Hiszpański Sąd Najwyższy uchyla dekret zaostrzający przepisy dla uczelni prywatnych

Orzeczenie

Hiszpański Sąd Najwyższy (Sala de lo Contencioso-Administrativo) uchylił dekret królewski 905/2025 z 7 października 2025 r., który zaostrzał kryteria tworzenia nowych uniwersytetów. Dekret miał powstrzymać mnożenie się prywatnych ośrodków szkolnictwa wyższego, które nie spełniały standardów jakości. Sąd uwzględnił skargę rządu regionalnego Balearów i nie badał merytorycznej strony tekstu. Uzasadnienie opiera się na trybie pilnym, który w ocenie sądu nie został wystarczająco uzasadniony, przez co obowiązkowe konsultacje społeczne pominięto bez podstawy prawnej. Sąd nakazał również administracji państwowej pokrycie kosztów w wysokości 6000 euro. W uzasadnieniu wskazano, że jedyny argument za pilnością, czyli chęć wejścia reformy w życie przed rokiem akademickim 2025/26, był raczej wyrazem woli politycznej niż obiektywną przyczyną.

Jedyny element użyty do uzasadnienia (zatwierdzenie reformy tak, aby mogła obowiązywać w roku akademickim 2025/26) jest bardziej wyrazem woli politycznej szybkiego wejścia w życie niż obiektywną przyczyną dowodzącą pilności, biorąc pod uwagę potrzebę uniknięcia pewnych skutków wywoływanych przez obecne przepisy.

Pilność i pominięte konsultacje

Rada Ministrów zgodziła się 1 kwietnia 2025 r. na pilne procedowanie projektu. Sąd stwierdził, że wyjaśnienia tej decyzji nie pozwalają uznać wymienionych okoliczności za nadzwyczajne lub nieprzewidywalne. Według sądu były to jedynie chęć wprowadzenia reformy w danym roku akademickim oraz zamiar rządu zmiany systemu uniwersyteckiego. Z powodu deklaracji trybu pilnego etap konsultacji nie został przeprowadzony.

Radny ds. edukacji Balearów Antoni Vera wyraził zadowolenie z orzeczenia, które jego zdaniem odzwierciedla wszystkie roszczenia i wnioski złożone przez rząd regionalny. Oskarżył rząd centralny o uchwalenie prawa pod osłoną nocy i w sposób podstępny. Sprzeciwił się w szczególności wymogowi, aby nowy uniwersytet rezerwował 10% miejsc na akademiki.

Nie ma to nic wspólnego z naturą samego uniwersytetu ani z jakością kształcenia.

Vera dodał, że dekret wymagał posiadania 4500 studentów na dowolnym uniwersytecie w każdym regionie, bez uwzględnienia regionów o mniejszej populacji. Dziennik ABC poinformował, że orzeczenie ujawniło również wcześniejsze ostrzeżenia Rady Stanu (Consejo de Estado) dotyczące braków proceduralnych.

Reakcje rządu i sektora

Pedro Sánchez napisał na platformie X, że uniwersytet publiczny „jest w oblężeniu”, a niekontrolowane mnożenie się uczelni prywatnych szkodzi jakości systemu i równym szansom. Dodał, że rząd przyjmuje orzeczenie do wiadomości, „ale nie siedzimy bezczynnie” i przygotowuje nową regulację, aby uniwersytety nie stały się biznesem. Podkreślił, że szkolnictwo wyższe potrzebuje przepisów chroniących je oraz większych zasobów ze strony właściwych administracji.

Grupa pracodawców ACADE, reprezentująca prywatne ośrodki edukacyjne, przyjęła orzeczenie „bardzo pozytywnie” i nazwała uzasadnienie pilności „niewystarczającym”. Grupa wcześniej wyrażała głębokie zaniepokojenie reformą, argumentując, że została przeforsowana bez niezbędnego dialogu i konsensusu.

Organizacja studencka CREUP odrzuciła decyzję, twierdząc, że dekret był spóźniony, ale absolutnie konieczny.

Szybkość, z jaką powstają nowe uniwersytety, nie jest kwestią hipotetyczną czy przyszłą, lecz rzeczywistością zmieniającą hiszpański system uniwersytecki w tempie, które wymaga reakcji regulacyjnej.

Co zmienia uchylenie

Wraz z uchyleniem dekretu automatycznie przestają obowiązywać wymóg 4500 studentów przez pierwsze sześć lat działalności oraz obowiązek zapewnienia miejsc w akademikach dla 10% studentów stacjonarnych, podaje ABC. Orzeczenie odblokowuje również blisko dziesięć projektów prywatnych uniwersytetów, które utknęły w Aragonii, Galicji, Andaluzji, Estremadurze i na Wyspach Kanaryjskich, przywracając uprawnienia decyzyjne rządom regionalnym. ABC poinformowało również, że inne wspólnoty rządzone przez Partię Ludową, w tym Madryt, Estremadura, Aragonia i La Rioja, przyłączyły się do skargi Balearów wraz z kilkoma prywatnymi podmiotami akademickimi.