Rumunia zagrożona utratą 6 mld euro z funduszy UE po przyjęciu przez Senat poprawek PSD do ustaw o dekarbonizacji i bioróżnorodności
Senat Rumunii przyjął 4 sierpnia popierane przez PSD poprawki do ustawy o dekarbonizacji oraz strategii bioróżnorodności, co wywołało ostrzeżenia ministrów i prezydenta o możliwej utracie nawet 6 mld euro z unijnego funduszu odbudowy.
Senat przyjmuje kontrowersyjne poprawki
Senat Rumunii przegłosował 4 sierpnia 2026 r. zmiany w dwóch ustawach powiązanych z Krajowym Planem Odbudowy i Odporności (PNRR): ustawie o dekarbonizacji oraz krajowej strategii bioróżnorodności. Poprawki, zaproponowane przez Partię Socjaldemokratyczną (PSD) i wspierane przez Sojusz na rzecz Jedności Rumunów (AUR), zostały przyjęte pomimo ostrej krytyki ze strony ministrów rządu oraz tymczasowego premiera. Poprawka dotycząca dekarbonizacji stanowi, że elektrownie węglowe mogą zostać zamknięte dopiero po uruchomieniu mocy zastępczych, co jest warunkiem sprzecznym z kamieniem milowym już zamkniętym i opłaconym w ramach PNRR. Strategia bioróżnorodności została zmieniona ponad 100 poprawkami zgłoszonymi w ostatniej chwili, w tym usunięciem audytu zarządzania obszarami chronionymi oraz wyeliminowaniem współzarządzania z instytucjami badawczymi i organizacjami pozarządowymi.
- Senat debatuje i głosuje nad poprawkami do ustawy o dekarbonizacji oraz strategii bioróżnorodności. Poprawki PSD i AUR zostają przyjęte, w tym zapis, że elektrownie węglowe mogą zostać zamknięte dopiero po uruchomieniu mocy zastępczych.
- Prezydent Nicușor Dan ogłasza promulgację pakietu ustaw związanych z PNRR i ostrzega, że wykorzysta wszelkie prerogatywy konstytucyjne, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie, jeśli ustawa o dekarbonizacji zostanie przyjęta w obecnym kształcie.
- Oba projekty ustaw trafiają do Izby Deputowanych na ostateczne głosowanie.
Ministrowie ostrzegają przed stawką w wysokości miliardów
Minister inwestycji i projektów europejskich Dragoș Pîslaru stwierdził, że poprawki do ustawy o dekarbonizacji zablokują wnioski o płatność 5 i 6 z PNRR, narażając na utratę 5 mld euro środków bezzwrotnych. Oskarżył PSD o przedkładanie interesu partyjnego nad narodowy oraz o potwierdzenie sojuszu, który doprowadził do upadku rządu w maju.
Konsekwencją jest kara finansowa oraz zablokowanie wniosków o płatność 5 i 6. Oznacza to 5 miliardów euro środków bezzwrotnych, ponieważ to jest rzeczywista stawka.
Tymczasowa minister środowiska Diana Buzoianu określiła poprawki dotyczące bioróżnorodności jako „całkowicie aberracyjne” i ostrzegła, że Rumunia może stracić 1 mld euro z funduszy europejskich. Zauważyła, że niektóre zmiany naruszają cele, które Rumunia przyjęła na poziomie europejskim w 2020 r., w tym cele dotyczące 10% obszarów ściśle chronionych i 30% stref aktywnego zarządzania.
Dzisiaj, jednym pociągnięciem pióra, strategia krajowa zmieniła cel, który Rumunia przyjęła w strategii europejskiej.
Tymczasowy premier Ilie Bolojan, obecny na sesji, nazwał poprawkę PSD populistyczną i ostrzegł, że ponowne otwarcie zamkniętego kamienia milowego PNRR może wywołać kary w wysokości 1 mld euro ze strony Komisji Europejskiej.
- Ustawa o dekarbonizacji
- 5 mld EUR
- Strategia bioróżnorodności
- 1 mld EUR
Prezydent grozi odesłaniem ustawy
Prezydent Nicușor Dan ogłosił we wtorek wieczorem, że promulgował pakiet ustaw niezbędnych dla kluczowych kamieni milowych PNRR, w tym ratyfikację porozumienia SAFE, Kodeks administracyjny oraz Kodeks urbanistyczny. Podkreślił, że fundusze unijne oznaczają lepsze usługi i wyższą jakość życia dla Rumunów. Jednocześnie ostrzegł, że jeśli parlament przyjmie ustawę o dekarbonizacji w obecnym kształcie, wykorzysta wszelkie prerogatywy konstytucyjne, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie, aby zapobiec utracie miliardów euro.
Jeśli parlament przyjmie ustawę w formie wynikającej z prac komisji, przeanalizuję ją z najwyższą odpowiedzialnością i wykorzystam wszelkie prerogatywy konstytucyjne, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie, aby Rumunia mogła złożyć pozostałe wnioski o płatność i nie stracić miliardów euro z PNRR.
Zerwanie polityczne i kolejne kroki
Głosowanie pogłębiło podziały między PNL a PSD. Pierwszy wiceprzewodniczący PNL Dan Motreanu oświadczył, że poprawki zagrażają funduszom na szkoły, szpitale i infrastrukturę, oraz wykluczył jakąkolwiek przyszłą współpracę rządową z socjaldemokratami.
Populizm zaczyna się od oklasków, a kończy pytaniem: 'A teraz kto płaci?'. PSD po raz kolejny naraża miliardy euro z PNRR.
Oba projekty ustaw trafiają teraz do Izby Deputowanych, gdzie ostateczne głosowanie zaplanowano na środę, 5 sierpnia. Wynik zadecyduje o tym, czy Rumunia zachowa dostęp do pozostałych unijnych funduszy odbudowy, czy też stanie w obliczu kar finansowych i zablokowanych płatności.
