Rosja i Chiny napędzają strategię

Komisja Europejska przedstawiła swoją strategię arktyczną w Strasburgu 20 października 2026 r., wskazując region jako linię frontu rywalizacji wielkich mocarstw. Kaja Kallas, Wysoka Przedstawiciel UE do spraw zagranicznych, opisała działania Rosji polegające na ponownym otwieraniu baz z czasów radzieckich, testowaniu nowej broni na północy, a także naruszeniach przestrzeni powietrznej przez drony, zagłuszaniu sygnału GPS i sabotażu kabli podwodnych. Zaznaczyła, że rosnący ruch rosyjskiej floty cieni zagraża żegludze i środowisku. Dodała, że inwestycje Chin w porty, minerały i infrastrukturę krytyczną wymagają ścisłej kontroli. Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen stwierdziła, że rosyjska rozbudowa militarna wpływa na całą Unię i że UE musi zmienić swoje podejście strategiczne.

„Arktyka stała się linią frontu globalnej rywalizacji o wpływy.”

Monitoring, kable i lodołamacze

Kallas zapowiedziała wzmocnienie nadzoru satelitarnego poprzez rozszerzenie systemów Copernicus i Galileo, co pozwoli skuteczniej wykrywać zagrożenia w Arktyce. Plan obejmuje centrum dedykowane kablom podwodnym, które ma monitorować, chronić i pomagać w naprawie infrastruktury krytycznej w Arktyce i na północnym Atlantyku. W przyszłości jednostka ta może przekształcić się w szersze centrum bezpieczeństwa morskiego, śledzące podejrzane jednostki, nielegalne połowy i zanieczyszczenia. Strategia zakłada również rozbudowę europejskiej floty lodołamaczy poprzez możliwe wspólne zakupy i współdzielenie zasobów. Kallas nazwała lodołamacze „miernikiem potęgi” w regionie. Porty, lotniska i arktyczne korytarze transportowe mają zostać zmodernizowane, aby wojska i sprzęt mogły szybciej docierać do potrzebnych miejsc. Za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Obronnego UE inwestuje 260 mln euro w technologie, w tym samoloty przystosowane do ekstremalnych warunków oraz czujniki zdolne do wykrywania celów poza horyzontem. Kallas podkreśliła, że Arktyka znajduje się pod nadzorem NATO, a inicjatywy UE uzupełniają zbiorową obronę sojuszu.

Ropa, węgiel i gaz pozostają w ziemi

Komisarz do spraw energii Dan Jørgensen oświadczył, że stanowisko UE w sprawie odwiertów w Arktyce „pozostaje niezmienne i jest bardzo jasne”. Podkreślił, że celem utrzymania ropy, węgla i gazu pod ziemią w tym wrażliwym regionie jest ochrona klimatu i środowiska.

„Ropa, węgiel i gaz muszą pozostać w ziemi.”

Von der Leyen zaznaczyła, że Arktyka ociepla się prawie cztery razy szybciej niż średnia światowa, co niesie ze sobą skutki dla pogody, ekosystemów i zasobów wodnych w Europie. Dokument Komisji zobowiązuje UE do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz wspierania energii odnawialnej i zrównoważonych zasobów mineralnych w Arktyce. Norwegia, kraj spoza UE, jest jednym z głównych dostawców gazu dla bloku od czasu inwazji na Ukrainę i naciska na nowe poszukiwania oraz odwierty w Arktyce, aby zapewnić dostawy na kolejne dekady. Większość norweskiego gazu pochodzi z dojrzałych złóż na Morzu Północnym i Norweskim, a niewielka część z Morza Barentsa, które ma największy potencjał rozwojowy. Komisja zapowiedziała współpracę z partnerami w celu blokowania wszelkich rezerw węglowodorów, które zagrażają arktycznemu ekosystemowi.

Społeczności i reakcje

Von der Leyen przekazała, że ponad pół miliona obywateli UE mieszka w Arktyce, a trzy państwa członkowskie (Dania, Finlandia i Szwecja) są krajami arktycznymi. Strategia oferuje więcej możliwości w ramach programu Erasmus+ dla młodych ludzi, utworzenie Młodzieżowej Rady Doradczej na Grenlandii, rozszerzenie Forum Burmistrzów Arktyki oraz unijne centrum badań polarnych. UE przekazała już ponad 1 mld euro z funduszy spójności na rozwój regionalny w Arktyce na lata 2021–2027. Duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen z zadowoleniem przyjął dokument na platformie X, stwierdzając, że zapewni on UE skuteczniejszą obecność w regionie z korzyścią dla mieszkańców Arktyki, Europy i jej najbliższych partnerów.

„Arktyka należy do tych, którzy tam mieszkają.”