Syria i Rosja przekształcą bazy Hmejmim i Tartus we wspólne ośrodki szkoleniowe

Porozumienie ogłoszone

Syryjskie ministerstwo spraw zagranicznych ogłosiło 9 sierpnia zawarcie porozumienia z Rosją, które określa przyszłość dwóch ostatnich rosyjskich instalacji wojskowych w kraju: bazy lotniczej Hmejmim oraz bazy morskiej w Tartusie, położonych na syryjskim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Umowa, wypracowana po półtora roku negocjacji, zakłada przekształcenie obiektów wojskowych we wspólne rosyjsko-syryjskie ośrodki szkoleniowe i kwalifikacyjne. Damaszek odzyskuje kontrolę nad infrastrukturą cywilną w Hmejmim oraz częścią handlową portu w Tartusie. Zgodnie z informacjami oficjalnej agencji prasowej Sana, proces przekazania ma zakończyć się w ciągu trzech miesięcy. Moskwa nie skomentowała publicznie zawartego porozumienia.

Znaczenie strategiczne

Hmejmim i Tartus stanowiły jedyne oficjalne rosyjskie placówki wojskowe poza obszarem byłego Związku Radzieckiego. Obie bazy pozostawały operacyjne przez cały okres negocjacji. W szczytowym momencie obecności w 2024 roku Rosja utrzymywała do 114 baz i punktów wojskowych na terenie Syrii, jak podaje syryjski serwis Enab Baladi. Do 2025 roku liczba ta spadła do trzech, a na początku bieżącego roku Rosja wycofała swoje siły z lotniska w Al-Kamiszli na zdominowanej przez Kurdów północy, pozostawiając jedynie dwie instalacje na wybrzeżu.

Przejęcie obiektów cywilnych

Syryjski minister spraw zagranicznych Asaad al-Chaibani dokonał w niedzielę inspekcji obiektów objętych umową. Syryjski Urząd Lotnictwa Cywilnego, ustami swojego dyrektora Omara al-Hasriego, ogłosił przejęcie kontroli nad międzynarodowym lotniskiem w Latakii. Obiekt cywilny przylegający do bazy Hmejmim był dotąd ściśle powiązany z rosyjską obecnością wojskową. Al-Hasri zapowiedział prace nad rewitalizacją lotniska, określając to jako istotny krok w stronę reintegracji syryjskich portów lotniczych z krajowym systemem lotnictwa cywilnego.

Kontekst polityczny

Rosja była kluczowym sojusznikiem byłego prezydenta Baszara al-Asada podczas wojny domowej, która rozpoczęła się od protestów Arabskiej Wiosny w 2011 roku. Rosyjska interwencja wojskowa w 2015 roku pomogła odwrócić losy konfliktu na korzyść Asada poprzez naloty na obszary kontrolowane przez rebeliantów. Asad został obalony w grudniu 2024 roku przez koalicję sił rebelianckich pod przywództwem obecnego prezydenta Ahmeda al-Sharaa i wraz z rodziną zbiegł do Rosji. Mimo bliskich więzi Rosji z poprzednim reżimem, nowe władze w Damaszku nie zerwały relacji z Moskwą. Al-Sharaa był dwukrotnie przyjmowany w Moskwie przez Władimira Putina od czasu objęcia władzy. Podczas ostatniej wizyty w styczniu Putin chwalił wysiłki al-Sharaa na rzecz przywrócenia integralności terytorialnej Syrii. Damaszek wielokrotnie domagał się od Rosji ekstradycji Asada.

Ocena analityków

Alexey Muraviev, starszy pracownik naukowy ds. obronności i studiów strategicznych na Edith Cowan University w Australii Zachodniej, powiedział Al Jazeerze, że porozumienie odzwierciedla wzajemną zależność.

Porozumienie między Rosją a rządem Syrii wskazuje, że oba kraje potrzebują siebie nawzajem.

Dodał, że Damaszek prawdopodobnie nie jest zainteresowany zakończeniem długotrwałych relacji z Rosją. Utrzymanie rosyjskiej obecności wojskowej służy również jako przeciwwaga dla Turcji, której siły są rozmieszczone w północnej Syrii. Dla Moskwy układ ten pozwala zachować przyczółek na wybrzeżu Morza Śródziemnego i dostęp do portów niezamarzających, co pozwala uniknąć całkowitego wycofania się z kraju, w który inwestowała przez dziesięciolecia. Alexander Baunov z Carnegie Center zauważył, że rosyjska interwencja w Syrii w 2015 roku pomogła Moskwie przełamać izolację dyplomatyczną po aneksji Krymu, zmuszając społeczność międzynarodową do traktowania Rosji jako aktora globalnego, a nie tylko w kontekście Ukrainy.