Raport Copernicus: gwałtowne ocieplenie Arktyki i zagrożenie dla infrastruktury nadmorskiej

Globalne ocieplenie i zakwaszenie oceanów

Europejski serwis Copernicus Marine opublikował 30 września 2026 roku dziesiąty doroczny raport o stanie oceanów, zestawiając cztery dekady obserwacji z satelitów, boi i czujników podwodnych. Wyniki, opracowane przez Mercator Ocean International przy udziale ponad 100 międzynarodowych naukowców, opisują szeroko zakrojone zmiany termiczne i ekologiczne w światowych oceanach. Wody oceaniczne pochłaniają około 90% nadmiaru ciepła zatrzymywanego w atmosferze przez emisje gazów cieplarnianych oraz około jedną trzecią dwutlenku węgla pochodzenia antropogenicznego. W ciągu ostatnich 20 lat tempo ocieplania się oceanów wzrosło dwukrotnie, a temperatura powierzchni morza osiągnęła rekordowe poziomy w latach 2023, 2024 i 2026. W 2025 roku systemy morskie pochłonęły 23 zettadżule dodatkowego ciepła, co stanowi dziewiąty z rzędu roczny rekord i odpowiada 40-krotności całkowitego światowego zużycia energii w tym roku. Kwasowość oceanów wzrosła o 17% w ciągu czterech dekad, utrudniając tworzenie muszli i szkieletów koralowcom, mięczakom oraz skorupiakom.

Ocean zmienia się na naszych oczach: ocieplenie, wzrost poziomu morza i degradacja ekosystemów to powiązane ze sobą oznaki istotnych i długoterminowych zmian.

Przyspieszone ocieplenie mórz polarnych

Oceany polarne stanowią 20% światowej powierzchni mórz i doświadczają najszybszego tempa ocieplenia. Temperatury powierzchni Oceanu Arktycznego wzrosły o 4,2°C w latach 1982–2024, co oznacza tempo około 1,0°C na dekadę w porównaniu do średniej światowej wynoszącej 0,12°C na dekadę. Niektóre sektory Arktyki ocieplały się jeszcze szybciej, a rosyjskie Morze Karskie odnotowało wzrost temperatury powierzchni o 6,7°C w ciągu 40 lat. Ten trwały wzrost termiczny zmniejszył zasięg lodu morskiego w Arktyce o 17% w ciągu 42 lat. Średnio pokrywa lodowa Arktyki kurczy się o 490 000 kilometrów kwadratowych na dekadę, co stanowi obszar porównywalny z całkowitą powierzchnią Hiszpanii.

Zagrożenia dla infrastruktury przybrzeżnej i dzikiej przyrody

Utrata lodu morskiego w połączeniu z rozmarzaniem wieloletniej zmarzliny naraża arktyczne wybrzeża na działanie fal i erozję morską. Ta podwójna degradacja zagraża północnym osadom i obiektom przemysłowym położonym wzdłuż wybrzeża. Na Oceanie Południowym otaczającym Antarktydę zmieniająca się dynamika lodu wpływa na faunę morską zależną od stabilnych platform lodowych. Znaczne zmniejszenie zasięgu antarktycznego lodu morskiego w 2022 roku spowodowało powszechne niepowodzenia lęgowe wśród ptaków morskich, gdzie nieizolowane pisklęta tonęły lub zamarzały po przedwczesnym rozpadzie lodu. Naukowcy przewidują, że ponad 90% kolonii pingwinów cesarskich może stanąć w obliczu niemal całkowitego wyginięcia do 2100 roku, jeśli cofanie się lodu morskiego utrzyma się w obecnym tempie.

Około 60% arktycznej infrastruktury przybrzeżnej jest już narażone na erozję i wzrost poziomu morza.

Pomiary poziomu morza i regionalne fale upałów

Światowy poziom mórz podnosił się w średnim tempie 3,8 milimetra rocznie od 1999 roku, przy czym tempo to przyspieszyło do 4,2 milimetra rocznie w latach 2012–2025. Baseny regionalne w Europie doświadczyły intensywnego stresu termicznego, a Morze Śródziemne ocieplało się w tempie 0,32°C na dekadę. Przedłużające się morskie fale upałów zarówno w Morzu Śródziemnym, jak i Czarnym przenikały do głębokich warstw, przy czym niektóre anomalie wysokich temperatur utrzymywały się dłużej niż miesiąc. Wody zachodniej części Morza Śródziemnego wykazały wyraźne przyspieszenie wzrostu poziomu morza, podczas gdy zmiany we wschodniej części Morza Śródziemnego wykazywały szersze zróżnicowanie geograficzne.