Rząd · Coimbra

Portugalska Partia Socjalistyczna domaga się wyjaśnień ministra w sprawie likwidacji programów zatrudnienia naukowców

Portugalska Partia Socjalistyczna (PS) domaga się pilnego przesłuchania ministra edukacji i nauki Fernando Alexandre w parlamencie w związku z zakończeniem programów FCT-Tenure oraz Aliança Ciência, mimo że rząd nie opublikował jeszcze formalnej decyzji w tej sprawie.

Tekst AI na podstawie relacji SAPO, Notícias ao Minuto, PÚBLICO i innych wydawców. Opublikowany . Jak powstaje

Dla członkówPierwsze 30 sekund dla wszystkich. Głos syntetyczny (AI).

W skrócie

Coimbra · Portugalia
Jak do tego doszło
  1. 16.11Minister broni nieprzedłużenia programów w Coimbrze, rząd prezentuje propozycję priorytetów AI2
  2. 17.11PS składa wniosek o pilne przesłuchanie ministra w parlamencie
  3. 23.11Zakończenie konsultacji społecznych raportu dotyczącego priorytetów AI2

Socjaliści żądają przesłuchania i dokumentacji

We wtorek, 17 listopada 2026 r., Partia Socjalistyczna (PS) złożyła wniosek o pilne przesłuchanie ministra edukacji, nauki i innowacji Fernando Alexandre w parlamencie w związku z anulowaniem drugiej edycji programu FCT-Tenure oraz zakończeniem Aliança Ciência, które finansowały zatrudnienie w sektorze nauki. Partia chce również przesłuchania sekretarz stanu ds. nauki i innowacji Heleny Canhão oraz żąda, aby raporty ewaluacyjne, dokumentacja i uzasadnienie obu decyzji trafiły do Zgromadzenia Republiki przed przesłuchaniem. PS zauważa, że oba programy powstały za poprzedniego rządu socjalistycznego i w praktyce działały wspólnie. Partia twierdzi, że obecny rząd nigdy nie ogłosił w parlamencie zamiaru ich zakończenia.

Zapewnienia budżetowe i zwrot o 180 stopni

PS przypomina, że 4 listopada 2026 r., podczas prac komisji nad budżetem państwa na 2027 r., minister zapewniał posłów, że wycofywanie środków z nauki nie jest planowane ani przewidywane. Sześć dni później, według doniesień prasowych, poinformował Radę Rektorów Portugalskich Uniwersytetów, że druga edycja FCT-Tenure nie zostanie uruchomiona, a Aliança Ciência zostanie zakończona. Partia twierdzi, że do tej pory nie opublikowano żadnego formalnego aktu ani uzasadnienia. Doniesienia prasowe wskazują, że nowa Agencja ds. Badań i Innowacji (AI2) sformalizuje decyzję, gdy zacznie w pełni działać w 2027 r.

Odpowiedź ministra w Coimbrze

W poniedziałek, 16 listopada, w Coimbrze Fernando Alexandre powiedział dziennikarzom, że doszło jedynie do nieprzedłużenia programu, który pozwolił na zatrudnienie około 1100 doktorów. Stwierdził, że rząd podtrzymuje zobowiązanie do tworzenia warunków dla zatrudnienia w nauce oraz poprawy warunków kontraktowych i płacowych naukowców. Przyznał również, że obecne mechanizmy zatrudniania prawdopodobnie nie były najlepszym rozwiązaniem.

„Prawdopodobnie te instrumenty nie są najlepsze, ale oczywiście znajdą się inne sposoby, by to robić.”

Fernando Alexandre, minister edukacji

Dodał, że kontrakty FCT-Tenure, których procesy rekrutacyjne niedawno zakończono, zostaną poddane ocenie przed wyborem alternatywy. PS argumentuje, że instytucje tracą główne publiczne narzędzie walki z prekariatem w nauce oraz współfinansowanie, na którym planowały nowe etaty, podczas gdy rząd nie przedstawił planów zastępczych, źródeł finansowania, harmonogramu ani liczby miejsc pracy.

Cztery priorytety nowej agencji

Podczas tego samego wydarzenia w Coimbrze rząd przedstawił propozycję czterech priorytetów strategicznych dla finansowania AI2 na najbliższe pięć lat: wykorzystanie zasobów naturalnych, przyspieszenie transformacji cyfrowej, budowa zrównoważonego mieszkalnictwa i poprawa jakości życia. Propozycja zakłada, że te obszary otrzymają od 30% do 40% budżetu AI2, jednak całkowita kwota będzie znana dopiero po podpisaniu kontraktu programowego pod koniec roku. Raport końcowy jest poddany konsultacjom społecznym do 23 listopada, po czym rezolucja trafi do Rady Ministrów. Sekretarz stanu Helena Canhão poinformowała, że proces przyciągnął około 4500 uczestników w ramach dziesiątek inicjatyw, a platforma AI2Participa zebrała ponad 10 000 opinii. Maria do Rosário Partidário, która koordynowała zlecone przez rząd badanie, argumentowała, że badania powinny opierać się na zasobach naturalnych kraju. Helena Canhão nie szczędziła krytyki obecnemu modelowi.

„To nie jest system, którego chcemy.”

Helena Canhão

Presja budżetowa i porównania europejskie

Felieton dotyczący sporu wskazuje na cięcie w wysokości 166 mln euro (23,3%) w kwocie przekazywanej do AI2 w porównaniu z jej poprzednikiem, Fundação para a Ciência e a Tecnologia, w dyskusji nad budżetem na 2027 r. Ten sam tekst podaje, że FCT-Tenure otworzył około 1000 etatów w skali kraju w swojej jedynej edycji i szacuje krajowe wydatki na badania na około 1,8% PKB w 2025 r. przy celu 3% na 2030 r. Na poziomie europejskim Komisja zaproponowała 175 mld euro na program ramowy na lata 2028–2034, później zredukowane do 158 mld, podczas gdy raport Draghiego wskazywał na 200 mld.

Proponowany budżet badań UE, program ramowy 2028–2034mld euro
Propozycja Komisji
175 mld euro
Skorygowana kwota
158 mld euro
Cel raportu Draghiego
200 mld euro

Dane z tekstu artykułu

Felieton podaje również, że wskaźniki sukcesu w europejskich grantach oscylują obecnie wokół 10%. Jako przykłady podano granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, gdzie wskaźniki sukcesu wynosiły 8,8% na początkowym etapie kariery, 11,2% na etapie średniozaawansowanym i 9,6% na etapie zaawansowanym.

Wskaźniki sukcesu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych według etapu kariery%
Początkowy etap kariery
8.8 %
Średniozaawansowany etap kariery
11.2 %
Zaawansowany etap kariery
9.6 %

Dane z tekstu artykułu

Zapytaj o ten tekst

Źródła i kontekst

Pollar jest bezpłatny i bez reklam w tekście. Utrzymują go członkowie.

Wesprzyj Pollar