Polska pomija Trybunał Konstytucyjny w projekcie budżetu na 2027 rok po sporze proceduralnym

Decyzja rządu w sprawie budżetu na 2027 rok

28 sierpnia 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt budżetu państwa na 2027 rok, nie uwzględniając w nim środków dla Trybunału Konstytucyjnego. Minister finansów Andrzej Domański poinformował po posiedzeniu rządu, że resort nie otrzymał od Trybunału prawnie poprawnego planu finansowego, przez co dochody i wydatki tej instytucji zostały całkowicie pominięte w ustawie. Wiceminister finansów Hanna Majszczyk potwierdziła, że w rządowym tekście alokacja wynosi zero, zaznaczając, że jedynie parlament posiada uprawnienia do tworzenia lub modyfikowania linii budżetowych, gdy organ składający wniosek nie spełnia wymogów ustawowych. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek oświadczył w serwisie X, że Trybunał nie otrzyma środków z budżetu państwa, ponieważ proces jego zgromadzenia wewnętrznego naruszył przepisy ustawowe.

Z naszego punktu widzenia po prostu nie otrzymaliśmy dokumentu, który pozwoliłby nam przekazać środki budżetowe temu organowi, który niektórzy nazywają Trybunałem Konstytucyjnym.

Spór o kworum w Zgromadzeniu Ogólnym

Proceduralny konflikt wynika z wewnętrznych sporów w Trybunale Konstytucyjnym dotyczących nominacji sędziowskich. Zgodnie z ustawą o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, plan finansowy sądu musi zostać przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów przed przekazaniem go władzy wykonawczej. Zgromadzenie wymaga kworum co najmniej 10 sędziów, jednak zaplanowane na lipiec posiedzenia nie osiągnęły tego progu. Prezes Trybunału Bogdan Święczkowski odmówił dopuszczenia do obrad czterech sędziów (Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda oraz Anna Korwin-Piotrowska), którzy złożyli ślubowanie przed Sejmem w obecności notariusza po tym, jak prezydent Karol Nawrocki odmówił odebrania od nich przysięgi.

Obrona autonomii budżetowej przez Trybunał

Trybunał Konstytucyjny wydał oficjalne oświadczenie, w którym odrzucił stanowisko rządu i określił wykluczenie jako pozbawione podstaw prawnych. Trybunał stwierdził, że Bogdan Święczkowski przedłożył plan wydatków 30 lipca 2026 roku, przygotowany przez Dyrektora Biura Trybunału zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 16 lipca 2026 roku. Według sądu procedura ta jest zgodna z 30-letnią praktyką. Trybunał argumentował, że art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych przypisuje Ministrowi Finansów rolę czysto techniczną w zakresie włączania budżetów sądowych do krajowego projektu, co stanowi mechanizm mający chronić niezależność instytucjonalną od władzy wykonawczej.

Prezes jest osobą zobowiązaną do przedstawienia projektu budżetu, ale nie może tego zrobić samodzielnie, tylko na podstawie uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału.

Konsekwencje operacyjne i przegląd parlamentarny

Pominięcie finansowania sądu wpływa na wydatki operacyjne, wynagrodzenia administracyjne oraz emerytury sędziowskie. Dokumentacja Trybunału wskazuje, że 38 emerytowanych sędziów pobiera miesięczne świadczenia w wysokości około 40 000 PLN brutto, podczas gdy 6 uprawnionych rodzin otrzymuje około 35 000 PLN brutto miesięcznie. Były prezes Trybunału Andrzej Zoll zauważył, że choć sąd ma trudności z funkcjonowaniem bez działającego Zgromadzenia Ogólnego, finansowanie personelu administracyjnego pozostaje niezbędne. Projekt ustawy budżetowej trafia teraz do Sejmu, gdzie ustawodawcy zdecydują, czy wprowadzić poprawki przywracające finansowanie, zanim budżet na 2027 rok stanie się prawem.