Donald Trump nakazuje Marynarce Wojennej powrót do katapult parowych na przyszłych lotniskowcach

Memorandum

13 sierpnia 2026 r. prezydent Donald Trump podpisał memorandum dotyczące bezpieczeństwa narodowego, nakazujące Pentagonowi i Marynarce Wojennej przedstawienie w ciągu 60 dni planu zastąpienia elektromagnetycznego systemu startowego (EMALS) na przyszłych lotniskowcach konwencjonalnymi katapultami parowymi i hydraulicznymi. Rozkaz nakazuje również wymianę elektromagnetycznych wind amunicyjnych na systemy hydrauliczne. Trump określił starszą technologię jako „sprawdzoną” i „niezawodną”, argumentując w dokumencie, że nadmierna złożoność projektów okrętowych doprowadziła do opóźnień, przekroczenia kosztów i niewystarczających zdolności przemysłowych. Dokument opisuje „stagnację bazy przemysłu okrętowego”, która sprawia, że budowa i naprawa okrętów wojennych stają się wolniejsze i droższe, oraz wzywa do faworyzowania technologii uznawanych za „sprawdzone, niezawodne i przystępne cenowo”.

Które okręty są objęte decyzją

Pierwszym lotniskowcem objętym decyzją będzie USS Doris Miller (CVN-81), czwarta jednostka typu Gerald R. Ford, której dostawa planowana jest na 2034 r. System EMALS jest już zainstalowany na okręcie głównym tej klasy, USS Gerald Ford, największym lotniskowcu na świecie. Dwa inne lotniskowce typu Ford, USS Kennedy i Enterprise, mają wejść do służby przed USS Doris Miller i również zostaną wyposażone w EMALS. Memorandum dotyczy zatem USS Doris Miller oraz wszystkich kolejnych planowanych lotniskowców. Według Dowództwa Systemów Powietrznych Marynarki Wojennej USA (Navair), system EMALS zaprojektowano tak, aby umożliwić Marynarce start wszystkich obecnych i przyszłych platform powietrznych, od lekkich dronów po ciężkie myśliwce uderzeniowe.

Koszty i obawy operacyjne

Bryan Clark, badacz z Hudson Institute, powiedział „Wall Street Journal”, że zmiana ta może kosztować miliardy dolarów. Katapulty parowe wymagają większej załogi do obsługi i konserwacji niż EMALS. Według Clarka, okręt typu Gerald R. Ford wymaga o 500 marynarzy mniej i kosztuje rocznie około 100 mln dolarów mniej w eksploatacji niż jednostka typu Nimitz (około 86 mln euro). Infrastruktura parowa na nowszych lotniskowcach została zmodyfikowana lub już nie istnieje, ponieważ para na starszych jednostkach zasilała również produkcję świeżej wody i wyposażenie kuchni. Marynarka Wojenna opracowała EMALS specjalnie w celu zastąpienia starszych katapult parowych C-13, dążąc do redukcji personelu i kosztów utrzymania, zwiększenia niezawodności oraz umożliwienia bardziej precyzyjnej kontroli prędkości startu.

Krytyka ze strony ustawodawców i przemysłu

Senator Mark Kelly, Demokrata, były pilot myśliwca Marynarki Wojennej i astronauta, oskarżył Trumpa o ingerencję w sprawy wojskowe we wpisie na platformie X.

„Startowałem z lotniskowców setki razy, mam tytuł magistra inżynierii lotniczej, jestem pilotem doświadczalnym i nawet ja nie odważyłbym się pouczać Marynarki Wojennej, jak projektować określone systemy na ich okrętach.”

General Atomics, firma budująca elektromagnetyczne katapulty dla USS Doris Miller, wezwała do „ostrożnego przemyślenia” decyzji i ostrzegła, że zmiana może zaszkodzić gotowości bojowej, bezpieczeństwu narodowemu oraz przewadze technologicznej Stanów Zjednoczonych.

Długotrwały sprzeciw Trumpa i kontekst międzynarodowy

Trump krytykuje EMALS od 2017 r., kiedy to w rozmowie z magazynem „Time” stwierdził, że system jest „do niczego” i brakuje mu mocy katapult parowych, dodając, że Marynarka powinna wrócić do „cholernych katapult parowych”. Podczas konferencji w Pensylwanii w lipcu 2026 r. powiedział, że elektromagnetyczne katapulty są „dalekie od ideału i zbyt skomplikowane”. Memorandum pojawia się w momencie, gdy siły zbrojne zabiegają o fundusze z Kongresu, a Marynarka Wojenna zmaga się z problemami rekrutacyjnymi. Niedawne konflikty, w tym wojna w Iranie, obnażyły trudności wynikające ze starzenia się okrętów i długich opóźnień w dostawach, przy doniesieniach o niedopuszczalnych warunkach na pokładzie USS Abraham Lincoln. Chiny zainstalowały elektromagnetyczne katapulty na swoim najnowszym lotniskowcu, a Francja planuje wyposażyć swój kolejny lotniskowiec, France Libre (następcę Charles de Gaulle w 2038 r.), w systemy elektromagnetyczne dostarczane przez General Atomics.