Lista Studencka wygrywa wybory w Serbii, Aleksandar Vučić przyznaje się do porażki

Wynik wyborów

Lista Studencka, ruch wywodzący się z protestów studenckich, wygrała wybory parlamentarne w Serbii, które odbyły się w niedzielę, 25 października 2026 roku. Po przeliczeniu niemal 99% głosów Państwowa Komisja Wyborcza przyznała liście 52,7% poparcia, wyprzedzając koalicję Serbskiej Partii Postępowej (SNS) Aleksandara Vučicia z wynikiem 39,2%. Vučić przyznał się do porażki późnym niedzielnym wieczorem, a tłumy wypełniły ulice Belgradu oraz innych miast. Wynik ten kończy dwuletnie pokojowe demonstracje antyrządowe, których głównym żądaniem było odsunięcie Vučicia od władzy. Od 2014 roku dominował on w serbskiej polityce jako premier lub prezydent.

Lista Studencka52,7%

Koalicja SNS39,2%

Lista Studencka

52.7 %

Koalicja SNS

39.2 %

Dane z tekstu artykułu

Mandaty i droga do rządu

Parlament liczy 250 miejsc. Raporty oparte na wynikach głosowania wskazują, że Lista Studencka zdobyła 139 mandatów, a koalicja SNS 97, podczas gdy pozostałe miejsca przypadły partiom reprezentującym mniejszości narodowe. Wstępne dane szacują wynik Listy Studenckiej na 135–140 mandatów, a sondaż przeprowadzony przez firmę badawczą CESID-IPSPS prognozował 138. Osobne wstępne zestawienie przytoczone przez Euronews dało SNS 32,3%, co jest wynikiem znacznie niższym niż 39,2% podane przez Komisję Wyborczą. Tworzenie rządu rozpocznie się dopiero po ogłoszeniu przez Państwową Komisję Wyborczą oficjalnych wyników i zwołaniu parlamentu, a konstytucja pozwala na sformowanie gabinetu w ciągu 90 dni od tego momentu.

Lista Studencka139

Koalicja SNS97

Lista Studencka

139 mandaty

Koalicja SNS

97 mandaty

Dane z tekstu artykułu

Przywództwo i ruch

Ruch nie posiada jednego lidera, co było strategią przyjętą podczas protestów, aby chronić się przed kampaniami oszczerstw ze strony rządu. Wśród kandydatów znaleźli się profesorowie uniwersyteccy, aktorzy i rolnicy. Kto zostanie premierem, pozostaje niejasne, choć NewsIT wskazuje na Dejana Soskicia, profesora Wydziału Ekonomii i byłego prezesa Narodowego Banku Serbii, jako głównego kandydata. Program ruchu koncentruje się na walce z korupcją i poprawie edukacji, jednak doniesienia nie precyzują, w jaki sposób cele te miałyby być realizowane po objęciu władzy.

Protesty i zarzuty korupcyjne

Ruch uformował się po zawaleniu się zadaszenia na niedawno wyremontowanym dworcu kolejowym w Nowym Sadzie w listopadzie 2024 roku, w wyniku czego zginęło 16 osób, co wywołało pytania o odpowiedzialność rządu i korupcję. Krytycy Vučicia od lat zarzucali mu korupcję, faworyzowanie w przetargach publicznych i niemal całkowitą kontrolę nad mediami. Podczas kampanii, a nawet w dniu wyborów, krążyły pogłoski o kupowaniu głosów i wywieraniu presji na pracowników sektora publicznego, aby poparli rządzącą SNS. Doniesienia przedstawiają te twierdzenia jako pogłoski, a nie potwierdzone fakty.

Reakcja w Brukseli

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen pogratulowali Liście Studenckiej we wspólnym oświadczeniu, deklarując gotowość do wsparcia reform w zakresie praworządności, wolności mediów i walki z korupcją. Komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos stwierdziła, że drzwi do UE są otwarte, zaznaczając jednocześnie, że zmiana władzy nie przyspiesza automatycznie rozmów akcesyjnych. Nowe kierownictwo będzie musiało wyjaśnić swoje stanowisko wobec Rosji, dostosowanie do polityki zagranicznej UE oraz normalizację stosunków z Kosowem – kwestie, w których ruch studencki unikał twardych deklaracji. Deutsche Welle podało, że Vučić utrzymywał bliskie więzi z Moskwą i unikał przyłączania się do europejskich sankcji. Jelena Vasiljević, starszy pracownik naukowy Uniwersytetu w Belgradzie, powiedziała Euronews, że odsunięcie Vučicia było warunkiem koniecznym dla europejskiej przyszłości Serbii.

Brazylia w tym samym kontekście

Wybory prezydenckie w Brazylii były relacjonowane równolegle z serbskim głosowaniem. Lula da Silva został wybrany ponownie z wynikiem 51,79%, pokonując Flávio Bolsonaro, który uzyskał 48,21%, co według Naftemporiki stanowi różnicę ponad czterech milionów głosów. Deutsche Welle poinformowało, że Bolsonaro zakwestionował wynik, podczas gdy Najwyższy Sąd Wyborczy potwierdził, że zwycięstwo zostało matematycznie zapewnione po przeliczeniu głosów z 98,87% lokali wyborczych. Ursula von der Leyen zadzwoniła do Luli z gratulacjami, określając UE i Brazylię jako silnych partnerów.