Ursula von der Leyen i Luís Montenegro sprzeciwiają się cięciom w budżecie UE na lata 2028–2034

Komisja ostrzega przed oszczędnościami

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wystąpiła 6 października 2026 r. w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, ostrzegając państwa członkowskie przed redukcją kolejnego wieloletniego budżetu wspólnoty na lata 2028–2034. Podczas debaty plenarnej przygotowującej do posiedzenia Rady Europejskiej zaplanowanego na połowę października, przyznała, że budżety krajowe znajdują się pod silną presją fiskalną. Podkreśliła jednak, że obniżenie puli finansowej wymusi drastyczne cięcia w kluczowych programach unijnych, które państwa członkowskie wcześniej zaakceptowały. Aby wypełnić lukę finansową bez nadmiernego obciążania budżetów krajowych, Komisja zaproponowała pakiet nowych zasobów własnych, które mają generować dochody instytucjonalne. Von der Leyen wskazała na niedawną zmienność cen energii jako dowód na to, jak duża skala finansowania jest niezbędna do sprostania europejskim wyzwaniom.

Zdaję sobie sprawę, że nie jest łatwo pogodzić wszystkie ograniczenia. Jestem również świadoma trudnej sytuacji budżetowej państw członkowskich, ale chciałabym ostrzec przed ryzykiem poważnych cięć.

Równowaga między nowymi a tradycyjnymi priorytetami

Negocjacje dotyczące Wieloletnich Ram Finansowych wymagają zrównoważenia nowych zobowiązań geopolitycznych z tradycyjnymi programami wydatków. Von der Leyen wskazała zwiększenie finansowania obronności i bezpieczeństwa, konkurencyjności przemysłowej oraz innowacji jako główne priorytety na nadchodzący cykl. Zaapelowała również o wzmocnienie unijnych mechanizmów reagowania na kryzysy, takie jak nielegalna migracja czy klęski żywiołowe, przypominając, jak krytyczne stały się instrumenty finansowania nadzwyczajnego. Jednocześnie Komisja podtrzymała stanowisko, że tradycyjne środki na politykę spójności oraz fundusze Wspólnej Polityki Rolnej nie mogą zostać ograniczone w trakcie negocjacji. Komisja argumentuje, że utrzymanie tego szerokiego mandatu wymaga od rządów skupienia się na nowych mechanizmach dochodowych, a nie na redukcji wspólnych ambicji.

Wierzę, że priorytety, które zaproponowaliśmy w WRF, są właściwe i jeśli chcemy zachować nasze priorytety oraz poziom ambicji, jaki mamy dla Europy, musimy wykonać ciężką pracę po stronie dochodów.

Portugalia broni funduszy spójności

Premier Portugalii Luís Montenegro również wystąpił we wtorek w Parlamencie Europejskim w Strasburgu w ramach formatu debaty "To jest Europa". Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola zainicjowała ten format w styczniu 2022 r., aby zapewnić szefom państw i rządów platformę do prezentacji wizji strategicznej dla kontynentu. Montenegro spotkał się z Metsolą przed swoim wystąpieniem o godz. 10:30 czasu lokalnego (09:30 czasu lizbońskiego). Portugalia zajęła stanowcze stanowisko przeciwko jakimkolwiek redukcjom w regionalnych funduszach spójności, a Montenegro ostrzegł, że jego administracja będzie aktywnie odrzucać propozycje budżetowe zawierające takie cięcia. Przed sesją Europejska Partia Ludowa zauważyła, że przemówienie stanowi okazję do przedstawienia priorytetów Portugalii dla planu finansowego, który jednocześnie wspiera bezpieczeństwo, konkurencyjność i spójność regionalną.

Dyplomatyczne linie podziału i przygotowania do szczytu

Debata budżetowa ujawniła głębokie podziały między płatnikami netto dążącymi do dyscypliny fiskalnej a państwami broniącymi funduszy regionalnych. Przed dyskusjami w Strasburgu Montenegro dołączył do 16 innych szefów państw i rządów UE, podpisując wspólny list z żądaniem pełnej ochrony polityki spójności i funduszy rolnych. Argumentowali, że cięcia osłabiłyby poparcie społeczne dla projektu europejskiego. List ten stanowił bezpośrednią przeciwwagę dla wcześniejszej propozycji podpisanej przez Niemcy i inne kraje będące płatnikami netto, które dążą do ograniczenia wydatków. Irlandia, sprawująca rotacyjną prezydencję w Radzie UE, ma przedstawić do końca tygodnia zrewidowane ramy negocjacyjne zawierające nowe zasoby własne. Europejscy liderzy będą debatować nad tą propozycją podczas szczytu w Brukseli w przyszłym tygodniu, a przewodniczący Rady Europejskiej António Costa dąży do wypracowania jednomyślnego porozumienia politycznego przed końcem roku.