Katastrofa kolejowa w Urda. Minister Óscar Puente pod presją przed wyborami 29 listopada

Katastrofa w Urda

Pociąg dużych prędkości AVE oraz skład Iryo zderzyły się w Urda w prowincji Toledo w środę, 28 października 2026 r. Według ustaleń śledztwa przytaczanych przez hiszpańską prasę, operator kontroli Adif polecił maszyniście AVE kontynuowanie jazdy z normalną prędkością (od 160 do 200 km/h) zamiast poruszania się w trybie ograniczonej widoczności z limitem 40 km/h. Adif to publiczny zarządca infrastruktury, podlegający Ministerstwu Transportu, który od 2005 r. jest niezależny od Renfe.

Wypadek w Adamuz, do którego doszło około dziewięć miesięcy wcześniej, jest pierwszym z dwóch zderzeń. Raport Guardia Civil wskazuje, że system zarejestrował anomalię na torach, ale nie uruchomił alarmu, ponieważ nie został skonfigurowany do jego włączania. Krytycy postrzegają obie katastrofy jako porażkę w zarządzaniu infrastrukturą i jej utrzymaniu, podczas gdy inni wskazują na wady modelu operacyjnego.

Bilans ofiar

Raporty opublikowane 30 października potwierdziły 69 ofiar śmiertelnych katastrofy w Urda. Dane dotyczące obu wypadków różnią się w zależności od źródła i daty: jeden z bilansów mówi o ponad stu ofiarach, inny o co najmniej 120 w ciągu dziewięciu miesięcy, a trzeci wskazuje na 115 zgonów w dziesięć miesięcy. Sumy te mierzono w różnych momentach i żadna z nich nie jest ostateczna. Wśród ofiar znajduje się Fátima Báñez, której śmierć PP potwierdziła w czwartek, 29 października, krótko przed wizytą Alberto Núñeza Feijóo w punkcie dowodzenia w Urda. Partia wystawiła księgę kondolencyjną w swojej siedzibie krajowej.

Sánchez utrzymuje Puente na stanowisku

Pedro Sánchez zdecydował się utrzymać Óscara Puente na stanowisku ministra po wypadku w Adamuz i postąpił tak samo po katastrofie w Urda. Obaj rozmawiali telefonicznie kilkakrotnie w środę, a w czwartek wspólnie uczestniczyli w spotkaniu Cecopi w Toledo, po czym spędzili ponad dwie godziny w centrum kontroli Adif. Kancelaria premiera w Moncloa argumentuje, że dymisja Puente oznaczałaby przyznanie, iż rząd ponosi odpowiedzialność, co według niej jest nieprawdą, przyznając jednocześnie, że utrzymanie go na stanowisku może osłabić rząd. Puente nie podał się do dymisji i stwierdził:

„Nie myślę o sobie. Myślę o wyjaśnieniu przyczyn wypadku.”

Wewnątrz PSOE wielu polityków twierdzi, że twierdzenie, iż Puente nie ponosi żadnej winy, nie jest wiarygodne. Ostatnie oświadczenie Sáncheza, wygłoszone bez możliwości zadawania pytań, pominęło wszelkie odniesienia, które mogłyby podważyć dalsze sprawowanie urzędu przez Puente. Niektórzy socjaliści interpretują podejście rządu jako próbę wykorzystania autorytetu prezydenta Kastylii-La Manchy, Emiliano Garcíi-Page.

Opozycja i kampania

Feijóo odwiedził punkt dowodzenia w Urda w czwartek w południe i zaapelował o szacunek oraz pamięć o ofiarach. PP zawiesiła kampanię wyborczą i zażądała pilnego stawienia się Sáncheza w Kongresie w celu złożenia wyjaśnień w sprawie katastrofy. Feijóo powiedział:

„Odpowiedzialność polityczna nie może być wyciągana dopiero po zakończeniu śledztwa.”

Feijóo nie wymienił Puente z nazwiska, ale wskazał, co zrobiłby jako premier: działałby na etapie nominacji, w trakcie sprawowania urzędu przez ministra oraz po powtarzających się incydentach na liniach dużych prędkości. PSOE obawia się, że katastrofa wpłynie na wynik wyborów 29 listopada, a Moncloa weryfikuje swoją strategię na cztery tygodnie przed głosowaniem.

Debata o liberalizacji

Debata na temat struktury sektora toczy się równolegle do sporu politycznego. Renfe zostało podzielone na cztery spółki handlowe na mocy dekretu z 2012 r., zgodnie z przepisami UE z 2007 i 2012 r., które wymagały otwarcia przewozów pasażerskich na innych operatorów. Ouigo rozpoczęło działalność w maju 2021 r., a następnie Iryo, więc obecnie na tych samych liniach dużych prędkości operuje czterech przewoźników. Regulator CNMC odnotował w ubiegłym roku 44,5 mln pasażerów kolei dużych prędkości na trasach dalekobieżnych, co oznacza wzrost o 12% w stosunku do roku poprzedniego na 3974 km linii. Komentatorzy nie są zgodni co do przyczyn katastrof; niektórzy winią rozdzielenie zarządzania torami od obsługi pociągów, inni wskazują na błędy w zarządzaniu i utrzymaniu.