Państwa członkowskie MTK odwołały prokuratora Karima Khana w związku z zarzutami o molestowanie seksualne

Głosowanie

W piątek 24 lipca 2026 r. 125 państw członkowskich Międzynarodowego Trybunału Karnego w tajnym głosowaniu w siedzibie ONZ w Nowym Jorku zdecydowało o odwołaniu głównego prokuratora Karima Khana. Wniosek poparło co najmniej 82 państwa, 13 było przeciw, a 15 wstrzymało się od głosu. Khan, brytyjski adwokat, kierował oskarżeniami trybunału z siedzibą w Hadze od 2021 r. Na początku 2025 r. tymczasowo ustąpił ze stanowiska, a w czerwcu 2026 r. 21-osobowe biuro trybunału zawiesiło go po uznaniu większością dwóch trzecich głosów, że zarzuty są wiarygodne. Zgromadzenie Państw Stron stwierdziło, że Khan dopuścił się "poważnego uchybienia i rażącego naruszenia obowiązków". Głosowanie kończy długotrwałą sagę, która pogłębiła wewnętrzne podziały w trybunale.

MTK powinien przestrzegać najwyższych standardów. Obejmuje to zapewnienie bezpiecznego miejsca pracy z skutecznymi i wiarygodnymi mechanizmami dostępnymi dla personelu lub innych osób, które doświadczają nadużyć, w tym przemocy seksualnej lub molestowania.

Zarzuty o molestowanie seksualne

Zarzuty pojawiły się po raz pierwszy w 2024 r., kiedy pracownica oskarżyła Khana o molestowanie seksualne i wymuszanie kontaktów seksualnych na przestrzeni kilku miesięcy. Według dokumentów, do których dotarła agencja Associated Press, Khan utrzymywał relację seksualną z kobietą, a następnie próbował uniemożliwić jej dochodzenie sprawiedliwości. Komisja ONZ przeprowadziła dochodzenie i pod koniec 2025 r. uznała, że Khan dopuścił się nieskonsensualnych kontaktów seksualnych z podwładną w swoim biurze, prywatnym mieszkaniu oraz podczas podróży służbowej. Wall Street Journal poinformował, że kobieta zeznała urzędnikom ONZ, iż Khan zmusił ją do stosunku seksualnego.

Panel trzech sędziów dokonał później przeglądu dochodzenia i stwierdził braki, wskazując, że wiarygodność świadków nie została wystarczająco zbadana. Sędziowie orzekli, że nie udowodniono żadnego uchybienia ani naruszenia obowiązków. Zespół obrońców Khana argumentował, że zarzuty są częścią zorganizowanej kampanii mającej na celu zdyskredytowanie go w związku z wnioskami o nakazy aresztowania izraelskich przywódców.

Odrzucam wszystkie oskarżenia. To kampania przeciwko mnie za wystąpienie o nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu i innych przywódców.

Khan nie mógł osobiście uczestniczyć w sesji w Nowym Jorku, ponieważ amerykańskie sankcje zabraniają mu wjazdu do Stanów Zjednoczonych. Jego prawnik, Tayab Ali, skrytykował przebieg procesu.

...odwołanie zostało ustalone w procesie, w którym nigdy nie dano mu uczciwej szansy na wysłuchanie, wbrew wnioskom niezależnych sędziów, którzy przeanalizowali pełny materiał dowodowy.

Amerykańskie sankcje i kampania przeciwko MTK

Do odwołania doszło w czasie, gdy trybunał mierzy się z agresywną kampanią USA mającą na celu jego demontaż. W lipcu 2026 r. sekretarz stanu USA Marco Rubio ogłosił "szeroko zakrojoną kampanię mającą na celu zniwelowanie zagrożenia, jakie Międzynarodowy Trybunał Karny stanowi dla suwerenności USA". Administracja prezydenta Donalda Trumpa nałożyła wcześniej sankcje na Khana i 12 innych pracowników MTK, zamrażając ich aktywa w USA, blokując możliwość podróży do Stanów Zjednoczonych oraz odmawiając dostępu do poczty elektronicznej i kart kredytowych. Rubio stwierdził, że działania trybunału są "wojną przeciwko naszemu krajowi" prowadzoną za pomocą instrumentów prawnych.

Atakują nie kulami czy rakietami, ale tekstami prawnymi, traktatami i mocą tak zwanego prawa międzynarodowego.

USA nie są członkiem MTK. Sankcje zostały wywołane wydaniem przez trybunał w 2024 r. nakazów aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu i byłego ministra obrony Joawa Galanta w związku z domniemanymi zbrodniami wojennymi i zbrodniami przeciwko ludzkości w Strefie Gazy. Zarówno Izrael, jak i USA odrzucają jurysdykcję trybunału.

Wenezuela występuje z MTK

Kilka minut po głosowaniu w sprawie Khana, minister spraw zagranicznych Wenezueli Félix Plasencia ogłosił, że Wenezuela opuści MTK, oskarżając trybunał o "geograficzną stronniczość" i obieranie za cel krajów Globalnego Południa. Decyzja formalizuje proces, który rozpoczął się pod koniec 2025 r., kiedy wenezuelski parlament przegłosował uchylenie ustawy ratyfikującej Statut Rzymski. MTK prowadzi obecnie dochodzenie w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości w Wenezueli pod rządami prezydenta Nicolása Maduro. Oświadczenie Plasencii nie zawierało wzmianki o odwołaniu Khana.

Co dalej

Zastępcy prokuratora MTK będą nadal kierować biurem prokuratora. Zgromadzenie poinformowało, że poszukiwania nowego głównego prokuratora rozpoczną się natychmiast, a nominacja spodziewana jest w 2027 r. Wszystkie aktywne nakazy aresztowania, w tym te dotyczące Netanjahu i Galanta, pozostają w mocy. Prawnik Khana zapowiedział, że zespół obrońców będzie zaskarżał decyzję o odwołaniu za pomocą wszelkich dostępnych mechanizmów prawnych. Trybunał stoi teraz przed co najmniej rocznym okresem bez stałego głównego prokuratora, pod stałą presją polityczną i instytucjonalną.