Iran i USA bliżej niż kiedykolwiek porozumienia pokojowego, ale spór o zamrożone aktywa i warunki nuklearne

Trzymiesięczna wojna i kruchy rozejm

Wojna rozpoczęła się 28 lutego, kiedy Stany Zjednoczone wraz z Izraelem rozpoczęły operacje wojskowe przeciwko Iranowi. Zawieszenie broni weszło w życie 8 kwietnia i w dużej mierze jest przestrzegane, chociaż Cieśnina Ormuz pozostaje zablokowana, a siły izraelskie kontynuują operacje w Libanie i Syrii. W ostatnich tygodniach przyspieszyły wysiłki dyplomatyczne, a Pakistan pośredniczył między przeciwnikami.

Memorandum z Islamabadu

12 czerwca pakistański premier Shehbaz Sharif ogłosił, że osiągnięto „ostateczny, uzgodniony tekst” porozumienia pokojowego. Sharif napisał na X, że „pokój nigdy nie był tak blisko”. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi dodał, że „Islamabadzkie memorandum o porozumieniu nigdy nie było tak blisko”. Starszy urzędnik administracji Trumpa powiedział dziennikarzom, że pewność podpisania umowy wzrosła z 75% do 85%, choć jeszcze nie do 100%.

Islamabadzkie memorandum o porozumieniu nigdy nie było tak blisko.

Sprzeczne interpretacje

Pomimo optymistycznego języka, obie strony przedstawiły znacznie różniące się wersje dokumentu. Waszyngton twierdzi, że porozumienie ponownie otworzy Cieśninę Ormuz, zdemontuje irański program nuklearny i usunie wzbogacony uran z kraju. Wiceprezydent JD Vance podkreślił, że „Irańczycy nie otrzymają gotówki, ani nie zostaną uwolnione środki tylko za podpisanie umowy lub udział w spotkaniu”. Teheran natomiast uzależnia jakiekolwiek porozumienie od uwolnienia zamrożonych irańskich aktywów, gwarancji, że Izrael nie zaatakuje Libanu, oraz 60-dniowego odroczenia rozmów na temat swojego programu nuklearnego i statusu cieśniny. Irańskie media państwowe opublikowały 14-punktowy projekt odzwierciedlający te żądania.

Porozumienie jest skonstruowane tak, aby priorytetowo traktować obawy USA i sojuszników oraz aby zapewnić, że jeśli Islamska Republika Iranu wypełni swoje zobowiązania, korzyści ekonomiczne trafią zarówno do nich, jak i do całego regionu.

Czerwone linie Izraela

Izraelski minister obrony Israel Katz oświadczył, że siły izraelskie „nie wycofają się ze stref bezpieczeństwa w Libanie, Syrii i Strefie Gazy”, sprzeciwiając się włączeniu do memorandum zawieszenia broni w Libanie. Iran nalega, aby rozejm obejmował wszystkie fronty, w tym Hezbollah w Libanie, gdzie zginęło ponad 3700 osób. Premier Benjamin Netanjahu potwierdził, że Izrael nie będzie stroną memorandum.

Kolejne kroki

Starszy urzędnik USA powiedział, że porozumienie może zostać podpisane „w nadchodzących dniach”, być może w ten weekend w Europie; Szwajcaria już zaoferowała organizację ceremonii. Wiceprezydent Vance będzie reprezentował Waszyngton, podczas gdy prezydent Trump weźmie udział w swoim 80. przyjęciu urodzinowym w Białym Domu w niedzielę, a następnie uda się na szczyt G7 w poniedziałek. Po podpisaniu memorandum zamrozi działania wojenne na czas nieokreślony i da obu stronom 60 dni na negocjacje w najbardziej spornych kwestiach.