Hendrik Wüst proponuje powołanie komisji ds. delegalizacji AfD, liderzy CDU i CSU sceptyczni

Wüst wzywa do powołania komisji ds. konstytucyjnych

Premier Nadrenii Północnej-Westfalii Hendrik Wüst zaproponował utworzenie wspólnej grupy roboczej rządu federalnego i krajów związkowych w celu zbadania konstytucyjnych opcji postępowania wobec Alternatywy dla Niemiec (AfD). Wüst przedstawił ten pomysł podczas dyskusji panelowej w Berlinie z ekonomistką Mają Göpel, a następnie rozwinął go podczas targów Digital X w Kolonii oraz w oświadczeniu na platformie X. Stwierdził, że w skład komisji powinni wejść przedstawiciele Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji, konstytucjonaliści oraz urzędnicy państwowi szczebla federalnego i landowego. Wüst podkreślił, że dochodzenie musi mieć charakter otwarty i oceniać wszystkie potencjalne skutki prawne, zamiast automatycznie prowadzić do wniosku o delegalizację. Zauważył, że rządy krajowe co tydzień mianują kierownictwo sądów i policji, przypominając o państwowym monopolu na stosowanie siły.

Ostrzegam przed pochopnymi ruchami w sprawie zakazu AfD, ponieważ delegalizacja partii politycznej może być jedynie ostatecznością, jeśli chcemy chronić naszą konstytucję.

Sprzeciw konserwatywnych liderów z Bawarii i Hesji

Propozycja spotkała się z natychmiastowym sceptycyzmem czołowych postaci Unii. Po posiedzeniu rządu w Monachium premier Bawarii Markus Söder odrzucił pomysł delegalizacji partii, argumentując, że środek ten jest prawnie niewykonalny i nadałby AfD status męczennika. Söder stwierdził, że mówienie prawie 44% wyborców w Saksonii-Anhalt, iż ich wybór jest niekonstytucyjny, wysyła kontrproduktywny sygnał. Podczas wiecu politycznego w Gillamoos Söder rzucił wcześniej wyzwanie regionalnemu kandydatowi AfD, Ulrichowi Siegmundowi, by ten utworzył koalicję i pokazał, czy partia posiada realne rozwiązania dla rządzenia. W Bundestagu szef grupy regionalnej CSU Alexander Hoffmann powiedział dziennikowi Augsburger Allgemeine, że celem politycznym musi być odsunięcie AfD od władzy, a nie jej delegalizacja. W Brukseli premier Hesji Boris Rhein przywołał wieloletnie postępowanie przeciwko Narodowodemokratycznej Partii Niemiec (NPD), w którym Federalny Trybunał Konstytucyjny potwierdził niekonstytucyjne zamiary, ale odrzucił zakaz ze względu na brak znaczenia politycznego organizacji. Rhein stwierdził, że priorytetem musi być przyciągnięcie wyborców zza kordonu sanitarnego i budowanie mostów do centrum politycznego.

Przy pełnym zrozumieniu, że wolelibyśmy, aby AfD nie istniała, rzeczywistość jest taka, że jest to konstytucyjnie trudne do wyegzekwowania.

Rozbieżne stanowiska w polityce krajowej

Reakcje na inicjatywę podzieliły polityków landowych ponad podziałami partyjnymi. Przewodnicząca Parlamentu Hamburga Carola Veit poparła ustanowienie międzyrządowego organu przeglądowego, argumentując, że zwłoka polityczna jest nie do utrzymania, podczas gdy AfD posiada status potwierdzonej organizacji prawicowo-ekstremistycznej w Saksonii-Anhalt. Veit zauważyła, że toczy się postępowanie przed Sądem Administracyjnym w Kolonii dotyczące klasyfikacji partii przez służby wywiadowcze, ale utrzymywała, że wysokie wyniki w sondażach nie wykluczają działań konstytucyjnych. Druga burmistrz Hamburga Katharina Fegebank z partii Zielonych również poparła formalny przegląd. Przewodniczący frakcji CDU w parlamencie Hamburga Dennis Thering sprzeciwił się tworzeniu panelu politycznego, argumentując, że oceny muszą pozostać ściśle prawne i ograniczone do sądów oraz organów wywiadowczych.

Standardy konstytucyjne i procedury federalne

Zgodnie z niemiecką Ustawą Zasadniczą, postępowanie w sprawie delegalizacji partii politycznej wymaga złożenia wniosku do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego przez Bundestag, Bundesrat lub rząd federalny. Krajowa agencja wywiadowcza klasyfikuje federalne struktury AfD jako przypadek podejrzany o prawicowy ekstremizm, podczas gdy regionalne urzędy ochrony konstytucji w landach takich jak Saksonia-Anhalt uznają lokalne oddziały za potwierdzone organizacje prawicowo-ekstremistyczne. Wewnątrz frakcji konserwatywnej wcześniejsze próby wszczęcia postępowania sądowego, w tym wniosek byłego posła CDU Marco Wanderwitza z 2024 r., nie uzyskały większości parlamentarnej wymaganej do złożenia wniosku w Karlsruhe.