Sonda Danuri wykonała pierwsze zdjęcia miejsca katastrofy rakiety SpaceX Falcon 9 na Księżycu

Uderzenie i detekcja

Górny stopień rakiety Falcon 9, mierzący około 12 metrów długości i 4 metry średnicy oraz ważący około 4000 kilogramów, uderzył w Księżyc 5 sierpnia około godziny 08:34 czasu hiszpańskiego. Prędkość uderzenia została oszacowana przez SpaceX na 8700 km/h, natomiast chińska firma lotnicza ATmoto Technology podała wartość 8712 km/h. Uderzenie uwolniło energię odpowiadającą trzem tonom trotylu. Miejsce katastrofy znajduje się w pobliżu krateru Einstein, po oświetlonej stronie Księżyca, co oznaczało, że początkowy błysk nie był widoczny z Ziemi.

Górny stopień był częścią rakiety Falcon 9 wystrzelonej 15 stycznia 2025 roku z przylądka Canaveral, która wyniosła dwa prywatne lądowniki księżycowe: Blue Ghost firmy Firefly Aerospace, który wylądował pomyślnie w marcu 2025 roku, oraz Hakuto-R firmy ispace, który utracił łączność i rozbił się w czerwcu 2025 roku. W przeciwieństwie do pierwszych stopni rakiet, które są odzyskiwane, drugie stopnie Falcona 9 pozostają na orbicie. SpaceX potwierdziło, że aktywność słoneczna i siły grawitacyjne stopniowo zmieniły trajektorię stopnia w kierunku Księżyca.

Prognoza Billa Graya

Niezależny astronom Bill Gray wiedział od września 2025 roku, że górny stopień prawdopodobnie znajduje się na kursie kolizyjnym z Księżycem. Gray stwierdził, że uderzenie nie stanowi dla nikogo zagrożenia, choć wskazał na pewną niedbałość w sposobie utylizacji pozostałości sprzętu kosmicznego. Gray przewidywał, że samego błysku prawdopodobnie nie uda się zaobserwować: przy prędkości 2,43 kilometra na sekundę stopień porusza się znacznie wolniej niż typowy meteoroid, a Bill Cooke z Biura Środowiska Meteoroidowego NASA zauważa, że im wolniejsze uderzenie, tym mniej energii zamienia się w światło widzialne. Chmura wyrzuconego materiału była lepszym obiektem do obserwacji.

Obserwacje satelitarne

Południowokoreańska sonda księżycowa Danuri, obsługiwana przez Koreański Instytut Badań Lotnictwa i Kosmonautyki (KARI), rozpoczęła obserwacje około 30 minut przed uderzeniem i przeprowadziła osiem sesji fotograficznych nad miejscem zdarzenia. KARI otrzymało informację o możliwości uderzenia górnego stopnia w Księżyc z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem i po potwierdzeniu braku zagrożenia dla sondy Danuri zaplanowało kampanię obrazowania. Moon-Jin Jeon, badacz z KARI zajmujący się obsługą sondy Danuri, wyjaśnił, że w przeciwieństwie do satelitów operacyjnych szczątki rakiety nie emitują sygnałów, więc ich trajektorię należy szacować na podstawie obserwacji optycznych.

Zdjęcia opublikowane 6 sierpnia pokazują wyraźnie ciemniejszy teren w miejscu, gdzie rakieta utworzyła krater, rozrzucając pył i skały. Andaluzyjski Instytut Astrofizyki (IAA) udostępnił również 14-sekundowe wstępne nagranie wideo przedstawiające chmurę wyrzuconego materiału. Jest to jedyny jak dotąd materiał filmowy rejestrujący zdarzenie, które umknęło teleskopom naziemnym. Chiński satelita Gande-1 01, wystrzelony zaledwie w zeszłym miesiącu, również przeprowadził rozpoznanie miejsca zdarzenia, wykorzystując kamerę o wysokiej rozdzielczości oraz komputer oparty na sztucznej inteligencji do oszacowania czasu, lokalizacji i okoliczności uderzenia. ATmoto Technology, pekińska firma, która opracowała satelitę, nazwała to zdarzenie doskonałą okazją do przetestowania możliwości operacyjnych swojego systemu świadomości sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej.

Detekcja naziemna

Bardzo Duży Teleskop (VLT) Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile wykrył sygnały chemiczne wskazujące na obecność gazowego sodu i litu w chmurze pyłu księżycowego rozciągającej się na dziesiątki kilometrów. Carl Schmidt z Uniwersytetu Bostońskiego powiedział, że emisje litu i sodu były wynoszone kilka kilometrów w przestrzeń kosmiczną przez co najmniej pięć do dziesięciu minut po uderzeniu, co potwierdziło zdarzenie, mimo że sam moment kolizji nie był widoczny.

Co dalej

Wstępne badanie (preprint) przewidywało, że krater będzie miał około 27 metrów szerokości i do 5 metrów głębokości, co jest rozmiarem zbyt małym, by dostrzec go z Ziemi nawet przy użyciu dobrego teleskopu. Jak dotąd nie opublikowano żadnych pomiarów nowego krateru.

Szerokość27

Głębokość5

Szerokość

27 metry

Głębokość

5 metry

Dane z tekstu artykułu

Oczekuje się, że sonda NASA Lunar Reconnaissance Orbiter przeleci nad miejscem katastrofy w przyszłym tygodniu, aby zbadać jej skutki. Benjamin Fernando z Los Alamos National Laboratory powiedział, że jednym z powodów zainteresowania jest określenie, jak duże zagrożenie dla przyszłych astronautów stanowi uderzenie szczątków. Bliżej Ziemi, Biuro ds. Śmieci Kosmicznych Europejskiej Agencji Kosmicznej doliczyło się około 46 420 obiektów regularnie śledzonych przez sieci nadzoru kosmicznego według stanu na 31 lipca (wliczając działające satelity) i oszacowało łączną masę wszystkich obiektów kosmicznych na orbicie okołoziemskiej na ponad 17 000 ton.