Europejskie służby bezpieczeństwa ostrzegają przed eskalacją rosyjskich działań hybrydowych i sabotażu

Wzorce operacji hybrydowych

Seria wrogich działań na terytorium Europy stanowi jednolitą kampanię nacisku ze strony Rosji, jak podaje Institute for the Study of War. Operacje te obejmują sabotaż na kolei, podpalenia zakładów zbrojeniowych, loty bezzałogowych statków powietrznych nad lotniskami oraz powszechne zakłócanie sygnału GPS. Rosyjscy agenci przeprowadzają również cyberataki i ingerują w procesy wyborcze w państwach Unii Europejskiej. Think tanki ze Stanów Zjednoczonych oraz specjaliści z Uniwersytetu Warszawskiego oceniają, że Moskwa nie dąży obecnie do bezpośredniego podboju terytorialnego Europy. Głównymi celami są ograniczenie zachodniej pomocy wojskowej dla Ukrainy, podważenie zaufania do NATO oraz stopniowe przyzwyczajanie europejskich rządów do coraz śmielszych działań Kremla. Eksperci podkreślają, że choć konwencjonalna inwazja na Polskę lub szersze terytorium NATO nie jest przesądzona, Kreml będzie nadal testował granice bezpieczeństwa regionalnego.

Incydenty w europejskiej przestrzeni powietrznej i morskiej

W ostatnich miesiącach liczba incydentów fizycznych i powietrznych w kilku krajach europejskich wzrosła. Na początku sierpnia władze odnotowały nieudaną próbę ataku z użyciem drona z ładunkiem wybuchowym na lotnisku w Lipsku w Niemczech. Jednostki NATO odpowiedzialne za ochronę przestrzeni powietrznej reagują bezpośrednio na naruszenia, w tym podczas przechwycenia, w którym włoski myśliwiec zestrzelił rosyjskiego drona nad Litwą. Na morzu rosyjska fregata wystrzeliła flary ostrzegawcze bezpośrednio w stronę duńskiego śmigłowca wojskowego. Mimo powtarzających się naruszeń i zakłóceń logistycznych, NATO i rządy krajowe zachowują powściągliwość, łącząc formalne potępienia z stopniowym wzmacnianiem bezpieczeństwa baz.

Strategiczne motywy działań Kremla

Dyrektor Carnegie Russia Eurasia Center w Berlinie wskazuje trzy czynniki stojące za hybrydową agresją Moskwy. Po pierwsze, europejscy producenci broni zaopatrują Ukrainę i utrzymują kluczowe obiekty przemysłowe na kontynencie, co czyni Europę bezpiecznym zapleczem dla Kijowa, które Rosja chce zniszczyć. Po drugie, rosyjskie władze dążą do odwetu, ponieważ setki tysięcy rosyjskich żołnierzy zginęło od broni finansowanej przez Europę i kierowanej przez wywiad NATO. Ponadto Ukraina zintensyfikowała własne uderzenia w rosyjską gospodarkę wojenną i infrastrukturę wspierającą. Wewnętrzne bodźce biurokratyczne skłaniają rosyjskie służby specjalne do udowadniania Władimirowi Putinowi, że zmuszają Europę do płacenia wysokiej ceny. Po trzecie, Kreml zakłada, że europejskie społeczeństwa obojętne wobec Ukrainy ostatecznie wymuszą na swoich rządach wstrzymanie pomocy wojskowej.

Debata o polityce i ryzyko eskalacji

Europejscy decydenci napotykają istotne przeszkody w ustanowieniu skutecznego odstraszania wobec działań hybrydowych, którym można zaprzeczyć. Niektórzy urzędnicy opowiadają się za bezpośrednimi kontruderzeniami, argumentując, że rosyjski rząd wycofuje się tylko w obliczu użycia siły fizycznej. Carnegie Russia Eurasia Center ostrzega jednak, że kopiowanie podejścia Moskwy stwarza poważne ryzyko niekontrolowanej eskalacji między obiema stronami. W przeciwieństwie do konfrontacji z czasów zimnej wojny w sferze konwencjonalnej lub nuklearnej, nie istnieją żadne ustalone ramy dyplomatyczne ani mechanizmy komunikacji do zarządzania konfliktami hybrydowymi. Państwa europejskie koncentrują się zatem na narzędziach obronnych, aby rozbijać sieci sabotażowe, chronić infrastrukturę i budować dźwignię polityczną wobec Moskwy.