Antymigranckie protesty w Durban i Soweto przerodziły się w przemoc po orzeczeniu ws. azylu

Przemoc w Durban i Soweto

W czwartek 8 października w Durban i Soweto doszło do aktów przemocy podczas demonstracji antymigranckich. W Durbanie protestujący zgromadzili się przed rządowym punktem przyjmowania wniosków o azyl, żądając wstrzymania ich rozpatrywania. Policja użyła gumowych kul, aby rozproszyć tłum, a firmy w centrum miasta zamknęły swoje lokale. W Soweto mieszkańcy początkowo domagali się zamknięcia sklepów typu spaza prowadzonych przez obcokrajowców, po czym doszło do starć ze sprzedawcami w pobliżu urzędu spraw wewnętrznych w Orlando West. Słychać było strzały. Policja poinformowała o wysłaniu posiłków w celu zapobieżenia dalszym zamieszkom. Dane dotyczące liczby spalonych pojazdów różnią się: BBC podało 14 w Durbanie i 10 w Soweto, policja przekazała agencji AP informację o dziewięciu podpalonych w Soweto, a pełniący obowiązki komisarza policji, generał porucznik Puleng Dimpane, cytowany przez Al Jazeerę, mówił o 10 spalonych w Johannesburgu i 14 w Durbanie.

Rzecznik policji metropolitalnej Xolani Fihla przekazał, że przemoc w Soweto wybuchła po doniesieniach o strzałach oddanych w stronę protestujących, co wywołało odwetowe podpalenia pojazdów. Opisując sytuację, stwierdził:

Sytuacja jest nieco napięta, ale uspokoiła się w porównaniu z wcześniejszymi aktami przemocy, które widzieliśmy w ciągu dnia

Orzeczenie ws. azylu przyczyną niepokojów

Protesty wymierzone są w lipcową decyzję Trybunału Konstytucyjnego, która usunęła bariery proceduralne przy ubieganiu się o azyl, w tym dla osób, które wjechały do RPA nielegalnie, nie posiadały wiz tranzytowych lub przekroczyły terminy zgłoszeń. Od tego czasu setki osób gromadzą się w punktach przyjmowania wniosków, a resort spraw wewnętrznych nakazał urzędom ich przyjmowanie, choć urzędnicy przyznali, że nie byli przygotowani na taką liczbę wnioskodawców. Międzyresortowy Komitet ds. Migracji po środowym spotkaniu przekazał:

Potwierdzamy, że wszystkie urzędy ds. uchodźców zostały przytłoczone liczbą osób przybywających w celu złożenia wniosków

Komitet podkreślił, że orzeczenie pozwala na rozpatrzenie wniosków, ale nie przyznaje automatycznie statusu uchodźcy ani prawa stałego pobytu. Rzecznik rządu William Baloyi powiedział agencji Reuters, że ludzie celowo rozpowszechniali fałszywe twierdzenia na temat wyroku, tworząc wrażenie, że nieudokumentowani migranci automatycznie otrzymają status prawny. Komentując niepokoje, stwierdził:

Jesteśmy głęboko zaniepokojeni tym, co się obecnie dzieje

Reakcja rządu i aresztowania

Międzyresortowy Komitet ds. Migracji zwołał w czwartek pilną odprawę w sprawie przeludnienia w urzędach. Władze zobowiązały się do zwiększenia przepustowości procesowej, przyspieszenia decyzji i wzmocnienia kontroli tożsamości. BBC podało, że trzech obcokrajowców zostało aresztowanych w związku z domniemanym atakiem na protestującego w Durbanie, do którego doszło przed czwartkową demonstracją. Dimpane potępił niszczenie mienia, a władze obiecały ścigać odpowiedzialnych za te czyny.

Orzeczenie sądu ws. sektora prawnego i kursu randa

W środę Wysoki Sąd w Gauteng uchylił kodeks wzmocnienia gospodarczego czarnoskórych (BEE) dla sektora prawnego, uznając, że minister handlu Parks Tau nie ocenił niezależnie i nie uzasadnił środków przed ich zatwierdzeniem. Sąd nie orzekł o konstytucyjności kodeksu i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Tau. Kodeks z 2024 r. zakładał, że duże kancelarie prawne osiągną 50% udziału czarnoskórych właścicieli w ciągu pięciu lat, przy czym 25% miały stanowić czarnoskóre kobiety. Deneys Reitz, Bowmans, Webber Wentzel i Werksmans zaskarżyły przepisy wraz ze związkiem zawodowym Solidarity, którego dyrektor generalny Dirk Hermann nazwał orzeczenie "wielkim zwycięstwem nad lekkomyślną polityką rasową rządu". Rzecznik Tau nie odpowiedział na prośbę o komentarz.

Kurs randa pozostał w czwartek stabilny pomimo słabszych od oczekiwań danych o produkcji przemysłowej, wspierany przez słabszego dolara. Produkcja fabryczna spadła w sierpniu o 4,3% rok do roku po wzroście o 1,1% w lipcu oraz zmalała o 3,1% miesiąc do miesiąca po wzroście o 2,2% w lipcu.

Inwestorzy oceniali prawdopodobieństwo kolejnej podwyżki stóp procentowych przez amerykańską Rezerwę Federalną w tym roku.