Większość przepisów unijnego aktu o sztucznej inteligencji wchodzi w życie 2 sierpnia; chatboty muszą się identyfikować, a deepfake'i oznaczać

Nowa era przejrzystości AI

2 sierpnia wchodzi w życie większość przepisów unijnego aktu o sztucznej inteligencji (AI Act), stanowiącego pierwszą na świecie kompleksową regulację w tym obszarze. Od tego dnia dostawcy systemów AI muszą informować użytkowników, że wchodzą w interakcję ze sztucznym bytem, a wszelkie treści wygenerowane lub zmanipulowane przez AI do celów zawodowych muszą być wyraźnie oznaczone. Biuro ds. Sztucznej Inteligencji przy Komisji Europejskiej rozpocznie nadzór nad modelami AI ogólnego przeznaczenia, zyskując uprawnienia do żądania informacji, oceny systemów oraz nakładania ograniczeń w przypadku braku zgodności z przepisami.

Sztuczna inteligencja to technologia transformacyjna, która może przynieść niezwykłe korzyści naszym obywatelom i przedsiębiorstwom. Widzimy jednak również, że może ona wyrządzić szkodę, jeśli nie zostanie odpowiednio zaprojektowana i wykorzystana, a najbardziej zaawansowane modele niosą ze sobą ryzyka o zupełnie nowej skali.

Identyfikacja chatbotów i deepfake'ów

Najbardziej widoczna zmiana dla konsumentów: chatboty i wirtualni asystenci muszą ujawniać, że są maszynami. Każdy obraz, wideo lub dźwięk wygenerowany przez AI i użyty w celach zawodowych musi posiadać znak wodny lub etykietę. Regulacja obejmuje również szerzej zjawisko deepfake'ów, wymagając, aby były one możliwe do zidentyfikowania. Bardziej rygorystyczny system obowiązkowego etykietowania niektórych mediów syntetycznych, a także wyraźny zakaz tworzenia przez AI deepfake'ów o charakterze seksualnym oraz pornografii dziecięcej, wejdzie w życie dopiero 2 grudnia 2026 r.

Zakazane praktyki już obowiązują

Od 2025 r. w całej UE zakazane są szeregi zastosowań AI uznawane za niosące „niedopuszczalne ryzyko”. Należą do nich systemy wykorzystujące techniki podprogowe lub manipulacyjne, wykorzystujące słabości nieletnich lub osób z niepełnosprawnościami, wnioskujące o rasie lub orientacji seksualnej poprzez kategoryzację biometryczną, czy też wdrażające ocenę społeczną (social scoring). Zabronione jest również wnioskowanie o emocjach w miejscach pracy i szkołach, masowe pobieranie zdjęć z internetu w celu tworzenia baz danych rozpoznawania twarzy oraz zdalna identyfikacja biometryczna w czasie rzeczywistym w przestrzeniach publicznych przez organy ścigania. Kary za stosowanie takich systemów mogą sięgać 35 mln euro, a za naruszenia związane z systemami AI wysokiego ryzyka – 15 mln euro.

Nadzór i egzekwowanie

Europejskie Biuro ds. Sztucznej Inteligencji będzie współdzielić nadzór z organami krajowymi. Skupi się ono na dostawcach modeli i systemów AI ogólnego przeznaczenia podlegających kompetencjom Komisji, podczas gdy państwa członkowskie będą monitorować pozostałe podmioty. Europejski Inspektor Ochrony Danych również odegra rolę w egzekwowaniu przepisów. Dostawcy mogą spotkać się z nakazami naprawczymi, a nawet ograniczeniami rynkowymi, jeśli nie będą przestrzegać przepisów.

Europa przewidziała tę ewolucję. Dzięki aktowi o sztucznej inteligencji stworzyliśmy jasne, oparte na analizie ryzyka i trwałe ramy dla godnej zaufania sztucznej inteligencji, które oferują pewność prawną innowatorom, chroniąc jednocześnie interes publiczny. Wraz z rozpoczęciem wdrażania przepisów wykonujemy ważny krok w stronę AI, którą ludzie i firmy mogą zrozumieć i której mogą zaufać, a której korzyści będą szeroko dzielone w całym naszym społeczeństwie.

Etapowe wdrażanie do 2028 roku

Akt, zatwierdzony w 2024 r., jest wprowadzany etapami. Termin 2 sierpnia uruchamia większość obowiązków w zakresie przejrzystości, zasady dotyczące wielu systemów AI oraz zobowiązania zarówno dla dostawców, jak i użytkowników. Dodatkowe wymogi pojawią się w grudniu, a pełne wdrożenie przewidywane jest na 2028 r. Komisja przyjęła również środek upraszczający „Digital Omnibus” w celu usprawnienia niektórych obowiązków.