Urząd Kanclerski wstrzymuje projekt ustawy Larsa Klingbeila o podatku cukrowym

Urząd Kanclerski wstrzymuje przegląd ministerialny

Niemiecki Urząd Kanclerski wstrzymał w czwartek formalny międzyresortowy przegląd projektu ustawy ministra finansów Larsa Klingbeila, wprowadzającego podatek od napojów słodzonych. Klingbeil rozesłał propozycję do resortów federalnych w środę, nie uzyskując wcześniej konsensusu Urzędu Kanclerskiego. Przedstawiciele rządu wskazali, że projekt znacząco odbiega od wcześniejszych rekomendacji ekspertów i nie posiada większościowego poparcia w gabinecie federalnym. Zgodnie z praktyką rządową, resorty wiodące konsultują z Urzędem Kanclerskim główne założenia polityki przed rozpoczęciem konsultacji międzyresortowych. Interwencja zamraża projekt do czasu, aż partnerzy koalicyjni wynegocjują nowe ramy.

Struktura planowanej daniny

Projekt ustawy obejmuje napoje zawierające co najmniej pięć gramów cukru na 100 mililitrów, a planowana data wejścia w życie to 1 lipca 2027 r. Klingbeil podzielił daninę na trzy progi w oparciu o całkowitą zawartość cukru na litr. Produkty zawierające od pięciu do mniej niż siedmiu gramów cukru na 100 mililitrów mają zostać objęte stawką 26 centów za litr. Opłata wzrasta do 32 centów dla napojów o zawartości od siedmiu do mniej niż dziesięciu gramów oraz osiąga 38 centów dla napojów z dziesięcioma gramami cukru lub więcej. Napoje słodzone wyłącznie substytutami cukru pozostają zwolnione z opłaty, podobnie jak czyste soki owocowe i warzywne, niesłodzone napoje owocowe oraz piwa i wina bezalkoholowe. Ministerstwo Finansów oszacowało wpływy federalne na 945 mln euro w pierwszym roku, 1,155 mld euro w drugim roku oraz 1,18 mld euro do 2031 r.

Sprzeciw w Unii i krajach związkowych

Znaczny wzrost w stosunku do 450 mln euro rocznie, zaproponowanych w marcu przez komisję ekspercką dla ówczesnej minister zdrowia Niny Warken, spotkał się z szybkim sprzeciwem wewnątrz Unii. Caroline Bosbach, sprawozdawczyni Unii w parlamentarnej komisji rolnictwa, skrytykowała ministerstwo za rozszerzenie zakresu fiskalnego poza uzgodnione parametry.

Czy omawiane 450 milionów euro ma nagle stać się 1,2 miliarda? Ten ruch wygląda niemal jak prowokacja. Cieszę się, że Urząd Kanclerski zaciągnął tutaj hamulec bezpieczeństwa. W tej formie się na to nie zgodzę.

Przywódcy krajów związkowych podzielili te obawy, a premier Hesji Boris Rhein określił planowany podatek jako bezpośrednie obciążenie dla średniej wielkości producentów napojów. Ministerstwo Finansów utrzymywało w czwartek, że partie rządzące co do zasady zgodziły się na ustanowienie opłaty od napojów słodzonych, zaznaczając, że dyskusje techniczne trwają.

Kontekst polityki zdrowotnej i spożycia

Projekt ustawy uzasadnia środek fiskalny danymi zdrowotnymi oraz standardami żywieniowymi Światowej Organizacji Zdrowia. WHO zaleca ograniczenie spożycia cukrów wolnych poniżej 10%, a najlepiej poniżej 5% dziennej energii kalorycznej, co odpowiada 25 do 50 gramom dziennie. Projekt zauważa, że zarówno dorośli, jak i dzieci w Niemczech znacznie przekraczają te progi żywieniowe. Niemcy odnotowują roczne spożycie napojów słodzonych na mieszkańca między 90 a 100 litrów. Tekst ministerstwa finansów argumentuje, że płynne cukry zapewniają minimalne uczucie sytości, jednocześnie zwiększając podaż kalorii, co podnosi ryzyko otyłości, próchnicy oraz powiązanych kosztów opieki zdrowotnej.