Izraelska policja blokuje kardynała Pizzaballę przed wejściem do Bazyliki Grobu Świętego

Izraelska policja zablokowała kardynałowi Pierbattiscie Pizzaballi, łacińskiemu patriarsze Jerozolimy, oraz ojcu Francesco Ielpo, Opiekunowi Ziemi Świętej, wejście do Bazyliki Grobu Świętego w Niedzielę Palmową, 29 marca 2026 roku. Według władz kościelnych było to pierwsze od wieków takie zakłócenie Mszy w tym miejscu. Obaj duchowni szli pieszo, prywatnie i bez jakiejkolwiek procesji, gdy izraelskie siły bezpieczeństwa zawróciły ich z drogi. Władze izraelskie powołały się na względy bezpieczeństwa wynikające z trwającej wojny z Iranem, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku, w tym na niedawne ataki rakietowe w pobliżu Starego Miasta w Jerozolimie. Incydent został natychmiast potępiony przez europejskich szefów państw i wywołał protest dyplomatyczny Włoch. Status quo obowiązujące w miejscach świętych w Jerozolimie sięga co najmniej połowy XIX wieku, kiedy władze osmańskie sformalizowały zasady dzielenia dostępu między wspólnoty greckokatolicką, katolicką i ormiańską. Izrael uznał zachowanie tego układu po powstaniu państwa w 1948 roku. Stolica Apostolska i Izrael nawiązały formalne stosunki dyplomatyczne w 1994 roku, choć – jak podaje wPolityce.pl – nie rozwiązano nadal niektórych kwestii, w tym opodatkowania instytucji chrześcijańskich. Bazylika Grobu Świętego uchodzi za jedno z najświętszych miejsc chrześcijaństwa, a jej kalendarz liturgiczny jest ściśle podzielony między wyznania.

Kościół mówi o „poważnym precedensie” po raz pierwszy od wieków Łaciński Patriarchat Jerozolimy i Opieka nad Ziemią Świętą wydały wspólne oświadczenie, w którym jednoznacznie potępiły działania policji. W komunikacie nazwano interwencję „nierozsądną, pochopną i rażąco nieproporcjonalną”, a także „skrajnym odejściem od podstawowych zasad wolności religii i poszanowania status quo”. Władze kościelne zwróciły uwagę, że obaj duchowni poruszali się bez oznak procesji czy ceremonii, co ich zdaniem czyni reakcję policji jeszcze bardziej niezrozumiałą. W oświadczeniu napisano, że był to „poważny precedens i wyraz lekceważenia uczuć miliardów ludzi na całym świecie”. Ojciec dominikanin Stanisław Tasiemski, prezes Katolickiej Agencji Informacyjnej, powiedział wPolityce.pl, że Msza była też przeznaczona do transmisji dla wiernych na całym świecie, którzy z powodu wojny nie mogli przyjechać do Jerozolimy, więc przerwanie uroczystości było „całkowicie bezprecedensowe”. Dodał, że można spodziewać się reakcji Stolicy Apostolskiej. Jak podał Reuters, izraelska policja uzasadniła ograniczenia wąskimi ulicami Starego Miasta, które – jej zdaniem – utrudniają dostęp służb ratunkowych i ewakuację w razie ataku rakietowego, stwarzając, jak to określono, „realne zagrożenie życia”.

Herzog wyraża żal, Netanjahu mówi o braku złych intencji Prezydent Izraela Isaac Herzog zadzwonił do kardynała Pizzaballi po incydencie i wyraził „głęboki żal” z powodu, jak to ujął, niefortunnej sytuacji. Herzog przypisał decyzję realnemu zagrożeniu atakiem rakietowym ze strony, jak powiedział, „irańskiego reżimu terrorystycznego”, wskazując, że w ostatnich dniach irańskie pociski spadły w pobliżu Starego Miasta w Jerozolimie. Zapewnił też kardynała o „niezachwianym przywiązaniu Izraela do wolności religijnej wszystkich wyznań” oraz o zamiarze utrzymania status quo w miejscach świętych w Jerozolimie. Do sprawy odniósł się również premier Izraela Benjamin Netanjahu, pisząc na platformie X, że policja „nie miała złych intencji” i działała „z szczególnej troski” o bezpieczeństwo kardynała i osób mu towarzyszących. Jednocześnie Reuters podał, że mieszkańcy i przedstawiciele wspólnot religijnych wskazywali na niespójne egzekwowanie ograniczeń, zauważając, że część muzułmańskich duchownych otrzymała dostęp do meczetu Al-Aksa podczas Ramadanu, a przed Paschą zezwolono na obrzędy przy Ścianie Płaczu. Były premier Izraela Yair Lapid ostro skrytykował działania rządu Netanjahu, pisząc, że od zdarzenia minęły godziny, a nie było żadnego oficjalnego wyjaśnienia, żadnego oświadczenia ze strony polityka ani próby przedstawienia sprawy w sposób zrozumiały dla odbiorców międzynarodowych. „Cały katolicki świat zwraca się przeciwko nam, głowy państw wydają przeciwko nam szokujące oświadczenia, a ze strony Izraela nie ma wyjaśnienia, nie ma oświadczenia ze strony żadnego polityka, nikt nie podnosi głowy i nie mówi: to nie jest deklaracja wojny Żydów przeciwko chrześcijańskiemu światu, to ograniczenia czasu wojny, których celem jest ochrona bezpieczeństwa patriarchy i jego wiernych” — Yair Lapid via Do Rzeczy

Nawrocki, Macron i Meloni potępiają działania policji Prezydent Polski Karol Nawrocki był wśród pierwszych szefów państw, którzy publicznie zareagowali, publikując oświadczenie po polsku i po angielsku na platformie X. Wyraził „zdecydowany sprzeciw wobec braku zgody na odprawienie Mszy Świętej w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie” i przekazał „słowa wsparcia dla łacińskiego patriarchy Jerozolimy oraz wszystkich chrześcijan żyjących w Ziemi Świętej”. „Działania izraelskiej policji, które potępiam, są wyrazem braku szacunku dla chrześcijańskiej tradycji i kultury” — Karol Nawrocki via TVN24 Do decyzji policji odniósł się też prezydent Francji Emmanuel Macron, pisząc, że została ona „spotęgowana przez niepokojący wzrost liczby przypadków naruszania statusu miejsc świętych w Jerozolimie”, a wolność kultu w Jerozolimie musi być zagwarantowana wszystkim religiom. Wicepremier i minister spraw zagranicznych Włoch Antonio Tajani nazwał sytuację „niedopuszczalną” i polecił włoskiemu ambasadorowi w Izraelu formalnie przekazać Rzymowi „oburzenie” oraz potwierdzić stanowisko Włoch w obronie wolności religijnej. Premier Włoch Giorgia Meloni wyraziła solidarność z obydwoma duchownymi, którzy są obywatelami Włoch, i – jak podał Reuters – określiła działania policji jako naruszenie wolności religijnej. Incydent rozegrał się na tle szerszych zakłóceń obchodów Wielkiego Tygodnia w Jerozolimie: kardynał Pizzaballa już wcześniej ogłosił, że tradycyjna procesja Niedzieli Palmowej z Góry Oliwnej została odwołana z powodu wojny i zastąpiona modlitwą, a Msza Krzyżma w Wielki Czwartek – zwykle odprawiana w Bazylice Grobu Świętego – zostanie przełożona do czasu, gdy pozwoli na to sytuacja bezpieczeństwa.