Sąd Najwyższy USA zezwala na budowę sali balowej w Białym Domu. Decyzja zapadła stosunkiem głosów 5-4

Orzeczenie Sądu Najwyższego

31 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy stosunkiem głosów 5-4 zezwolił na kontynuację budowy sali balowej prezydenta Donalda Trumpa w Białym Domu. Decyzja ta uchyliła wcześniejsze nakazy sądów niższej instancji, które wstrzymywały prace w miejscu zburzonego Skrzydła Wschodniego. Konserwatywna większość rozstrzygnęła apelację w trybie pilnym, skupiając się na kwestii legitymacji procesowej i uznając, że powództwo organizacji zajmujących się ochroną zabytków nie ma podstaw prawnych. Sąd nie orzekł w sprawie legalności samej inwestycji ani nie ustalił, czy wymagana była zgoda Kongresu. Wyrok pozwala na prowadzenie prac budowlanych przez całą dobę, podczas gdy szersze kwestie prawne pozostają nierozstrzygnięte.

Sprzeciw prezesa Sądu Najwyższego

Prezes Sądu Najwyższego John G. Roberts Jr. odrzucił stanowisko konserwatywnego bloku, dołączając do trzech liberalnych sędziów w zdaniu odrębnym. Roberts napisał, że środki z budżetu Kongresu przeznaczone na podstawowe utrzymanie rezydencji nie stanowiły upoważnienia do wyburzenia Skrzydła Wschodniego pod prywatnie finansowaną salę balową. W swoim sprzeciwie Roberts przywołał wypowiedzi Winstona Churchilla i Theodore'a Roosevelta dotyczące integralności architektonicznej instytucji obywatelskich.

Tym bardziej należy zadbać o to, by osoby odpowiedzialne przestrzegały zasad przy podejmowaniu decyzji o tym, co wyburzyć, a co zbudować w Domu Ludu.

Roberts stwierdził, że budowa jest prawdopodobnie niezgodna z prawem, ponieważ Kongres nie zatwierdził nowych konstrukcji na terenach parków federalnych. Profesor prawa z Harvardu, Richard Lazarus, zauważył, że Roberts przypisał sobie autorstwo opinii, co odzwierciedla silny opór sędziowski wobec jednostronnych działań administracji.

Spór prawny i kwestia legitymacji

Pozew został złożony przez National Trust for Historic Preservation, organizację powołaną przez Kongres w 1949 r., oraz mieszkankę Dystryktu Kolumbii, Alison K. Hoagland. Hoagland, historyczka architektury, stwierdziła, że wyburzenie Skrzydła Wschodniego wpłynęło negatywnie na jej pracę zawodową. Konserwatywna większość odrzuciła te argumenty, uznając, że powodowie nie wykazali konkretnej szkody niezbędnej do uzyskania legitymacji procesowej. W odpowiedzi na decyzję Brent Leggs, prezes National Trust, podkreślił, że podstawowy spór konstytucyjny dotyczący władzy wykonawczej pozostaje otwarty.

To nie jest ostateczna decyzja co do meritum naszej sprawy i nie rozstrzyga naszego fundamentalnego argumentu, że każdy prezydent jest tymczasowym zarządcą Domu Ludu i nie posiada jednostronnej władzy, by wyburzyć go i przebudować bez zgody Kongresu.

Profesor prawa z Georgetown, Stephen Vladeck, zauważył, że orzeczenie w praktyce ogranicza spory o wydatki budżetowe do ścieżki sądowej z udziałem Kongresu, co przy obecnej jednolitej kontroli politycznej jest mało prawdopodobne.

Postępy prac i szczegóły projektu

Ekipy budowlane pracują 20 godzin dziennie, siedem dni w tygodniu, aby przyspieszyć realizację projektu w Białym Domu. Wyburzenie Skrzydła Wschodniego miało miejsce w październiku 2025 r., aby zwolnić miejsce pod obiekt przeznaczony dla 1000 gości na przyjęcia państwowe i oficjalne kolacje. Opublikowane szacunki wskazują, że całkowity koszt budowy wyniesie od 300 mln do 600 mln USD. Choć administracja zapewniała, że budynek sfinansują darowizny prywatne, raporty wskazują, że znaczne koszty mogą obciążyć podatników. Po ogłoszeniu decyzji Trump poinformował w mediach społecznościowych, że sala balowa i kompleks wojskowy zostaną otwarte latem 2028 r.