Enrique Vila-Matas laureatem Premio Nacional de las Letras Españolas 2026

Nagroda

Hiszpańskie Ministerstwo Kultury ogłosiło we wtorek, 27 października 2026 roku, że Enrique Vila-Matas został laureatem Premio Nacional de las Letras Españolas 2026, nagrody o wartości 50 000 euro. Urodzony w Barcelonie pisarz ma 78 lat (według dziennika El Mundo) i opublikował ponad 30 książek. Jury doceniło jego „decydujący wpływ” na współczesną narrację, wkład w tradycję borgesianowską w języku hiszpańskim oraz oryginalność formalną wierną metafikcyjnemu duchowi Cervantesa. Nazwano go „mistrzem zwrotów akcji” oraz „autorem nieklasyfikowalnym i zaskakującym”, jednym z najbardziej rozpoznawalnych hiszpańskich pisarzy na świecie. El Mundo zauważa, że do tej pory nie otrzymał on ani Premio Nacional, ani nagrody Cervantesa, ani Nagrody Księżnej Asturii.

Telefon

Wiadomość dotarła do niego w księgarni +Bernat w Barcelonie, gdzie rozmawiał z asturyjskim pisarzem Alejandro Basteiro. Początkowo nie odebrał telefonu, ponieważ nieznany numer wydał mu się podejrzany. Dzwoniącą była María José Gálvez, szefowa Dyrekcji Generalnej ds. Książki, która chciała poinformować go o nagrodzie. La Razón opisał telefon jako podejrzany i dodał, że księgarnia jest stałym miejscem spotkań pisarza. El Mundo odnotował również jego żart, że dzień Basteiro również się zmienił, ponieważ asturyjski pisarz uważa się teraz za kolejnego laureata.

Konferencja prasowa

Pisarz rozmawiał z dziennikarzami w tej samej księgarni w towarzystwie swojej redaktorki z wydawnictwa Sexi Barral, Eleny Ramírez. Opisał swoje podejście jako zabawę i odrzucił etykietę metaliteratury, która towarzyszy mu od lat. Stwierdził, że jego twórczość stanowi refleksję nad samym pisaniem, wskazując, że Cervantes robił to już w Don Kichocie, gdzie książka dyskutuje z powieściami rycerskimi. Argumentował również, że nie ma autofikcji bez fikcji literackiej, dodając, że jego celem jest zawsze dobra zabawa i ironiczny stosunek do samego siebie. Podsumował swoje podejście jednym zdaniem:

„Moja wizja literatury jest jak gra, coś zabawnego.”

Sztuczna inteligencja

Zapytany o wpływ sztucznej inteligencji, odpowiedział ironicznie:

„Zadaję jej bardzo trudne pytania. Bardzo trudne. I doprowadzam ją do całkowitego szaleństwa.”

Powiedział, że SI wydawała się „bardzo zdezorientowana”, twierdząc kiedyś, że jedna z ulic w Barcelonie nosi jego imię, oraz wymagając poprawki w kwestii liczby tłumaczeń jego książek. La Razón podaje, że jego dzieła zostały przetłumaczone na około trzydzieści języków.

Twórczość i odbiór

EL PAÍS opisuje Kassel no invita a la lógica jako historię pisarza zaproszonego na Documenta w Kassel, targi sztuki współczesnej znane z eksperymentów, który musi zmienić się w żywą instalację. Bartleby y compañía przygląda się pisarzom, którzy przestają pisać, wśród nich Juanowi Rulfo, Arthurowi Rimbaudowi i J.D. Salingerowi. El Periódico wymienia m.in. El mal de Montano, París no se acaba nunca, Aire de Dylan oraz nowszy Canon de cámara oscura. Ta sama gazeta przypomina, że jego publiczny wizerunek zaczął się od zmyślonego wywiadu z Marlonem Brando z 1968 roku, stworzonego, ponieważ pisarz nie znał angielskiego. W wywiadzie dla programu El Ojo Crítico w RTVE powiedział, że bardzo poszukuje prawdy wewnątrz fikcji, a ironia jest częścią jego osobowości.