Włochy odrzucają wnioski Niemiec o przyjęcie migrantów, co zagraża unijnemu paktowi azylowemu

Impas w sprawie europejskich zasad azylowych

Spory między Rzymem a Berlinem dotyczące egzekwowania europejskiej polityki azylowej zaostrzyły się po tym, jak wicepremier Włoch Matteo Salvini odmówił przyjęcia jakichkolwiek transferów migrantów z Niemiec. Zgodnie ze zreformowanym Wspólnym Europejskim Systemem Azylowym (GEAS), który wszedł w życie w czerwcu 2026 r., państwo członkowskie, w którym migrant o nieuregulowanym statusie po raz pierwszy postawi stopę na terytorium Unii Europejskiej, odpowiada za rozpatrzenie jego wniosku o azyl. Niemcy oraz sześć innych krajów partnerskich planują wznowić wnioski o transfery do państw granicznych basenu Morza Śródziemnego. Salvini odrzucił te działania podczas spotkania swojej partii Lega, wiążąc odmowę Włoch bezpośrednio z operacjami niemieckich statków humanitarnych na Morzu Śródziemnym.

Niemcy nie mają prawa odsyłać nam ani jednego nielegalnego imigranta, dopóki niemieckie statki NGO operują na Morzu Śródziemnym, sprowadzając tysiące nielegalnych imigrantów na brzeg we Włoszech i w Europie.

Spór prawny o statki i ich zatrzymania

Rząd Włoch pod przewodnictwem premier Giorgii Meloni utrzymuje, że na pokładach statków ratowniczych operujących zgodnie z konwencjami morskimi obowiązuje prawo państwa bandery. Rzym twierdzi, że gdy niemieckie organizacje pozarządowe podejmują migrantów na morzu, to Niemcy stają się de facto krajem pierwszego przybycia, a nie Włochy. Włoskie władze wyegzekwowały tę politykę, zatrzymując niemiecki statek ratowniczy Sea-Watch 5 na 45 dni po tym, jak 13 sierpnia 2026 r. zawinął on do Neapolu z sześcioma uratowanymi osobami na pokładzie. Włoskie MSW nałożyło na organizację karę, stwierdzając, że załoga naruszyła protokoły koordynacji ratownictwa, podczas gdy Sea-Watch zapowiedział zaskarżenie zatrzymania w sądzie. Włoski minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi oraz niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt planują spotkanie w celu omówienia współpracy migracyjnej.

Sporne liczby transferów

Oficjalne włoskie dane wskazują, że od 2023 r. Rzym odrzucił około 80 000 wniosków o transfer z innych krajów europejskich, powołując się na strukturalne przeciążenie krajowych ośrodków recepcyjnych. Włoski specjalista ds. migracji Matteo Villa wyliczył, że od 2023 r. Włochy przyjęły jedynie 15 osób przekazanych z Niemiec, mimo że Berlin starał się o zwrot około 35 000 osób ubiegających się o azyl. Od początku 2026 r. rejestry włoskiego MSW wskazują, że Włochy przyjęły łącznie trzech migrantów z krajów partnerskich UE, przy czym żaden nie przybył z Niemiec. Włoskie dane rządowe odnotowują również, że w 2026 r. niemieckie statki NGO sprowadziły do włoskich portów 2200 migrantów. Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji poinformowała, że w 2026 r. na środkowym szlaku śródziemnomorskim zginęło lub zaginęło co najmniej 872 ludzi.

Presja polityczna i ryzyka dla systemu

Konfrontacja wywołała stanowcze ostrzeżenia ze strony niemieckich ustawodawców, którzy obawiają się upadku nowo wdrożonego paktu azylowego. Alexander Throm, rzecznik ds. polityki wewnętrznej frakcji parlamentarnej CDU/CSU, ostrzegł, że utrzymująca się obstrukcja ze strony Włoch zmusi Niemcy do zintensyfikowania kontroli granicznych.

Jeśli Włochy utrzymają to stanowisko, wysadzą w powietrze nowy Wspólny Europejski System Azylowy (GEAS), który obowiązuje dopiero od kilku tygodni.

Throm ostrzegł, że takie działania wywołają reakcję łańcuchową w postaci zamykania granic w innych krajach europejskich. W Rzymie Meloni mierzy się z konkurencją polityczną na prawicy, gdzie emerytowany generał armii Roberto Vannacci i jego partia Futuro Nazionale osiągają w sondażach wynik nieco powyżej 7%, wyprzedzając Ligę Salviniego. W obliczu zbliżających się w przyszłym roku wyborów we Włoszech oraz przygotowywanych przez Austrię, Holandię, Szwajcarię, Szwecję i Finlandię wniosków o transfery, spór pozostaje nierozwiązany.