USA rozważają ograniczony rozejm na Morzu Czarnym w cieniu sporów na szczycie G20

Ograniczony rozejm na stole

Stany Zjednoczone, Turcja i Indie rozważają wprowadzenie ograniczonego zawieszenia broni na Morzu Czarnym, które pozwoliłoby na bezpieczne wznowienie transportów zboża i energii z Rosji oraz Ukrainy. Sekretarz stanu USA Marco Rubio poinformował na konferencji prasowej w kuluarach szczytu G20 w Atlancie w sobotę, 31 października, że Waszyngton analizuje propozycje Ankary i Nowego Delhi. Podkreślił, że sytuacja zagraża globalnemu bezpieczeństwu żywnościowemu oraz w pewnym stopniu energetycznemu, a Waszyngton dąży do wypracowania takiego porozumienia. Rubio przyznał, że nie zakończy to wojny, ale pozwoli uregulować jeden konkretny jej aspekt. Inicjatywa jest odpowiedzią na częste ataki na statki handlowe na tym akwenie.

Erdogan wywiera presję na obie strony

W sobotę w Stambule prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan spotkał się z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim w Pałacu Dolmabahçe, po czym wydał oświadczenie wzywające Rosję i Ukrainę do odpowiedzialnego działania. Sformułował to w następujący sposób:

„Jest jasne, że ataki na statki cywilne oraz działania prowadzące do dalszej eskalacji napięć na Morzu Czarnym nie służą niczyim interesom.”

Według HotNews Ankara przekazała Moskwie i Kijowowi propozycję zaprzestania ataków na statki cywilne, jednak twierdzi, że żadna ze stron nie podjęła w tej sprawie działań. Zełenski przekazał, że uzgodnił z Erdoğanem prace nad czarnomorskim korytarzem zbożowym, nawiązując do umowy z Rosją z 2022 roku, która umożliwiła bezpieczny eksport części ukraińskich produktów rolnych. Zełenski oskarżył również Rosję o destabilizację regionu Morza Czarnego, a Erdoğan zapowiedział kontynuację rozmów o przywróceniu bezpieczeństwa żeglugi.

Starcia na szczycie G20 w Atlancie

Ostre wymiany zdań w sprawie Ukrainy zdominowały również spotkanie G20 w Atlancie. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas poinformowała, że skonfrontowała się bezpośrednio z rosyjskim ministrem spraw zagranicznych Siergiejem Ławrowem, oskarżając go o przedstawianie wielu kłamstw i fałszywych narracji, którym europejscy urzędnicy zaprzeczyli. Brytyjski minister spraw zagranicznych Ed Miliband przekazał, że podczas sesji plenarnej powiedział Ławrowowi, iż powinien przekazać Władimirowi Putinowi, że Rosja nie wygra tej wojny. Miliband wspomniał również o niedawnym ataku na linię kolejową w Dnieprze, w którym zginęło 15 osób, i nazwał Moskwę agresorem w konflikcie, który rozpoczął się od inwazji w lutym 2022 roku. Według źródła dyplomatycznego cytowanego przez AFP, europejskie dążenia do rozejmu na Morzu Czarnym spotkały się z odrzuceniem ze strony Ławrowa, a kilku urzędników miało odmówić udziału we wspólnym zdjęciu z nim, co skłoniło amerykańskich organizatorów do jego odwołania.

Polska kandydatura i odpowiedź Moskwy

Minister spraw zagranicznych Polski Radosław Sikorski przekazał dziennikarzom w Atlancie, że Stany Zjednoczone złożyły wniosek o stałe członkostwo Polski w G20 i że Warszawa prowadzi w tej sprawie lobbing, jak podaje Reuters. Wezwał również do szybkiego rozejmu na Morzu Czarnym, który pozwoliłby na bezpieczny transport ładunków zbożowych z Ukrainy i Rosji. Ławrow odpowiedział, że ten ruch narusza zasadę konsensusu w dyplomacji wielostronnej, że Polska nie wnosi nic do spotkania, a jej gospodarka nie jest wystarczająco duża, by spełnić kryteria. Stwierdził również, że określanie Polski jako reprezentanta Europy Wschodniej jest niedokładne, ponieważ region ten jest już objęty przez NATO i UE. Ławrow zaprzeczył, jakoby Moskwa wywierała na kogokolwiek presję w sprawie obecności Polski:

„Amerykanie po prostu zaprosili polskiego ministra, on przyjechał i usiadł na krześle, które mu zapewniono.”

Kontekst i kolejne kroki

Spotkania w Atlancie odbyły się zaledwie kilka dni przed wyborami środka kadencji w USA, które ustalą układ sił w Kongresie na ostatnie dwa lata kadencji Donalda Trumpa. W piątek, 30 października, Ławrow z zadowoleniem przyjął gotowość Waszyngtonu do dialogu z Moskwą, jednocześnie krytykując to, co nazwał aroganckim bojkotem ze strony Europy, opisując podejście USA jako dobrą lekcję dla europejskich kolegów. Propozycje dotyczące Morza Czarnego pozostają przedmiotem analizy USA. Artykuły nie podają harmonogramu dla ograniczonego porozumienia.