Rumuńscy deputowani zmieniają przepisy o przejrzystości majątkowej, zastępując szczegółowe deklaracje przedziałami wartości

Głosowanie w parlamencie i zmiany legislacyjne

Izba Deputowanych w Rumunii przegłosowała 24 sierpnia 2026 r. nowelizację ustawy o Krajowej Agencji Integralności (ANI), zmieniającą sposób raportowania majątku i interesów finansowych przez urzędników publicznych. Projekt ustawy uzyskał poparcie 183 deputowanych, przy 84 głosach przeciw i 3 wstrzymujących się (oddano 270 głosów). Ponieważ Izba Deputowanych jest pierwszą izbą konsultowaną w tej sprawie, ustawa trafi teraz do Senatu w celu podjęcia ostatecznej decyzji. Nowe przepisy wprowadzają ustandaryzowany dokument o nazwie „publiczny arkusz interesów istotnych dla sprawowania urzędu publicznego”, który zastępuje dotychczasowe, szczegółowe deklaracje majątkowe udostępniane opinii publicznej.

Nowe limity ujawniania informacji i progi majątkowe

Zgodnie z przyjętymi ramami, obywatele nie będą mieli dostępu do dokładnych adresów, powierzchni gruntów ani indywidualnych wartości aktywów posiadanych przez urzędników. Nieruchomości zostaną podzielone na trzy kategorie według sposobu nabycia: zakup i budowa, darowizny i spadki oraz orzeczenia sądowe. Urzędnicy będą wybierać przedziały wartości od 1 do 50 000 euro aż do kwot przekraczających 1 000 000 euro. Podobne skumulowane przedziały dotyczą pojazdów, maszyn rolniczych i dóbr wartościowych powyżej 5 000 euro, przy czym pominięto marki, modele i roczniki pojazdów.

Udziały w spółkach nie będą wykazywać dokładnych wartości, a jedynie przedziały: od 5% do 20%, od 20% do 50% lub powyżej 50%. Roczne dochody z wynagrodzeń, czynszów i dywidend będą wskazywać jedynie kategorię źródła dochodu, a nie konkretne kwoty uzyskane w poprzednim roku podatkowym. Ponadto ustawa znosi wymóg składania deklaracji majątkowych przez małżonków i partnerów urzędników publicznych. Krajowa Agencja Integralności będzie generować publiczne arkusze interesów za pośrednictwem platformy e-DAI i publikować je w internecie w ciągu 60 dni od złożenia.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i fundusze na odbudowę

Debata parlamentarna w połączonych komisjach prawnych i konstytucyjnych trwała ponad trzy godziny przed skierowaniem projektu na posiedzenie plenarne. Zmiany legislacyjne przygotowano w celu dostosowania prawa do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Rumunii (CCR) z 17 sierpnia 2026 r. Trybunał uznał, że publikowanie deklaracji zawierających niemal wszystkie szczegóły z oświadczeń majątkowych wykracza poza uzasadniony cel środków służących przejrzystości publicznej.

Próbujemy ocalić przejrzystość, która została zgilotynowana przez CCR. Prasa wielokrotnie zdołała ujawnić poważne nieprawidłowości, zaczynając właśnie od oświadczeń majątkowych. Ustawa o integralności bez przejrzystości nie jest ustawą o integralności.

Opozycyjni ustawodawcy z Związku Zbawienia Rumunii (USR) zgłosili poprawkę dotyczącą arkusza interesów jako kompromis mający na celu zachowanie nadzoru społecznego przy jednoczesnym spełnieniu wymogów konstytucyjnych. Alexandru Dimitriu, deputowany USR, argumentował podczas prac komisji, że interes publiczny polega na śledzeniu zmian netto rok do roku, a nie na wyliczaniu poszczególnych przedmiotów. Ustawodawcy znaleźli się pod presją przyjęcia reformy, aby zapobiec potencjalnej utracie 770 mln euro przyznanych w ramach unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (PNRR).