27 państw członkowskich UE przyjęło 23 lipca 21. pakiet sankcji wobec Rosji po tygodniach trudnych negocjacji, które obnażyły wewnętrzne napięcia gospodarcze wspólnoty. Głównym punktem jest 12-miesięczne zawieszenie automatycznej korekty limitu cen ropy, co utrzymuje go na poziomie około 44 USD za baryłkę zamiast pozwolić na wzrost do około 60 USD. Przyjęto również grecki postulat dotyczący wyłączenia z zakazu transportu LNG do krajów trzecich, co spotkało się z krytyką ze względu na korzyści dla jednej konkretnej firmy.

Zamrożenie limitu cen ropy

Limit cen ropy, wprowadzony w 2022 roku wraz z USA, Japonią, Kanadą i Wielką Brytanią, ogranicza cenę, po której rosyjska ropa może być sprzedawana do krajów trzecich, takich jak Indie, Chiny czy Turcja. Egzekwowanie przepisów opiera się na groźbie sankcji wobec firm transportowych, ubezpieczeniowych i finansowych obsługujących transakcje powyżej limitu. Ponieważ ceny rynkowe gwałtownie wzrosły w wyniku wojny w Iranie i blokady Cieśniny Ormuz, limit automatycznie wzrósłby do około 60 USD za baryłkę. Zamrażając go na obecnym poziomie, UE chce pozbawić Rosję dodatkowych dochodów. Przedstawiciel Komisji szacuje, że ruch ten może kosztować Rosję około 3,5 mld euro w skali roku.

Obecny limit (zamrożony)44

Prognozowany limit bez zawieszenia60

Obecny limit (zamrożony)

44 $/bbl

Prognozowany limit bez zawieszenia

60 $/bbl

Dane z tekstu artykułu

Grecki wyjątek dla LNG

Grecja blokowała pakiet przez ponad tydzień, domagając się, aby europejscy armatorzy mogli nadal przewozić rosyjski skroplony gaz ziemny do miejsc docelowych poza UE. Kompromis przewiduje 12-miesięczny wyjątek z możliwością automatycznego przedłużenia dla statków pod banderą UE transportujących rosyjskie LNG do krajów trzecich. Zakaz importu na rynek unijny pozostaje niezmieniony, a długoterminowe kontrakty mają zostać wygaszone do stycznia 2027 roku.

Według analizy Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), 96% transportów do krajów trzecich realizowanych przez europejskie firmy żeglugowe w 2025 roku obsłużyła firma Dynagas, należąca do greckiego miliardera George'a Prokopiou.

„To nie jest wyjątek dla europejskiego przemysłu żeglugowego. To wyjątek dla jednej firmy.”

Wolumen transportu nie może przekroczyć poziomu z 2025 roku, a wyjątek może zostać zniesiony jedynie jednomyślną decyzją, co daje Grecji prawo weta.

Narodowe wyłączenia i zmęczenie sankcjami

Negocjacje ujawniły szerszy wzorzec ochrony interesów krajowych przez państwa członkowskie. Niemcy zabiegały o zabezpieczenia dla producentów paluszków rybnych zależnych od rosyjskiego dorsza i mintaja, Portugalia broniła sektora suszonego dorsza, Bułgaria chciała usunięcia patriarchy Cyryla z listy sankcyjnej, Austria chroniła Raiffeisen Bank, a Francja i Włochy dbały o powiązania turystyczne z Rosją. Dyplomaci zauważyli, że bez Viktora Orbána w roli wygodnego blokującego, gospodarcza nerwowość innych stolic stała się w pełni widoczna.

Inne środki i reakcje

Poza przepisami energetycznymi pakiet dodaje 32 rosyjskie banki do listy objętych zakazem transakcji, wprowadza zakaz wjazdu dla rosyjskich żołnierzy oraz zaostrza restrykcje wobec sieci kryptowalutowych, statków tzw. floty cieni oraz eksportu towarów i technologii wykorzystywanych przez rosyjski przemysł wojskowy.

„W czasie, gdy Ukraina zyskuje przewagę militarną, nasze sankcje nadal osłabiają gospodarcze fundamenty rosyjskiej machiny wojennej.”

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa nazwał pakiet zdecydowanym krokiem w celu zwiększenia presji na Rosję. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas poinformowała, że prace nad kolejnymi krokami już trwają.