzeczywistej skali kryzysu. Kobiety i dziewczęta stanowiły 97 (%) — odsetek osób leczonych przez MSF, które były kobietami wszystkich osób objętych leczeniem, a mężczyźni i chłopcy – pozostałe trzy procent. Za głównych sprawców systematycznych nadużyć MSF uznała Rapid Support Forces oraz sprzymierzone z nimi milicje, wynika z danych organizacji i relacji osób, które przeżyły ataki.

Wojna domowa w Sudanie wybuchła w kwietniu 2023 roku i postawiła naprzeciw siebie Sudańskie Siły Zbrojne oraz RSF dowodzone przez generała Mohameda Hamdana Dagalo. Według różnych źródeł cytowanych w raporcie MSF konflikt zmusił do ucieczki z domów około 14 milionów ludzi, w kraju szerzy się głód, a liczba ofiar śmiertelnych idzie w setki tysięcy. Darfur ma długą historię konfliktów i prześladowań etnicznych, a w czasie wojny był bastionem RSF. W kwietniu 2025 roku RSF zajęła obóz dla wysiedleńców Zamzam po dwóch dniach ciężkiego ostrzału, a 26 października 2025 roku przejęła kontrolę nad El Fasher, stolicą Północnego Darfuru.

Ruth Kauffman, menedżerka MSF ds. zdrowia w sytuacjach nadzwyczajnych, opisała skalę kryzysu w bardzo ostrych słowach. „Przemoc seksualna jest cechą definiującą ten konflikt – nie ogranicza się do linii frontu, ale jest obecna w całych społecznościach. Ta wojna toczy się na plecach i na ciałach kobiet i dziewcząt. Przemieszczenia ludności, załamanie systemów wsparcia społecznego, brak dostępu do opieki zdrowotnej i głęboko zakorzenione nierówności płci pozwalają na utrzymywanie tych nadużyć w całym Sudanie.” — Ruth Kauffman via Al Jazeera Myriam Laaroussi, koordynatorka MSF ds. sytuacji nadzwyczajnych w Sudanie, powiedziała, że dane są „tylko wierzchołkiem góry lodowej”, wskazując na bariery w dostępie fizycznym, zniszczoną infrastrukturę medyczną i społeczne tabu związane ze zgłaszaniem takich przestępstw. „W Darfurze żadne miejsce nie jest bezpieczne dla kobiet. Nie mamy danych z całego Sudanu, bo zmagamy się z brakiem fizycznego dostępu. Większość infrastruktury zdrowotnej została zniszczona. Żywności, wody, prądu – nie ma śladu po niczym.” — Myriam Laaroussi via NRC Przemoc często przebiegała wzdłuż linii etnicznych, a społeczności niearabskie, w tym grupy Masalit, Fur i Zaghawa, zostały w raporcie opisane jako „systematycznie atakowane” w ramach upokarzania i zastraszania.

Upadek El Fasher wywołał wzrost liczby zgłaszanych przypadków Po zajęciu El Fasher przez RSF 26 października 2025 roku MSF udzieliła pomocy ponad 140 osobom, które przeżyły przemoc, w listopadzie 2025 roku, kiedy uciekały do miasta Tawila. 94 procent z nich podało, że zostało zaatakowanych przez uzbrojonych mężczyzn. W jednym miesiącu obejmującym grudzień 2025 roku i styczeń 2026 roku MSF zidentyfikowała kolejne 732 osoby, które przeżyły przemoc, w obozach dla uchodźców wokół Tawili. Kobiety mówiły o atakach zarówno podczas drogi, jak i już w samych obozach. BBC podała, że ponad 90 procent ofiar leczonych przez MSF zostało zaatakowanych podczas przemieszczania się z terenów objętych konfliktem do bezpiecznej Tawili. Kierownictwo RSF przyznało, że podczas przejmowania El Fasher doszło do „pojedynczych naruszeń”, ale stwierdziło, że są one badane, a skala zbrodni została wyolbrzymiona, podała BBC. Raport zwraca też uwagę, że przepełnione obozy, oddalone punkty poboru wody, niebezpieczne urządzenia sanitarne i niewielka liczba toalet dodatkowo zwiększały zagrożenie dla osób, które przeżyły przemoc.

Praca na polach lub droga do pól: 803, Zbieranie drewna, wody lub żywności: 522

Wśród ofiar były także dzieci, w tym 41 poniżej piątego roku życia Wśród osób opisanych w raporcie były dzieci. Jedna na pięć osób, które przeżyły przemoc w Południowym Darfurze, miała mniej niż 18 lat. Raport odnotował 41 dzieci poniżej piątego roku życia wśród osób leczonych w Południowym Darfurze, a MSF uznała tę liczbę za ilustrację skali kryzysu. Ocalali opisywali ataki nie tylko podczas aktywnych walk, ale także w codziennych miejscach: przy drogach, na targach, na polach uprawnych i w obozach dla przesiedleńców. Jedna z osób cytowanych w relacji BBC powiedziała, że była gwałcona wielokrotnie przez całą noc przez kilku mężczyzn, razem z 15-letnią dziewczyną. Inna osoba relacjonowała, że 22-letnia kobieta z jej grupy została zgwałcona przez czterech lub pięciu mężczyzn i zmarła na miejscu. MSF wezwała Organizację Narodów Zjednoczonych, darczyńców i podmioty humanitarne do pilnego zwiększenia dostępu do opieki zdrowotnej i ochrony w Darfurze oraz w całym Sudanie, a także zaapelowała do wszystkich stron konfliktu o zaprzestanie przemocy seksualnej i przeciwdziałanie jej.