Na szczycie NATO Polska wzywa Ukrainę do uspokojenia emocji po ostrzeżeniu doradcy prezydenta o 'punkcie kulminacyjnym' w kryzysie dwustronnym

Podczas szczytu NATO w Ankarze 8 lipca polscy urzędnicy ostro skrytykowali doradcę prezydenta Ukrainy Kyryłę Budanowa po tym, jak ostrzegł, że napięcia dwustronne wkrótce osiągną punkt kulminacyjny, a zbliżająca się rocznica rzezi wołyńskiej jest postrzegana jako punkt zapalny.

Ostrzeżenie Budanowa

W wywiadzie dla RBK-Ukraina opublikowanym 7 lipca Budanow oświadczył, że «punkt kulminacyjny» w kryzysie polsko-ukraińskim «z pewnością nastąpi wkrótce». Powiązał eskalację z rocznicą tragedii wołyńskiej 11 lipca, twierdząc, że Polska «przygotowuje całą serię działań prowadzących do eskalacji». Budanow podkreślił, że Ukraina nie ugnie się pod presją:

Ostatnio Rosja próbowała postawić nam ultimatum – bez urazy dla Polski, ale Rosja jest nieco potężniejsza – i i tak go nie przyjęliśmy. Nie rozmawiajcie z nami ultimatami.

Dalej ostrzegł, że Kijów odpowie, jeśli Polska wykona ruch:

Niech Polska zrobi pierwszy krok, wtedy rozważymy i zareagujemy odpowiednio. Nikt nie zamierza siedzieć bezczynnie.

Polska odpowiada

Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski, wypowiadając się na marginesie szczytu, wezwał Ukrainę do deeskalacji.

Rozmawiałem z ministrem spraw zagranicznych Ukrainy o tym oświadczeniu. Wydaje mi się, że lepiej uspokoić emocje, ponieważ to Ukraina potrzebuje wsparcia Zachodu, a Polska zrobiła dla niej wiele.

Sikorski odniósł się także do szerszych obaw bezpieczeństwa, mówiąc, że sojusznicy mają «podobne podejrzenia» co do zamiarów Władimira Putina i opisując rosyjskiego przywódcę jako «zapędzonego w kozi róg» i prowadzącego «wojnę hybrydową przeciwko całemu Zachodowi».

Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki był jeszcze bardziej dosadny, wspominając 90-minutowe spotkanie z Budanowem 6 czerwca, podczas którego Ukrainiec nie był tak kategoryczny.

Uważam to za nieodpowiedzialne, całkowicie zbędne z punktu widzenia stosunków polsko-ukraińskich. Jeśli minister Budanow tak twierdzi, jest w głębokim błędzie.

Grodecki podkreślił, że Polska nigdy nie zgodzi się na budowanie relacji na dziedzictwie UPA:

Nie ma możliwości ani polskiej zgody na budowanie tych relacji na banderowszczyźnie UPA. Jeśli Ukraina nie ma innych bohaterów i chce budować swój mit na tym, popełnia strategiczny błąd.

Tlejący spór historyczny

Ta retoryczna potyczka to najnowszy epizod wielomiesięcznego sporu zapoczątkowanego decyzją prezydenta Wołodymyra Zełenskiego z końca maja o nazwaniu jednostki wojskowej imieniem «Bohaterów UPA», nacjonalistycznej formacji z czasów wojny odpowiedzialnej za wymordowanie dziesiątek tysięcy Polaków na Wołyniu w 1943 roku. Ruch ten skłonił polskiego prezydenta Karola Nawrockiego do odebrania Zełenskiemu Orderu Orła Białego 19 czerwca. Zełenski zwrócił odznaczenie kurierem następnego dnia, a trzech byłych prezydentów Ukrainy również zrzekło się orderu, podczas gdy Budanow i minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha zwrócili inne polskie odznaczenia państwowe. 1 lipca ukraiński parlament uchwalił ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego.

Reakcje

Wymiana ciosów wywołała ostre odpowiedzi po obu stronach. W Polsce wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski zganił Budanowa:

W 99 miejscowościach jednocześnie zostali zaatakowani w masowej akcji. To było ludobójstwo o szczególnym okrucieństwie. A pan, panie Budanow, jeśli nie wie pan, co się tam stało, to niech pan uklęknie na otwartym polu.

Rzecznik rządu Adam Szłapka przyznał, że «niestety, zarówno po stronie ukraińskiej, jak i polskiej są elementy i dyskusje, które eskalują napięcia», wyrażając jednocześnie nadzieję na deeskalację. Sam Budanow w swoim wywiadzie powiedział, że ma nadzieję na deeskalację, ale ostrzegł, że «największa eskalacja zawsze prowadzi albo do katastrofy, albo do deeskalacji».