Przywódcy europejscy w Rovaniemi wzywają do aktywnej strategii obronnej w Arktyce

Zmiana w polityce bezpieczeństwa na Dalekiej Północy

Dwunastu europejskich przywódców zakończyło 14 września 2026 roku dwudniowy szczyt w fińskim Rovaniemi, podpisując wspólną deklarację wzywającą do aktywnej postawy obronnej w regionie Arktyki. Spotkanie, którego gospodarzem był premier Finlandii Petteri Orpo w muzeum Arktikum w pobliżu koła podbiegunowego, zgromadziło m.in. kanclerza Niemiec Friedricha Merza, przedstawicieli Francji i Szwecji oraz premier Danii Mette Frederiksen. Uczestnicy wskazali Rosję jako główne zagrożenie dla stabilności regionu, powołując się na wojnę hybrydową, ćwiczenia rakietowe oraz reaktywację dawnych radzieckich baz wojskowych na dalekiej północy.

Fińskie myśliwce przeprowadziły pokazy lotnicze nad bazą w Rovaniemi, gdzie fińskie siły monitorują 1340-kilometrową granicę z Rosją. Orpo odniósł się do rosnącej rywalizacji geopolitycznej na wodach polarnych.

„Arktyka stała się główną areną rywalizacji między wielkimi mocarstwami.”

Obrona infrastruktury i „ściana dronów”

Dyskusje w Rovaniemi dotyczyły niedawnych działań hybrydowych Rosji, w tym operacji w pobliżu Svalbardu, gdzie norweski i brytyjski wywiad zidentyfikowały rosyjskie okręty podwodne testujące technologię służącą do niezauważalnego przecinania kabli podwodnych. Przywódcy ocenili również rosyjski atak dronów na pociąg w pobliżu polskiej granicy, do którego doszło 13 września. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas wezwała państwa członkowskie do rozszerzenia planowanej obrony wschodniej granicy na terytoria polarne.

„Bezpieczeństwo Arktyki to bezpieczeństwo Europy, a Europa musi działać odpowiednio.”

Kallas argumentowała, że proponowana europejska „ściana dronów”, mająca chronić wschodnią i północno-wschodnią flankę kontynentu, musi obejmować Arktykę. Orpo zauważył, że platformy energetyczne, podmorskie rurociągi i kable przesyłowe na Morzu Bałtyckim oraz w Arktyce są stale narażone na sabotaż, co wymaga skoordynowanego nadzoru morskiego, operacji lodołamaczy oraz szybkiej wymiany informacji między państwami sojuszniczymi.

Zasoby i napięcia geopolityczne

Dane klimatyczne przedstawione na szczycie wskazują, że region Arktyki ociepla się cztery razy szybciej niż średnia światowa, co prowadzi do topnienia lodu morskiego i otwierania żeglownych szlaków północnych. Ta zmiana środowiskowa przyspieszyła zainteresowanie komercyjne i wojskowe państw spoza regionu, zwłaszcza Chin, a także napięcia terytorialne z udziałem Stanów Zjednoczonych. Uczestnicy szczytu omówili amerykańskie zainteresowanie Grenlandią, a premier Danii Mette Frederiksen stwierdziła po rozmowach, że widzi wyraźne sygnały, iż Kopenhaga i Waszyngton pokojowo rozwiążą spory dotyczące wyspy.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz przybył do Finlandii pomimo presji politycznej w Berlinie. Merz zauważył, że topniejący lód polarny odsłania ogromne złoża surowców krytycznych i rezerw energetycznych, które Europa musi zabezpieczyć przed zewnętrzną presją.

„Rosja rozbudowuje tu swoje zdolności wojskowe i każdego dnia wykorzystuje swoją obecność do działań hybrydowych.”

Rewizja strategii przed jesienią

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa wezwał do stworzenia powiązanego perymetru bezpieczeństwa, opisując pierścień partnerów rozciągający się od Morza Bałtyckiego przez Arktykę aż po północny Atlantyk. Costa stwierdził, że wymogi obronne Arktyki muszą wpłynąć na kształt kolejnego wieloletniego budżetu UE. Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych pracują nad nową wersją strategii arktycznej z 2021 roku. Zaktualizowane ramy, których publikację zaplanowano na jesień 2026 roku, zintegrują gotowość wojskową, łańcuchy dostaw surowców krytycznych oraz ochronę infrastruktury podwodnej z polityką Unii Europejskiej.