Turcja zgłasza kandydaturę Feriduna Sinirlioğlu na sekretarza generalnego ONZ w obliczu impasu w Radzie Bezpieczeństwa

Zgłoszenie kandydatury

Turcja wysunęła kandydaturę Feriduna Sinirlioğlu, obecnego sekretarza generalnego Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), na następcę Antónia Guterresa na stanowisku szefa Organizacji Narodów Zjednoczonych. Agencja Anadolu, powołując się na źródła w tureckim MSZ, poinformowała o tym w sobotę, 31 października. List nominacyjny jest datowany na piątek, 30 października i został skierowany do przewodniczących Zgromadzenia Ogólnego oraz Rady Bezpieczeństwa. Jako wysłannika, który dostarczył dokument, wskazano stałego przedstawiciela Turcji przy ONZ, Ahmeta Yıldıza. Doniesienia różnią się w kwestii sygnatariusza; hiszpańskojęzyczny serwis Deutsche Welle podaje, że list podpisał Erdoğan, podczas gdy Notícias ao Minuto opisuje go jako list Erdoğana przekazany przez Yıldıza. Handelsblatt określa Sinirlioğlu mianem kandydata kompromisowego, zgłoszonego w sytuacji, gdy Rada nie mogła porozumieć się w sprawie żadnej innej osoby.

Sinirlioğlu reprezentował Turcję przy ONZ w latach 2016–2023, a jak podaje Handelsblatt, był również krótko ministrem spraw zagranicznych w rządzie tymczasowym w 2015 roku. Pod koniec 2024 roku został jednogłośnie wybrany na sekretarza generalnego OBWE, z siedzibą w Wiedniu. Handelsblatt zauważa, że nie spełnia on żadnego z kryteriów najczęściej wymienianych w kontekście tego stanowiska, czyli bycia kobietą lub pochodzenia z Ameryki Łacińskiej i Karaibów, ale dodaje, że cieszy się poparciem Erdoğana. Źródła w tureckim MSZ, cytowane przez Notícias ao Minuto, przekazały, że nominacja nastąpiła po impasie w procesie selekcji.

Zablokowany proces

Proces wyboru następcy Guterresa rozpoczął się pod koniec 2025 roku, jak podaje BBC. Siódma tura głosowania sondażowego, przeprowadzona za zamkniętymi drzwiami w piątek, zakończyła się bez wyłonienia wyraźnego faworyta. Rebeca Grynspan, była wiceprezydent Kostaryki kierująca Konferencją Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju, ponownie zajęła pierwsze miejsce, wyprzedzając Rafaela Grossiego, szefa Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, oraz Carolyn Rodrigues-Birkett, byłą minister spraw zagranicznych Gujany. BBC informuje, że Grynspan otrzymała 11 głosów poparcia w głosowaniu z 30 października, jednak wcześniej spotkała się z głosami sprzeciwu ze strony stałych członków Rady, więc jej pozycja nie jest pewna.

Macky Sall, były prezydent Senegalu, wycofał się z wyścigu, a do rywalizacji przystąpiła Lana Nusseibeh, dyplomatka ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Według Notícias ao Minuto, Nusseibeh zajęła czwarte miejsce pod względem liczby głosów w siódmej rundzie. BBC doliczyło się siedmiu kandydatów przed wpłynięciem listu z Turcji, podczas gdy dane Deutsche Welle różnią się, wskazując na 10 rywali w nagłówku i 11 nazwisk poza Sinirlioğlu w treści tekstu. Deutsche Welle zaznacza również, że kolejne kraje wciąż mogą zgłaszać swoich kandydatów.

Jak przebiega selekcja

15 członków Rady Bezpieczeństwa przeprowadza wybór poprzez głosowania sondażowe, w których każdy członek oznacza kandydata jako popieranego, niepopieranego lub wstrzymuje się od głosu. Aby zostać wybranym, kandydat potrzebuje co najmniej dziewięciu głosów i musi uniknąć weta ze strony jednego z pięciu stałych członków: Stanów Zjednoczonych, Rosji, Chin, Wielkiej Brytanii lub Francji. Gdy Rada osiągnie konsensus, nazwisko trafia do 193 członków Zgromadzenia Ogólnego, które w praktyce podąża za rekomendacją Rady.

Rotacja regionalna zazwyczaj faworyzowałaby kandydata z Ameryki Łacińskiej lub Karaibów, a wiele państw pragnie również pierwszej kobiety na stanowisku sekretarza generalnego w historii ONZ. Wielka Brytania i Francja wcześniej deklarowały, że chciałyby, aby na czele ONZ stanęła kobieta, jak podaje Deutsche Welle. Turcja i Zjednoczone Emiraty Arabskie zgłosiły kandydatów spoza tego regionu. Druga kadencja Guterresa kończy się 31 grudnia 2026 roku, a Deutsche Welle przewiduje, że nowy sekretarz generalny obejmie urząd 1 stycznia 2027 roku.

Ocena impasu przez Ankarę

Według doniesień BBC, Ankara ocenia, że impas otwiera przestrzeń dla nowych kandydatów. List Turcji wpłynął bezpośrednio po siódmej rundzie, która zakończyła się 30 października bez porozumienia w sprawie jakiegokolwiek kandydata. Handelsblatt donosi, że Erdoğan od lat wzywa do reformy systemu ONZ, w szczególności struktury Rady Bezpieczeństwa. Nominacja znajduje się obecnie w rękach Rady, gdzie pięciu stałych członków dysponuje decydującymi głosami.