UE przedłuża sankcje wobec Rosji o trzy lata i usuwa z listy Aliszera Usmanowa oraz Michaiła Fridmana

Porozumienie osiągnięte przed północą

Państwa członkowskie Unii Europejskiej zatwierdziły 22 września 2026 r. trzyletnie przedłużenie sankcji wobec około 3000 osób i podmiotów powiązanych z rosyjską inwazją na Ukrainę. Porozumienie dyplomatyczne sfinalizowano na kilka godzin przed wygaśnięciem dotychczasowych środków o północy. Zgodnie z decyzją potwierdzoną przez irlandzką prezydencję w Radzie UE, reżim sankcyjny pozostanie w mocy do 22 września 2029 r. Przedłużenie zastępuje wcześniejszy system odnawiania indywidualnych wpisów co sześć miesięcy, co zdaniem unijnych dyplomatów generowało stałe napięcia polityczne. Kompromis zakończył wielodniowe, trudne rozmowy po tym, jak państwa członkowskie przesunęły pierwotny termin wygaśnięcia sankcji z 15 września o tydzień, aby wynegocjować warunki.

Żądania Paryża i Luksemburga

Negocjacje opóźniły wnioski Francji, Luksemburga i Słowacji o usunięcie dwóch rosyjskich oligarchów z rejestru sankcyjnego. Francja wnioskowała o wykreślenie rosyjsko-uzbeckiego magnata branży metalowej Aliszera Usmanowa, powołując się na priorytety bezpieczeństwa narodowego. Usmanow został objęty sankcjami w 2022 r. w związku z powiązaniami z prezydentem Rosji Władimirem Putinem oraz dostawami metali rzekomo wykorzystywanych w produkcji rosyjskich czołgów. Francuscy dyplomaci dążyli do jego usunięcia, aby ułatwić negocjacje z Azerbejdżanem w sprawie uwolnienia dwóch obywateli Francji więzionych w tym kraju, biorąc pod uwagę powiązania Usmanowa z prezydentem Azerbejdżanu Ilhamem Alijewem. Luksemburg dołączył do Francji, żądając usunięcia rosyjskiego bankiera Michaiła Fridmana, byłego właściciela hiszpańskiej sieci supermarketów Dia. Fridman wszczął międzynarodowe postępowanie arbitrażowe w Hongkongu, domagając się od Luksemburga od 14,5 mld do 16 mld dolarów za zamrożone aktywa, co skłoniło władze Luksemburga do argumentacji, że obrona w tej sprawie byłaby prawnie nie do utrzymania, gdyby Usmanow pozostał na liście.

Sprzeciw krajów bałtyckich i kompromis dyplomatyczny

Wykreślenie z listy spotkało się z trwałym oporem rządów państw bałtyckich, a Łotwa odmówiła poparcia wyłączenia podczas negocjacji w poniedziałkowy wieczór. Premier Łotwy Kulbergs argumentował, że presja sankcyjna na Moskwę nie powinna maleć, dopóki trwają działania wojenne.

„Dopóki Rosja kontynuuje wojnę, europejska presja na Kreml musi stawać się większa, a nie mniejsza.”

Stanowisko Łotwy wstrzymało procedurę pisemnego zatwierdzenia w poniedziałek wieczorem, grożąc wygaśnięciem całego pakietu sankcji o północy we wtorek. Dyplomaci wznowili negocjacje we wtorek rano, aby rozwiązać impas. Aby zapobiec wygaśnięciu szerszych ram sankcyjnych, Łotwa zgodziła się wstrzymać od głosu wraz z Belgią, co pozwoliło na uzyskanie wymaganego konsensusu wśród pozostałych państw członkowskich. Łotwa zapowiedziała również wprowadzenie bezpośrednich krajowych sankcji wobec Usmanowa i Fridmana.

Reakcja Ukrainy i nowy okres sankcji

Decyzja o wykreśleniu obu biznesmenów spotkała się z natychmiastową krytyką Kijowa. Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha nazwał ten ruch 'haniebnym i nieuzasadnionym', podczas gdy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wcześniej wzywał europejskich liderów do utrzymania środków, dopóki Moskwa nie przerwie wojny i nie zaangażuje się w rzeczywiste negocjacje pokojowe. Przyjęcie 36-miesięcznego cyklu odnowienia miało na celu uniemożliwienie poszczególnym państwom członkowskim blokowania przedłużeń co sześć miesięcy w celach polityki krajowej. Indywidualny pakiet sankcji pozostaje oddzielony od szerokich sankcji gospodarczych i sektorowych Unii Europejskiej dotyczących rosyjskiej energii, handlu i finansów.