Rosyjski agent powiązany z nieudanym atakiem dronów na ukraiński samolot transportowy na lotnisku w Lipsku

Próba sabotażu na lotnisku w Lipsku

We wczesnych godzinach porannych między 4 a 5 sierpnia 2026 roku dron wyładowany materiałami wybuchowymi uderzył w skrzydło zaparkowanego ukraińskiego samolotu transportowego Antonow An-124 na lotnisku Lipsk/Halle w Niemczech. Maszyna zawierała około 25 000 litrów paliwa lotniczego oraz ładunki wojskowe. Ładunek wybuchowy, składający się z 1,8 kg wojskowego Semtexu umieszczonego w metalowej puszce, spadł na płytę lotniska, nie wybuchając z powodu uszkodzenia mechanizmu zapalnika. Drugi bezzałogowy statek powietrzny zderzył się z samolotem transportowym na tym samym obiekcie, nie powodując uszkodzeń konstrukcyjnych. Śledczy odnaleźli szczątki dwóch kolejnych dronów oraz improwizowaną antenę przymocowaną do pobliskiego drzewa, która służyła do naprowadzania maszyn na węzeł logistyczny.

Śledzenie wywiadowcze i role operacyjne

Służby wywiadowcze Niemiec, Polski i Litwy zidentyfikowały obywatela Rosji i Łotwy Olega Lewuszkina jako organizatora operacji. Lewuszkin, który w sieci kreował się na osobę prywatną zainteresowaną wędkarstwem, narciarstwem i motocyklowymi wyprawami po Europie, utrzymywał kontakty z oficerem rosyjskiego wywiadu Denisem Smoljaninowem od 2007 roku, kiedy to Smoljaninow pośredniczył w sporze finansowym dotyczącym firmy Lewuszkina. Smoljaninow, objęty sankcjami brytyjskiego MSZ w 2025 roku, kierował wydziałem ukraińskim rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU, specjalizując się w operacjach psychologicznych i europejskich kampaniach sabotażowych koordynowanych przez Telegram. Lewuszkin przybył do Niemiec latem 2026 roku przez Turcję. Po wynajęciu samochodu na lotnisku w Berlinie, Lewuszkin sprawdził kilka skrytek z bronią i przeprowadził rekonesans na lotnisku Lipsk/Halle 31 lipca 2026 roku, a dane GPS z wypożyczonego auta umiejscowiły go w pobliżu terminali pasażerskich i towarowych. Niemieckie agencje bezpieczeństwa wiedziały o przyjeździe Lewuszkina i jego powiązaniach z jednostką 29155 GRU, jednak nie objęły go aktywną obserwacją przed wyjazdem z Niemiec przez Berlin 2 sierpnia 2026 roku.

Powiązania kryminalistyczne między europejskimi skrytkami

Niemieccy śledczy ustalili, że Lewuszkin zlecił fizyczne wykonanie ataku Andriejowi Karszakowowi, obywatelowi Białorusi działającemu jako wykonawca jednorazowy. Zespoły kryminalistyczne dopasowały DNA odnalezione na fragmencie rękawicy przyczepionej do anteny sterującej na drzewie bezpośrednio do Karszakowa, którego profil biometryczny znajdował się w fińskich rejestrach policyjnych po aresztowaniu za kradzież w sklepie odzieżowym w 2010 roku. Polskie władze powiązały później Karszakowa z oddzielnym podpaleniem w Polsce. Semtex użyty w urządzeniu został przetransportowany do Niemiec szlakiem przemytniczym przez Bułgarię i Serbię, a następnie zdeponowany w tymczasowych kryjówkach.

Badania kryminalistyczne powiązały konstrukcję bomby z Lipska z wcześniejszymi skrytkami rosyjskiego wywiadu odkrytymi w Europie Wschodniej. Puszka z Lipska była zamknięta metalową płytką z siedmioma okrągłymi wgłębieniami. Litewska policja odkryła pasujące urządzenia, oznaczone jako konserwy kukurydziane i zawierające 968 gramów materiałów wybuchowych (odpowiednik około 700 gramów trotylu na puszkę), zakopane pod sztucznymi kwiatami i betonowymi płytami na cmentarzu w Kownie 20 sierpnia 2024 roku. Kolejne odkrycia na Litwie w styczniu i czerwcu 2025 roku dostarczyły pasujących płytek, które miały służyć jako odłamki. Raport Służby Kryminalistycznej Policji Litwy wykazał, że płytki zostały wyprodukowane przez te same maszyny tłoczące, co dowodzi wspólnego źródła produkcji.

Skutki dyplomatyczne i bezpieczeństwa

Węzeł Lipsk/Halle służy jako główny punkt logistyczny dla operacji NATO i dostaw pomocy wojskowej dla Ukrainy. Niemieckie agencje wywiadowcze oceniły, że celem ataku było podważenie europejskiego wsparcia dla Ukrainy poprzez wywoływanie niebezpiecznych incydentów w kluczowych punktach infrastruktury. Rosyjscy urzędnicy odrzucili te ustalenia, twierdząc, że oskarżenia mają na celu eskalację nastrojów antyrosyjskich w Europie. W odpowiedzi na wykrytą sieć sabotażową rząd federalny Niemiec nakazał zamknięcie Konsulatu Generalnego Rosji w Bonn oraz Domu Rosyjskiego w Berlinie. Rzecznik Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji odmówił komentarza w sprawie szczegółów operacyjnych, powołując się na trwające śledztwo.