Misja Artemis II rozpoczęta: pierwszy załogowy lot na Księżyc od ponad 50 lat

Misja Artemis II, pierwszy załogowy lot księżycowy od ponad 50 lat, rozpoczęła się 1 kwietnia 2026 roku o godzinie 18:35 czasu lokalnego. Rakieta wystartowała z Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego na Florydzie, wynosząc czworo astronautów w stronę Księżyca na pokładzie kapsuły Orion. Załogę tworzą dowódca Reid Wiseman, pilot Victor Glover oraz specjaliści misji Christina Koch i Jeremy Hansen z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej. Koch jest pierwszą kobietą, Glover pierwszym Afroamerykaninem, a Hansen pierwszym Kanadyjczykiem, który weźmie udział w locie na orbitę księżycową. Misja ma potrwać 10 dni, a przelot obok Księżyca zaplanowano na 6 kwietnia 2026 roku. Rakieta Space Launch System wyniosła kapsułę Orion na orbitę, po czym załoga rozpoczęła sprawdzanie systemów pokładowych przed wykonaniem manewru wejścia na trasę transksiężycową. Start był pierwotnie planowany na 8 lutego, jednak z powodu problemów technicznych przekładano go dwukrotnie przed ostatecznym potwierdzeniem kwietniowego terminu.

Awaria toalety w pierwszym dniu misji Pierwsza doba lotu przyniosła nieoczekiwane komplikacje, gdy Christina Koch zgłosiła usterkę systemu sanitarnego kapsuły Orion. Awarii uległ wentylator odpowiedzialny za odprowadzanie moczu, co uniemożliwiło korzystanie z płynnej części systemu odpadów, podczas gdy funkcja przyjmowania odpadów stałych pozostała sprawna. Kontrolerzy lotu w Houston przeprowadzili załogę przez proces naprawy krok po kroku. W tym czasie jeden z astronautów skorzystał z rezerwowego urządzenia, którego zawartość została następnie usunięta w przestrzeń kosmiczną. Toaleta na Orionie jest zaprojektowana tak, aby każdy członek załogi posiadał indywidualny lejek odprowadzający płyny do zbiornika; system generuje przy tym hałas wymagający stosowania ochrony słuchu. Christina Koch potwierdziła naprawę drogą radiową. „„Z radością informuję, że toaleta znów działa”.” — Christina Koch via rmf24.pl Incydent ten wywołał porównania do ery programów Apollo, gdy astronauci nie dysponowali wydzieloną toaletą, lecz używali plastikowych worków na odpady stałe, a mocz był usuwany bezpośrednio w przestrzeń kosmiczną. Program Artemis to inicjatywa NASA mająca na celu powrót ludzi na Księżyc po raz pierwszy od misji Apollo 17 w 1972 roku. Bezzałogowa misja Artemis I odbyła się w listopadzie 2022 roku, wysyłając statek Orion na orbitę księżycową i z powrotem. Artemis II to pierwszy załogowy lot programu, stanowiący przygotowanie do przyszłych lądowań na powierzchni. NASA zrewidowała plany, ustalając, że lądowanie na Księżycu nastąpi podczas misji Artemis IV, planowanej obecnie na 2028 rok, a nie Artemis III.

Niemiecka technologia napędza misję Kapsuła Orion jest napędzana przez Europejski Moduł Serwisowy, zbudowany przez firmę Airbus w Bremie. To pierwszy przypadek, gdy załogowy statek kosmiczny jest wysyłany w głęboki kosmos przy użyciu jednostki napędowej wyprodukowanej w Europie. Moduł odpowiada także za regulację temperatury, zasilanie oraz magazynowanie paliwa, tlenu i wody dla czteroosobowej załogi. Na pokładzie znajduje się również „Tacheles” — niewielki satelita wielkości pudełka po butach, stworzony przez berliński startup Neurospace. Zostanie on umieszczony na orbicie księżycowej, gdzie przez około dwa lata będzie zbierać dane o promieniowaniu kosmicznym i jego wpływie na elektronikę. Wewnątrz kapsuły zainstalowano cztery detektory z Niemieckiej Agencji Kosmicznej do pomiaru poziomu promieniowania między Ziemią a Księżycem, co uznaje się za jedno z największych zagrożeń w misjach długodystansowych. 15-metrowa antena DLR w Weilheim jest jedną z 34 placówek na świecie śledzących lot Oriona. „„Niemcy znajdują się w czołówce, jeśli chodzi o powrót ludzkości na Księżyc”.” — Walther Pelzer via Deutsche Welle

Misja Artemis II — Kluczowe wydarzenia: — ; — ; — ; — ; —

Komórki załogi jako eksperyment biologiczny Wśród eksperymentów naukowych znajduje się program „astronauta na chipie”, obejmujący ludzkie komórki narządowe — w tym próbki pobrane od samych członków załogi — zapisane na chipie wielkości karty pamięci. Dr Tomasz Zajkowski, polski astrobiolog z AGH w Krakowie i prezes Polskiego Towarzystwa Astrobiologicznego, wyjaśnił szczegóły eksperymentu na antenie TVN24. „„Komórki znajdują się w tych ledwo widocznych kanałach, przez które mogą przepływać różne płyny, odżywiając jednocześnie zawarte tam komórki. Same czujniki promieniowania są rozmieszczone w zasadzie na całej rozpiętości tego statku, w części, w której przebywają astronauci. To jest szalenie istotne, ponieważ tutaj na Ziemi chroni nas płaszcz pola magnetycznego, nasi dzielni astronauci zaś już z tego płaszcza wyszli i zmierzają w stronę Księżyca, który nie jest chroniony przed tym ciężkim promieniowaniem, które do nich ze Słońca dolatuje”.” — Tomasz Zajkowski via TVN24 Misja przyciągnęła uwagę również ze względu na wykorzystanie nowoczesnych iPhone'ów na pokładzie statku Orion CM-003 Integrity. Jest to odejście od dotychczasowej praktyki NASA, polegającej na poleganiu na certyfikowanym, ale starszym technologicznie sprzęcie, takim jak wieloletnie lustrzanki Nikon czy kamery GoPro. Podczas transmisji NASA widać było astronautów chowających iPhone'y do kieszeni skafandrów i przekazujących je sobie w stanie nieważkości. Przelot obok Księżyca 6 kwietnia ma umożliwić załodze obserwację obszarów po niewidocznej stronie globu, a nowocześniejszy sprzęt może posłużyć do ich udokumentowania. Grzegorz Wrochna, dyrektor ds. międzynarodowych w Creotech Instruments S.A. i były prezes Polskiej Agencji Kosmicznej, opisał znaczenie misji w TVN24. „„Ludzkość po 50 latach wraca na Księżyc. I nie wraca już po to, żeby tylko postawić tam nogę i wbić flagę, ale po to, by zbudować bazę, w której astronauci i naukowcy będą na stałe badać Srebrny Glob, a także przygotowywać się do przyszłych misji na Marsa”.” — Grzegorz Wrochna via TVN24