Uniwersytet w Gandawie zawiesza Nathana Cofnasa po oskarżeniach o plagiat wobec zmarłego profesora z Cambridge

Działania dyscyplinarne w Gandawie

Uniwersytet w Gandawie poinformował 20 sierpnia 2026 r. o zawieszeniu pracownika naukowego Nathana Cofnasa w ramach środków zapobiegawczych. Uczelnia wszczęła wstępne postępowanie dyscyplinarne, aby ocenić, czy istnieją wystarczające podstawy do skierowania sprawy do właściwej komisji dyscyplinarnej. Rektor Petra De Sutter, była liderka partii Zielonych, oraz prorektor Herwig Reynaert potwierdzili zawieszenie w oficjalnym oświadczeniu, powołując się na instytucjonalne zobowiązania do poszanowania godności ludzkiej i sprzeciwu wobec dyskryminacji. Rektor wyraziła również głęboki wstrząs z powodu śmierci brytyjskiego socjologa Jasona Ardaya. Cofnas poinformował o zawieszeniu w czwartek za pośrednictwem platformy X.

Właśnie zostałem zawieszony przez Uniwersytet w Gandawie. Prawie na pewno mnie zwolnią.

Geneza oskarżeń o plagiat

Krok dyscyplinarny jest następstwem eskalującego sporu, który rozpoczął się w lipcu 2026 r., kiedy Cofnas opublikował na platformie Substack oskarżenia wobec Ardaya. Cofnas zarzucił Ardayowi splagiatowanie fragmentów pracy doktorskiej oraz podanie nieprawdziwych informacji w życiorysie i przebiegu kariery naukowej. Brytyjskie media i konserwatywni komentatorzy szybko rozpowszechnili te twierdzenia, wykorzystując je do podważenia polityki różnorodności, równości i inkluzywności w szkolnictwie wyższym. Cofnas jest znany z propagowania teorii hereditarnych dotyczących genetycznych wpływów na różnice poznawcze między rasami, co w 2024 r. doprowadziło do jego odejścia z jednego z kolegiów Uniwersytetu w Cambridge. Wcześniejsze obawy dotyczące plagiatów Ardaya pojawiały się już lata wcześniej, jednak dochodzenia kończyły się po tym, jak Arday zagroził krokami prawnymi wobec dociekającego dziennikarza.

Rezygnacja i śmierć Jasona Ardaya

Arday zyskał ogólnokrajowy rozgłos w 2023 r., gdy został mianowany najmłodszym czarnoskórym profesorem w historii Uniwersytetu w Cambridge. 41-letni socjolog, u którego w dzieciństwie zdiagnozowano autyzm i trudności rozwojowe, odpierał zarzuty o plagiat, przyznając jednak, że popełnił błędy w swojej pracy. W obliczu rosnącej presji społecznej i szerokiego zainteresowania mediów, Arday zrezygnował ze stanowiska profesora socjologii edukacji 5 sierpnia 2026 r. W liście rezygnacyjnym stwierdził, że osiągnął granice tego, co jakakolwiek osoba mogłaby racjonalnie znieść. 14 sierpnia 2026 r. Arday został znaleziony martwy w swoim domu w Battersea w południowym Londynie. Policja metropolitalna uznała śmierć za niewzbudzającą podejrzeń, wskazując na samobójstwo lub przyczyny naturalne, podczas gdy rodzina Ardaya opisała nagonkę jako zorganizowaną kampanię nękania.

Debaty na kampusach i wolność akademicka

Śmierć Ardaya wywołała szerokie reakcje w Wielkiej Brytanii i Belgii, a brytyjski premier Andy Burnham nazwał to zdarzenie tragedią na wielu płaszczyznach. Wydarzenia podzieliły obserwatorów akademickich na dwa obozy. Zwolennicy Cofnasa argumentowali, że działał on jako sygnalista, ujawniając długo ignorowane problemy w dorobku naukowym Ardaya, podczas gdy krytycy oskarżyli go o prowadzenie kampanii motywowanej rasowo. Zawieszenie wywołało również debatę na temat granic etyki uniwersyteckiej i otwartej debaty naukowej. W swoim wspólnym komunikacie De Sutter i Reynaert podkreślili konieczność zachowania równowagi między wolnością akademicką a odpowiedzialnością etyczną.

Przywiązujemy dużą wagę do wolności akademickiej i otwartej debaty naukowej, nawet jeśli poglądy są kontrowersyjne. Jednak ta wolność nie jest nieograniczona. Idzie ona w parze z odpowiedzialnością i może być ograniczona w celu ochrony praw innych osób.