Węgierski parlament odwołuje prezydenta Sulyoka w ramach reformy konstytucyjnej, grożąc kryzysem

Działania parlamentarnej superwiększości

W poniedziałek węgierski parlament stosunkiem głosów 139 do 6 przyjął 12-punktową poprawkę do konstytucji, kończącą kadencję prezydenta Tamása Sulyoka i prezesa Trybunału Konstytucyjnego Pétera Polta. Rządząca partia Tisza, kierowana przez premiera Pétera Magyara, wykorzystała większość dwóch trzecich (141 z 199 mandatów), aby przeforsować 17. pakiet poprawek od czasu konstytucji Orbána z 2011 roku. Sulyok, były sędzia Trybunału Konstytucyjnego mianowany przez poprzedni, kontrolowany przez Fidesz parlament, wielokrotnie odmawiał ustąpienia.

Byłoby zdradą narodu węgierskiego, gdybyśmy nie dotknęli tej Konstytucji.

Magyar, który niespodziewanie odniósł miażdżące zwycięstwo w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia, przedstawił głosowanie jako spełnienie obietnicy wyborczej. „Dzisiejszym głosowaniem zakończyliśmy reformę konstytucyjną reżimu Orbána” – powiedział. Oficjalnym celem poprawki jest „przywrócenie demokracji opartej na państwie prawa”.

Pięciodniowy termin i groźba impeachmentu

Sulyok ma teraz pięć dni na podpisanie poprawki, która zakończy jego własną kadencję dzień po wejściu w życie. Alternatywnie może skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego w celu kontroli proceduralnej – na co Magyar zapowiedział rozpoczęcie postępowania impeachmentu. Jeśli impeachment zostanie wszczęty, uprawnienia Sulyoka zostaną zawieszone, a marszałek parlamentu Ágnes Forsthoffer tymczasowo przejmie jego obowiązki, umożliwiając jej podpisanie poprawki. Nowy prezydent będzie musiał zostać wybrany w ciągu 30 dni.

Ten proces narusza zasady państwa prawa, demokracji i podziału władz.

Sulyok zwrócił się do Komisji Weneckiej Rady Europy o opinię, która nie została jeszcze wydana.

Reformy wykraczają poza prezydenturę

Pakiet poprawek reorganizuje kluczowe instytucje. Przywrócony limit wieku 70 lat zmusza do natychmiastowego przejścia na emeryturę czterech z 15 sędziów Trybunału Konstytucyjnego, przełamując dotychczasową kontrolę Fideszu. Posłowie są ograniczeni do trzech kadencji (12 lat), co wyeliminuje ponad połowę obecnych deputowanych Fideszu. Kadencja sędziów Trybunału Konstytucyjnego zostaje skrócona z dwunastu do dziewięciu lat. Powstaje także nowe Krajowe Biuro ds. Antykorupcji.

Całkowicie zgadzam się z odwołaniem prezydenta.

András Baka, były prezes Sądu Najwyższego, powiedział BBC, że Węgry rządziły się prawem w latach 1989–2010, po czym Fidesz przejął instytucje państwowe. Jego zdaniem restrukturyzacja sądownictwa jest potrzebna.

Fidesz wychodzi, Orbán obserwuje z daleka

Deputowani Fideszu zbojkotowali głosowanie, oskarżając Tiszę o budowanie „autorytarnego reżimu” i przyznanie rządowi arbitralnej władzy do odwoływania każdego urzędnika państwowego. Viktor Orbán, oglądając w Stanach Zjednoczonych piłkarskie mistrzostwa świata, napisał na Facebooku, wzywając Węgrów do „oporu”, jeśli prezydent zostanie siłą usunięty. Były opozycyjny kandydat na prezydenta Péter Rona zauważył ironię: Fidesz zaprojektował konstytucję z 2011 roku wokół zasady „zwycięzca bierze wszystko”, która teraz obraca się przeciwko niemu.

Wielką ironią tej sytuacji jest to, że Fidesz padł ofiarą własnej koncepcji władzy.

Operacja „Oczyszczający ogień” i możliwy kryzys konstytucyjny

Magyar określił czystkę jako część „Operacji Oczyszczający ogień”, mającą na celu rozbicie „mafii gospodarczej i politycznej” zbudowanej przez Orbána. Równolegle w zeszłym tygodniu państwowa telewizja M1 wstrzymała nadawanie, przepraszając za służenie jako narzędzie propagandy, a Radio Kossuth zamilkło. Analitycy ostrzegają, że jeśli Sulyok odmówi podpisania, powstały impas może przerodzić się w kryzys konstytucyjny, który rzuci cień na perspektywy nowego rządu w ożywieniu słabnącego klimatu inwestycyjnego na Węgrzech.