Hiszpański sąd podtrzymuje nakaz aresztowania uciekiniera z ETA odnalezionego żywego w gruzach po trzęsieniu ziemi w Wenezueli

Gwałtowne trzęsienia ziemi, które pod koniec czerwca nawiedziły Wenezuelę, zabijając ponad 4500 osób, doprowadziły do nieoczekiwanego odkrycia długo poszukiwanego uciekiniera. Luis María Olalde Quintela, znany jako „Txistu”, były członek baskijskiej grupy separatystycznej ETA, został wyciągnięty żywy z gruzów swojego budynku mieszkalnego w dzielnicy San Bernardino w Caracas. Jego żona, Alazne Solabarrieta Lecea, zginęła w zawaleniu.

Atak sprzed dziesięcioleci

Olalde jest podejrzany o udział w ataku ETA na patrol hiszpańskiej Gwardii Cywilnej 13 stycznia 1979 roku, między baskijskimi miastami Azpeitia i Azkoitia w Kraju Basków. Zgodnie z aktem oskarżenia wniesionym przez stowarzyszenie ofiar Dignidad y Justicia (DyJ), zginęło dwóch funkcjonariuszy, Francisco Gómez Jiménez i Miguel García Bayo, a kilku innych zostało rannych. Inne źródło podaje, że trzeci gwardzista, Francisco Mota Calvo, zmarł później tego samego dnia, gdy podczas oględzin miejsca zdarzenia przypadkowo uruchomiono bombę. Olalde uciekł z Hiszpanii do Wenezueli jeszcze w tym samym roku.

Ucieczka do Wenezueli

Olalde przybył do Wenezueli w latach 80. wraz z innymi członkami ETA na mocy rzekomej ustnej umowy azylowej między hiszpańskim rządem Felipe Gonzáleza a prezydentem Wenezueli Carlosem Andrésem Pérezem. W 2003 roku hiszpański wymiar sprawiedliwości zażądał jego ekstradycji wraz z pięcioma innymi etarras. Olalde poddał się wenezuelskiej Prokuraturze Generalnej, ale Sąd Najwyższy Wenezueli przyznał mu „pełną wolność” w maju 2003 roku, powołując się na błędy proceduralne w wniosku o ekstradycję.

Chociaż szacowano, że okres przedawnienia upłynie 16 maja 2023 roku, z uwagi na upływ dwudziestu lat od ostatniej decyzji Sądu Najwyższego Wenezueli z 16 maja 2003 roku, prawda jest taka, że decyzja ta nie stała się prawomocna, ponieważ zarządzeniem z 9 czerwca 2003 roku zaproponowano rządowi ekstradycję oskarżonego.

Reakcja prawna

25 czerwca, tego samego dnia, w którym ogłoszono uratowanie Olalde, sędzia Francisco de Jorge z hiszpańskiego Audiencia Nacional odrzucił argumenty obrony Olalde, że przestępstwa uległy przedawnieniu, i nakazał utrzymanie w mocy międzynarodowego nakazu aresztowania. Obrona argumentowała, że 20-letni okres przedawnienia upłynął w maju 2023 roku. Sędzia stwierdził, że orzeczenie wenezuelskiego sądu z 2003 roku nigdy nie stało się ostateczne, ponieważ późniejsze zarządzenie z 9 czerwca 2003 roku proponowało ekstradycję władzom Wenezueli. Należy jednak zaznaczyć, że decyzja nie jest prawomocna i została już zaskarżona przez adwokata Olalde.

Ofiary domagają się działań

7 lipca sędzia Santiago Pedraz uwzględnił skargę karną złożoną przez DyJ, która nazwała odkrycie „wyjątkową szansą proceduralną” na wymierzenie sprawiedliwości, długo udaremnianej przez ucieczkę Olalde. Stowarzyszenie ostrzegło przed „pewnym ryzykiem ponownego ukrycia, przemieszczenia lub zniknięcia oskarżonego, jeśli nie zostaną podjęte pilne działania” i zażądało natychmiastowego przekazania międzynarodowego nakazu aresztowania za pośrednictwem Interpolu.

Jego lokalizacja stanowi wyjątkową szansę proceduralną na realizację roszczenia, które od dawna było udaremniane przez ucieczkę.

Olalde jest jednym z 14 członków ETA, o których Audiencia Nacional niedawno zwróciła się o informacje do władz Wenezueli w ramach sprawy wszczętej w 2024 roku dotyczącej samozwańczego Kolektywu Baskijskich Uciekinierów Politycznych (EIPK). Raport Gwardii Cywilnej z września wskazuje, że Olalde znajduje się wśród około dwudziestu bojowników ETA „uznawanych za zbiegów przed wymiarem sprawiedliwości”, a jego stare zdjęcie wciąż widnieje na stronie internetowej formacji z prośbą o współpracę obywateli.

Bilans trzęsienia ziemi

Zgodnie z oficjalnym raportem opublikowanym na Telegramie przez przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego, Jorge Rodrígueza, liczba ofiar śmiertelnych trzęsienia ziemi wynosi 4561, a liczba rannych pozostaje na poziomie 16 740. Dane Ministerstwa Spraw Zagranicznych Portugalii cytowane w jednym z raportów wskazują, że zginęło co najmniej 114 obywateli Portugalii i osób pochodzenia portugalskiego, a 54 wciąż są zaginione.