Izrael zawiesza batalion po ataku na ekipę CNN na Zachodnim Brzegu

Izraelskie wojsko zawiesiło w poniedziałek, 30 marca 2026 roku, cały batalion rezerwy po brutalnym ataku na ekipę CNN na okupowanym Zachodnim Brzegu, w incydencie, który najwyższy dowódca armii określił jako „poważne uchybienie etyczne i zawodowe”. Do zdarzenia doszło w czwartek, 26 marca, w palestyńskiej wiosce Tajasir, na północny wschód od Nablusu, gdzie korespondent Jeremy Diamond i fotoreporter Cyril Theophilos dokumentowali skutki ataku izraelskich osadników oraz powstanie nielegalnej placówki. Żołnierz objął Theophilosa w chwyt za szyję, przewrócił go na ziemię i uszkodził jego aparat, a cała ekipa została później zatrzymana na około dwie godziny. Inny żołnierz został nagrany, gdy mówił, że wojsko kierowało się „zemstą” za śmierć izraelskiego nastolatka, który zginął 21 marca w zderzeniu z samochodem prowadzonym przez Palestyńczyka. Wojsko potwierdziło, że wszczęło formalne dochodzenie, i przeprosiło dziennikarzy CNN.

Żołnierz na nagraniu mówił o „zemście” za śmierć nastolatka Nagranie CNN pokazało kilka niepokojących wypowiedzi i działań żołnierzy obecnych na miejscu. Jeden z nich mówił, że cały Zachodni Brzeg jest „dla Żydów”, a inny wprost wskazał zabicie izraelskiego nastolatka 21 marca jako motyw działań oddziału. IDF rzecznik, podpułkownik Nadav Shoshani, powiedział, że zachowanie żołnierzy „nie reprezentuje IDF” i że sprawa zostanie zbadana. „Przeprosiłem prywatnie i powtórzę to jeszcze raz — do tego nie powinno było dojść” — Nadav Shoshani via Deutsche Welle Szef Sztabu Generalnego, generał porucznik Eyal Zamir, odniósł się do incydentu w komunikacie armii i zaznaczył, że broń służy wyłącznie do wykonywania zadań. „Wszyscy złożyliśmy przysięgę żołnierską przy wstąpieniu do służby. Broni należy używać wyłącznie do wykonania zadania i nigdy w odwecie” — Eyal Zamir via The New York Times Wojsko dodało, że żołnierze mają obowiązek „zachować opanowanie, postawę państwową i szacunek dla munduru, który noszą, oraz armii, którą reprezentują”.

Zawieszony batalion ma historię zarzutów o naruszenia praw człowieka Zawieszona jednostka składa się w dużej mierze z weteranów Batalionu Netzah Yehuda, jednostki powołanej z myślą o ultraortodoksyjnych Żydach, dla których praktyka religijna wymaga rozdzielenia kobiet i mężczyzn. Batalion był wcześniej oskarżany o nadużycia wobec Palestyńczyków i został wskazany w 2024 roku jako potencjalny cel sankcji na podstawie amerykańskiej Ustawy Leahy’ego, która blokuje pomoc i szkolenia dla zagranicznych jednostek wojskowych oskarżonych o naruszenia praw człowieka. Ostatecznie administracja Joe Bidena nie zdecydowała się na wstrzymanie pomocy dla batalionu. Do jednego z najpoważniejszych wcześniejszych incydentów przypisywanych tej jednostce należała śmierć 78-letniego Palestyńczyka z obywatelstwem amerykańskim w 2022 roku. Mężczyznę zatrzymano, zakneblowano i skuto podczas nalotu na jego wioskę; sekcja zwłok wykazała, że zmarł na zawał serca wywołany stresem, po urazach odniesionych w czasie zatrzymania. Izraelskie śledztwo wojskowe wskazało winę żołnierzy biorących udział w zdarzeniu, a trzech dowódców ukarano dyscyplinarnie, lecz nie postawiono żadnych zarzutów karnych. Portal Ynet opisał zawieszenie całego batalionu jako bezprecedensowy krok mający pełnić funkcję odstraszającą, natomiast żołnierze jednostki mieli być zszokowani tym, co nazwali karą zbiorową. Według Tages Anzeiger taki batalion liczy zwykle kilkuset żołnierzy.

Atak na ekipę CNN nastąpił w czasie utrzymującej się międzynarodowej kontroli nad sposobem, w jaki izraelskie wojsko traktuje dziennikarzy. Jak podało Deutsche Welle, Reporterzy bez Granic przypisali izraelskim siłom niemal połowę wszystkich zgonów dziennikarzy w 2025 roku. Batalion Netzah Yehuda przez kilka lat mierzył się z kolejnymi oskarżeniami o nadużycia wobec Palestyńczyków, w tym związaną ze śmiercią palestyńsko-amerykańskiego zatrzymanego w 2022 roku. Jednostkę rozważano wcześniej jako cel sankcji USA na podstawie Ustawy Leahy’ego w 2024 roku, ale ostatecznie nie zostały one wprowadzone.

Organizacje broniące wolności prasy mówią o celowym ataku, nie o nieporozumieniu Foreign Press Association, która reprezentuje setki dziennikarzy w Izraelu i na terytoriach palestyńskich, wydała ostre oświadczenie potępiające incydent. „To nie było nieporozumienie. To był brutalny atak na wyraźnie oznaczonych dziennikarzy i bezpośredni atak na wolność prasy. Celowanie karabinami w dziennikarzy i cywilów, fizyczny atak na operatora oraz zatrzymanie ekipy to działania, które przekraczają każdą granicę” — Foreign Press Association via Deutsche Welle Stowarzyszenie zaznaczyło, że dziennikarze jasno się przedstawili, zanim żołnierze wielokrotnie próbowali uniemożliwić nagrywanie. IDF podało, że batalion pozostanie w służbie rezerwowej na czas przeglądu, a po jego zakończeniu wróci do zadań operacyjnych. Wojsko przedstawiło zawieszenie jako środek mający „wzmocnić jego zawodowe i etyczne podstawy”, ale nie podało terminu zakończenia analizy. Generał porucznik Zamir przyznał, że jednostka ma znaczenie dla armii, jednocześnie wyznaczając wyraźną granicę wobec tego, co nazwał „nieetycznymi normami”.