Sąd Najwyższy Hiszpanii uchyla nakaz aresztowania Carlesa Puigdemonta po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie amnestii

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i uchylenie nakazu

Sędzia Sądu Najwyższego Hiszpanii Pablo Llarena uchylił krajowy nakaz aresztowania byłego prezydenta Katalonii Carlesa Puigdemonta 6 października 2026 roku. Decyzja ta nastąpiła po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stosunkiem głosów 7 do 5, który nakazał, aby ustawa amnestyjna z 2024 roku obejmowała zarzuty sprzeniewierzenia środków publicznych związane z referendum niepodległościowym z października 2017 roku. Orzeczenie rozstrzygnęło apelację wniesioną przez byłą katalońską minister pracy Dolors Bassę z partii Esquerra Republicana. Trybunał Konstytucyjny uznał, że Sąd Najwyższy naruszył prawo do skutecznej ochrony sądowej, interpretując wyjątek dotyczący wzbogacenia osobistego w sposób sprzeczny. Środek ten uchyla również aktywne nakazy aresztowania wobec byłych katalońskich ministrów Toniego Comína i Lluísa Puiga.

Rozstrzygnięcie zarzutów o sprzeniewierzenie i argumenty prawne

Spór koncentrował się na tym, czy środki publiczne wydane na organizację głosowania w 2017 roku stanowiły wzbogacenie osobiste. Sąd Najwyższy wcześniej utrzymywał, że unikanie wydatków osobistych poprzez wykorzystanie funduszy rządu regionalnego przyniosło nielegalną korzyść osobistą. Postępowa większość w Trybunale Konstytucyjnym odrzuciła ten standard, zauważając, że tekst ustawy amnestyjnej wyraźnie oddziela wzbogacenie osobiste od funduszy wykorzystanych na przygotowanie, przeprowadzenie i sfinansowanie głosowania secesyjnego. Pięciu konserwatywnych sędziów złożyło zdanie odrębne, argumentując, że większość w niewłaściwy sposób zastąpiła funkcje zwykłych sądów karnych. Orzeczenie nakazuje Sądowi Najwyższemu wydanie nowych decyzji uchylających wyroki skazujące za sprzeniewierzenie i znoszących zakazy pełnienia funkcji publicznych, w tym zakaz wobec byłego wiceprezydenta Katalonii Oriola Junquerasa, który obowiązywał do 2031 roku.

Skutki polityczne i kampania przed wyborami

Decyzja sądu zmienia krajobraz polityczny przed przedterminowymi wyborami powszechnymi zaplanowanymi na 29 listopada 2026 roku. Premier Pedro Sánchez rozwiązał parlament po utracie poparcia ze strony partii Puigdemonta, Junts, która w 2023 roku zapewniła siedem decydujących głosów dla jego rządu. Upadek koalicji nastąpił po odrzuceniu w piątek rządowych dekretów mieszkaniowych głosami Partii Ludowej, Vox i Junts. Sánchez bronił ścieżki prawnej swojego rządu po ogłoszeniu orzeczenia:

Broniliśmy ułaskawień i amnestii, a czas przyznał nam rację. Musimy patrzeć w przyszłość i wyciągnąć wnioski z błędów, których było wiele.

Partie opozycyjne skrytykowały rozstrzygnięcie prawne jako ustępstwo polityczne. Lorena Roldán, rzeczniczka Partii Ludowej w Katalonii, potępiła orzeczenie:

Legislatura Sáncheza rozpoczęła się od szantażu, zakupu siedmiu głosów w zamian za amnestię, a kończy się zapłatą ostatniego rachunku.

Scenariusze powrotu Puigdemonta

Puigdemont przebywa w Belgii od końca października 2017 roku, unikając aresztowania przez prawie dziewięć lat, podczas których pełnił funkcję członka Parlamentu Europejskiego w latach 2019–2024. Zarzut podżegania do buntu przeciwko niemu został wcześniej uchylony w 2023 roku w wyniku reform legislacyjnych rządu. Ścieżki prawne przedstawione w katalońskich mediach sugerują trzy możliwe drogi jego fizycznego powrotu do Hiszpanii: wjazd natychmiast po uchyleniu nakazu, oczekiwanie na sformalizowanie zamknięcia sprawy przez sędziego śledczego lub powrót po wydaniu ostatecznego dekretu przez Izbę Karną. Zniesienie zakazów politycznych umożliwia również byłym przywódcom katalońskim rozważenie potencjalnych kandydatur w listopadowych wyborach.