Ponad 1,5 mld euro pomocy dla Sudanu. Darczyńcy spotkali się w Berlinie

Podczas środowej konferencji w Berlinie międzynarodowi darczyńcy zadeklarowali ponad 1,5 miliarda euro na pomoc humanitarną dla Sudanu. Wysocy przedstawiciele ONZ, Europy, Afryki i Stanów Zjednoczonych spotkali się w trzecią rocznicę wybuchu wojny domowej, aby wywrzeć presję na zapewnienie dostępu dla organizacji pomocowych i doprowadzenie do zawieszenia broni.

Wojna domowa w Sudanie rozpoczęła się 15 kwietnia 2023 roku, gdy sudańska armia rządowa SAF oraz paramilitarna organizacja RSF wystąpiły przeciwko sobie po wcześniejszym wspólnym przejęciu władzy w wyniku puczu. Obie formacje blisko ze sobą współpracowały — Daglo pełnił funkcję zastępcy al-Burhana przed rozłamem. Konflikt podzielił kraj na strefy wpływów: armia odzyskała kontrolę nad w dużej mierze zniszczoną stolicą, Chartumem, oraz wschodnią częścią kraju, podczas gdy RSF umocniło swoje panowanie w Darfurze na zachodzie. Konferencja w Berlinie była trzecim międzynarodowym spotkaniem darczyńców, po wcześniejszych wydarzeniach w Paryżu i Londynie.

Niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul ogłosił łączną kwotę zobowiązań na zakończenie konferencji, która została zorganizowana przez Federalny Urząd Spraw Zagranicznych przy współudziale Wielkiej Brytanii, Francji, USA, Unii Europejskiej oraz Unii Afrykańskiej. W wydarzeniu wzięły udział delegacje z ponad 60 państw. Wadephul opisał konflikt jako prowadzony z wyjątkową brutalnością i stwierdził, że wywołał on największą współczesną katastrofę humanitarną. Zaapelował do innych państw, organizacji oraz sektora prywatnego o dalsze wsparcie finansowe. Minister wyraził także uznanie dla lokalnych pracowników humanitarnych, którzy codziennie ryzykują życie między liniami frontu, oraz dla państw sąsiadujących z Sudanem, które przyjęły rzesze uchodźców.

„„Ten koszmar musi się skończyć”.” — Antonio Guterres via Handelsblatt

Niemcy deklarują setki milionów, Chartum mówi o ingerencji Niemcy ogłosiły wsparcie w wysokości od 230 do 232 milionów euro — dane te nieznacznie różniły się w poszczególnych raportach — przeznaczone dla ludności Sudanu oraz krajów sąsiednich goszczących miliony uchodźców. Wadephul bronił decyzji o nieobsadzeniu stron konfliktu przy stole negocjacyjnym w Berlinie, argumentując, że podejmie z nimi dialog dopiero wtedy, gdy wykażą gotowość do zawieszenia broni. Rząd sudański w Chartumie odrzucił tę formę współpracy, potępiając konferencję jako „zaskakującą i niedopuszczalną” ingerencję w sprawy wewnętrzne oraz ostrzegł, że dialog z grupami paramilitarnymi podważa suwerenność państwa. Według rządu spotkanie zaplanowano bez konsultacji z władzami w Chartumie. Wadephul odpowiedział bezpośrednio na tę krytykę.

„„To jest nieakceptowalne”.” — Johann Wadephul via N-tv

Minister przyznał, że kryzys w Sudanie nie cieszy się należytą uwagą opinii publicznej, po części dlatego, że wojna na Ukrainie i konflikt na Bliskim Wschodzie odciągają uwagę świata od Afryki. Kilku uczestników spośród ponad 60 delegacji opisało sytuację jako porażkę społeczności międzynarodowej.

Wysłannik ONZ i doradca USA za przerwaniem ognia Pekka Haavisto, Specjalny Wysłannik ONZ ds. Sudanu, opowiedział się za natychmiastowym humanitarnym przerwaniem ognia, argumentując, że jest to jedyny sposób na zaopatrzenie cierpiącej ludności. Wadephul nazwał ten postulat „słusznym merytorycznie”. Massad Boulos, starszy doradca ds. Afryki w Departamencie Stanu USA, podkreślił, że zawieszenie broni jest warunkiem koniecznym dla trwałego rozwiązania politycznego. Stany Zjednoczone uczestniczą w kilku inicjatywach pokojowych dla Sudanu, w tym w tzw. grupie Quad złożonej z USA, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Arabii Saudyjskiej i Egiptu — choć państwa te są częściowo uwikłane w konflikt. Według raportów ZEA mają wspierać RSF, podczas gdy Egipt i Arabia Saudyjska popierają rząd Sudanu. Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na emirackie firmy powiązane z dowódcą RSF Mohamedem Hamdanem Daglo i jego rodziną we wcześniejszej fazie konfliktu.

34 miliony osób potrzebują pomocy w obliczu oskarżeń o zbrodnie wojenne Skala cierpienia ludzkiego w Sudanie osiągnęła poziom, który Światowy Program Żywnościowy określił jako największą katastrofę humanitarną na planecie. Z danych przytoczonych na konferencji wynika, że około 34 miliony ludzi w Sudanie zależy od pomocy humanitarnej, z czego około 21 milionów cierpi z powodu ostrego głodu, a około 14 milionów to osoby przesiedlone — mieszkające w tymczasowych schronieniach lub w krajach sąsiednich. Szacunki wskazują na ponad 150 000 ofiar śmiertelnych, choć oczekuje się, że prawdziwą liczbę uda się ustalić dopiero po zakończeniu wojny. Organizacje praw człowieka zarzucają zarówno SAF, jak i RSF łamanie praw człowieka i zbrodnie wojenne: SAF staje przed oskarżeniami o masowe bombardowania dzielnic mieszkalnych, natomiast RSF o stosowanie przemocy seksualnej jako narzędzia walki, szczególnie wobec grup niearabskich w Darfurze. Według Międzynarodowego Komitetu Czerwonego aż 80 procent placówek opieki zdrowotnej w Sudanie jest zniszczonych lub nieczynnych. Organizacje pomocowe zarzucają również stronom konfliktu celowe wykorzystywanie głodu jako broni i niszczenie produkcji rolnej.