Polska przyjmuje projekt budżetu na 2027 rok z deficytem 281,2 mld zł w obliczu wygasania środków z KPO

Presja fiskalna w projekcie budżetu na 2027 rok

Rząd przyjął projekt budżetu na 2027 rok, zakładający dochody państwa na poziomie 696,4 mld zł, wydatki 977,6 mld zł oraz deficyt budżetowy 281,2 mld zł. Według głównego ekonomisty Business Centre Club Pawła Wojciechowskiego, deficyt sektora finansów publicznych wyniesie 7,1% PKB w 2026 i 2027 roku, po 7,3% odnotowanych w 2025 roku. Wojciechowski zauważył, że dochody budżetowe mają wzrosnąć o blisko 11% w porównaniu z przewidywanym wynikiem za 2026 rok, co wynika ze wzrostu wpływów z VAT o 9,5% oraz z CIT o blisko 18%. Analizy Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz raportu o zagrożeniach dla długu publicznego wskazują, że stabilizacja ścieżki zadłużenia wymaga poprawy salda pierwotnego o ponad 4 punkty procentowe PKB, czyli o około 160–166 mld zł. Dług sektora finansów publicznych ma wzrosnąć z około 59,7% PKB w 2025 roku do 72,7% w 2028 roku.

Oznaczałoby to trzeci z rzędu rok z deficytem powyżej 7% PKB, a dzieje się to przy wzroście gospodarczym na poziomie około 3%, a nie w czasie recesji.

Zmiany w transferach unijnych i perspektywy makroekonomiczne

Saldo finansowe Polski z Unią Europejską ma spaść do 33,5 mld zł w 2027 roku z 84,3 mld zł w 2026 roku i około 60 mld zł w 2025 roku. W uzasadnieniu do budżetu na 2027 rok Ministerstwo Finansów oszacowało transfery z UE na 81,1 mld zł przy składce członkowskiej wynoszącej około 47,6 mld zł. Spadek wynika z zakończenia Krajowego Planu Odbudowy (KPO), który zapewnił 31,4 mld zł w 2024 roku, 40,4 mld zł w 2025 roku i oczekiwane 48,5 mld zł w 2026 roku, po czym w 2027 roku środki te wyniosą zero. Regularne transfery strukturalne, spójnościowe i rolne mają wzrosnąć z 77 mld zł w 2026 roku do 81,1 mld zł w 2027 roku. Minister finansów Andrzej Domański stwierdził w poniedziałek w Polskim Instytucie Ekonomicznym, że Polska pozostanie beneficjentem netto nadchodzącego wieloletniego budżetu UE, rozwijając jednocześnie alternatywne mechanizmy finansowania, takie jak Innowacyjna Polska czy Indywidualne Konta Inwestycyjne.

Ekonomiści przewidują wyhamowanie aktywności gospodarczej po zakończeniu finansowania z KPO. Główny ekonomista PKO BP Piotr Bujak prognozuje, że wzrost PKB spowolni z 3,5% w 2026 roku do 2,8% w 2027 roku, przy jednoczesnym spadku dynamiki inwestycji z 10% w 2026 roku do 2% w 2027 roku. Główny ekonomista ING Banku Śląskiego Rafał Benecki prognozuje wzrost PKB w 2027 roku na poziomie 3,2%, zauważając, że wypłacone środki będą nadal krążyć w gospodarce.

Od dawna zakładaliśmy takie pogorszenie salda ze względu na zakończenie Krajowego Planu Odbudowy.

Nastroje społeczne i progi zadłużenia

Nastroje społeczne dotyczące kondycji gospodarki pogarszają się w kolejnych sondażach. Badanie OGB przeprowadzone metodą wywiadów telefonicznych (CATI) między 18 a 22 września 2026 roku na próbie 1000 dorosłych wykazało, że 52,18% respondentów uważa, iż sprawy gospodarcze w Polsce zmierzają w złym kierunku. Pozytywnie oceniło to 33,88% badanych, a 13,94% nie wyraziło opinii. Negatywne nastroje wynosiły wcześniej 51,73% w październiku 2025 roku, 47,92% w styczniu 2026 roku oraz 50,25% w sierpniu 2026 roku.

Krajowy dług publiczny zbliża się również do ustawowego progu 55% PKB. Przekroczenie tego limitu zgodnie z ustawą o finansach publicznych uruchamia ustawowe ograniczenia fiskalne dla kolejnych budżetów państwa. Sławomir Dudek z Rady Fiskalnej oraz Ludwik Kotecki z Rady Polityki Pieniężnej ostrzegali przed ryzykami związanymi ze zbliżaniem się do tego limitu, a minister Domański potwierdził prawdopodobieństwo jego osiągnięcia, co prognozy strategii zarządzania długiem przewidują na 2028 rok. Agencja Fitch obniżyła wcześniej perspektywę ratingu Polski do negatywnej, wskazując na wyzwania związane z konsolidacją finansów i tarcia w zarządzaniu.