Psy rozpoznają słowa w mowie ciągłej dzięki spółgłoskom, wynika z badań opublikowanych w Science

Wspólny mechanizm słuchowy

Ludzka mowa płynie w sposób ciągły, bez wyraźnych fizycznych pauz między poszczególnymi słowami, co wymaga od słuchaczy analizy strumieni akustycznych na odrębne jednostki. Choć samogłoski niosą większą energię akustyczną i głośność, języki ludzkie opierają się głównie na spółgłoskach w celu ustalenia tożsamości słowa, ponieważ zmiana spółgłoski rutynowo zmienia podstawowe znaczenie. Badania opublikowane 24 września 2026 r. w czasopiśmie Science wskazują, że psy domowe podzielają to poznawcze nastawienie. Neuronaukowcy z Wydziału Etologii Uniwersytetu im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie odkryli, że psy domowe preferencyjnie śledzą struktury spółgłoskowe podczas segmentacji ciągłych dźwięków mowy, co jest strategią wcześniej udokumentowaną jedynie u ludzi.

Pomiar aktywności mózgu za pomocą elektroencefalografii

Aby przetestować strategie segmentacji mowy u różnych gatunków, naukowcy zrekrutowali 20 dorosłych ludzi oraz 20 psów towarzyszących w wieku od 1 do 14 lat. Grupa psów obejmowała 11 mieszańców oraz psy rasowe, takie jak border collie i husky syberyjskie, przy czym samce i samice mieszkały w domach rodzinnych. Naukowcy rejestrowali aktywność neuronową w czasie rzeczywistym za pomocą nieinwazyjnej elektroencefalografii, podczas gdy badani słuchali sztucznych strumieni mowy złożonych z trzy-sylabowych bezsensownych słów bez pauz. Nagrania audio zawierały trzy odrębne warunki strukturalne: strumienie, w których spółgłoski powtarzały się w stałych wzorcach, podczas gdy samogłoski były zmienne, strumienie, w których samogłoski podążały za stałymi wzorcami, podczas gdy spółgłoski były zmienne, oraz strumienie kontrolne z całkowicie losowym rozkładem dźwięków.

Współautorka badania Dorottya Rácz opisała dopasowanie neuronowe między obiema grupami podczas testów sztucznej mowy.

Odkryliśmy zaskakujące podobieństwa w sposobie, w jaki oba gatunki przetwarzały te sekwencje mowy. Podobnie jak u ludzi, mózgi psów lepiej segmentowały ciągły strumień mowy na słowa, gdy powtarzający się wzorzec, czyli szkielet słowa, był tworzony przez spółgłoski.

Reakcje mózgu na wzorce spółgłoskowe

Nagrania neuronowe wykazały, że zarówno psy, jak i ludzie generowali silniejsze, zsynchronizowane reakcje mózgu, gdy trzy-sylabowe słowa były zorganizowane według powtarzających się szkieletów spółgłoskowych, takich jak kombinacje BaNeK, BiNoK i BuNaK. Mimo że samogłoski dostarczały większej energii akustycznej, badani obu gatunków priorytetyzowali leżącą u podstaw strukturę spółgłoskową, aby wykryć granice słów. Niemowlęta ludzkie początkowo polegają na percepcyjnie wyrazistych samogłoskach, zanim około pierwszego roku życia przejdą w stronę nastawienia skoncentrowanego na spółgłoskach. Dane dotyczące psów pokazują, że ta preferencja percepcyjna nie zależy od złożonych zdolności językowych ani umiejętności mówienia.

Główny autor badania Attila Andics nakreślił różnicę strukturalną między samogłoskami a spółgłoskami w komunikacji werbalnej.

Chociaż samogłoski są głośniejsze i bardziej zauważalne, spółgłoski zazwyczaj tworzą szkielet słów.

Ekspozycja na codzienną mowę ludzką

Ponieważ psy towarzyszące dzielą środowisko domowe z ludźmi i codziennie od wczesnego życia stykają się z komunikacją mówioną, stanowią model do oceny tego, jak ekspozycja słuchowa kształtuje poznanie. Wyniki sugerują, że regularne zanurzenie w języku pozwala korze słuchowej wyodrębniać prawidłowości statystyczne bez konieczności formalnej gramatyki czy rozumienia słownictwa. Juan Manuel Toro, profesor w Centrum Mózgu i Poznania na Uniwersytecie Pompeu Fabra, odniósł się do tego, jak ciągła ekspozycja wpływa na przetwarzanie mowy u psów.

I właśnie w tym badanie jest interesujące, ponieważ pokazuje, że to nastawienie nie jest unikalnie ludzkie. Psy domowe są narażone na język ludzki od urodzenia, a to badanie dowodzi, że to doświadczenie jest dla nich wystarczające, aby również koncentrować się na spółgłoskach w celu identyfikacji słów.