Prochy noblisty Miguela Ángela Asturiasa wróciły do Gwatemali po 52 latach

Przybycie prochów do Gwatemali

Prochy dotarły na międzynarodowe lotnisko La Aurora w czwartek, 12 listopada 2026 r. Przywiózł je z Francji syn pisarza, Miguel Ángel Asturias Amado. W hali terminalu ustawiła się warta honorowa w ciemnych garniturach z białymi różami, a muzyk grał na tradycyjnych instrumentach majańskich. Prezydent Bernardo Arévalo oddał hołd podczas uroczystości i napisał w serwisie X, że Gwatemala z dumą wita jednego ze swoich najbardziej wybitnych synów. Szczątki przeniesiono następnie do ciemnozielonej kamiennej urny w kształcie ziarna kukurydzy, co stanowi nawiązanie do powieści Asturiasa z 1949 r. „Ludzie z kukurydzy”. Syn pisarza powiedział, że rodzina zdecydowała się na repatriację w nadziei, że jego ojciec stanie się czynnikiem jednoczącym Gwatemalę.

„Dziś mówimy mu: witaj w swojej ojczyźnie, w tych świtach, witaj w miejscu, gdzie znów usłyszysz swoje dzwony i ponownie zobaczysz tę Gwatemalę.”

Dlaczego powrót zajął dekady

Asturias zmarł na raka w Madrycie w 1974 r. w wieku 74 lat. Rodzina pochowała go na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu, ponieważ w tamtym czasie ani Gwatemala, ani Hiszpania, rządzone przez reżimy de facto, nie były postrzegane jako odpowiednie miejsce. Pisarz został pozbawiony obywatelstwa po zamachu stanu w 1954 r., który zakończył dekadę demokratycznych reform, a jego książki zostały zakazane. Udał się na wygnanie i wrócił tylko na krótko w 1959 r. na podstawie listu żelaznego. Ostatni raz przebywał w Gwatemali w 1966 r., kiedy nowy rząd przywrócił mu prawa i mianował ambasadorem w Paryżu. Według jego syna wcześniejsze rządy próbowały zorganizować sprowadzenie prochów, ale rodzina odmawiała, uznając te władze za część paktu korupcyjnego. Powrót stał się możliwy dopiero po objęciu urzędu przez Arévalo, który obiecał uhonorowanie pisarza w 2024 r.

Pisarz wciąż mało znany poza regionem

Asturias urodził się w 1899 r. w mieście Gwatemala w średniozamożnej rodzinie. Zdobył literacką Nagrodę Nobla w 1967 r. i jest jednym z zaledwie sześciu latynoamerykańskich laureatów w tej kategorii, jak podaje BBC. BBC zauważa, że pozostaje on niemal nieznany dla wielu czytelników na kontynencie, w przeciwieństwie do Octavio Paza, Maria Vargasa Llosy, Gabriela Garcíi Márqueza czy chilijskich laureatów Gabrieli Mistral i Pabla Nerudy. Jego twórczość łączyła krytykę społeczno-polityczną z mitologią rdzennych mieszkańców i życiem codziennym, a dyktatora sportretował w powieści „Pan Prezydent” z 1946 r. Minister kultury i sportu Luis Méndez Salinas powiedział, że państwo musi teraz zadbać o popularyzację jego nazwiska w szkołach i bibliotekach.

„Przyjęcie go nas zobowiązuje. On nadał Gwatemali imię, a teraz do Gwatemali należy wypowiadanie jego nazwiska w klasach, bibliotekach, teatrach i na placach.”

Cztery dni uroczystości

Homagium zaplanowano na cztery dni, łącząc honory państwowe z ceremoniami majańskimi, jak podaje EL PAÍS. W sobotę, 14 listopada, w parku archeologicznym Kaminal Juyú ma odbyć się ceremonia duchowa, po której nastąpi publiczne oddanie hołdu w Palacio Nacional de la Cultura, o czym poinformowało Deutsche Welle. W niedzielę, 15 listopada, urna ma zostać złożona w centrum kultury noszącym imię pisarza, jak podaje newsORF. Decyzja rodziny o repatriacji, prawie 52 lata po pogrzebie, zamyka długą przerwę między jego śmiercią a powrotem do domu.