Ostrzeżenia przed deficytem i długiem Polski w obliczu nominacji Andrzeja Domańskiego na wicepremiera

Nominacja bez wyznaczonego terminu

Premier Donald Tusk ogłosił wniosek o powołanie Andrzeja Domańskiego na stanowisko wicepremiera. Domański, pełniący funkcję ministra finansów, jest krytykowany przez opozycję za deficyt, który zdaniem krytyków przekracza 281 mld złotych, oraz za rosnące zadłużenie. Opozycja domaga się jego natychmiastowej dymisji. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował 12 listopada na konferencji prasowej, że odpowiedzialność za nominację spoczywa na Tusku, a dokładna data zostanie ogłoszona po jej ustaleniu. Dodał, że decyzji można spodziewać się w ciągu kilku dni, zaznaczając, że prezydent przebywał tego dnia na kongresie gospodarczym w Poznaniu, gdzie prowadził również rozmowy z prezydentem Słowacji. Tusk zdecydowanie bronił swojego ministra.

„Domański jest naprawdę wybitnym ministrem, ponieważ udaje mu się utrzymać państwo polskie i jego finanse w granicach bezpieczeństwa”

Ścieżka deficytu i długu

Rządowy projekt budżetu na 2027 rok utrzymuje deficyt całego sektora finansów publicznych na poziomie 7,1% PKB, czyli na poziomie tegorocznym, zamiast go redukować. Dług sektora rządowego i samorządowego w 2027 roku prognozowany jest na około 75% PKB, a bez konsolidacji może przekroczyć 100% PKB. Koszty obsługi długu mają osiągnąć 2,7% PKB w 2026 roku i 3,6% w 2030 roku, zgodnie z rządową strategią zarządzania długiem.

20262,7%

20303,6%

2026

2.7 %

2030

3.6 %

Dane z tekstu artykułu

Sławomir Dudek, przewodniczący Rady Fiskalnej, opisuje sytuację raczej jako powolną degradację niż pojedynczy kryzys. Usługi publiczne stopniowo się pogarszają, płace w sektorze publicznym rosną jedynie w tempie inflacji w niektórych jego częściach, a pracownicy zaczynają odchodzić.

„Im dłużej trwa degradacja finansów publicznych, tym bardziej bolesna będzie późniejsza naprawa”

Skala naprawy

Międzynarodowe instytucje oraz polscy ekonomiści oceniają, że deficyt musi spaść do poziomu 3–4% PKB, co oznacza poprawę o 3–4 punkty procentowe. W dzisiejszych cenach oznacza to poprawę salda o około 120–160 mld złotych. Ludwik Kotecki, członek Rady Polityki Pieniężnej, proponuje rozłożenie konsolidacji na cztery lata, redukując deficyt o 0,7–0,9 punktu procentowego PKB rocznie, czyli o około 28–36 mld złotych rocznie. Rzeczpospolita wskazuje na przywileje podatkowe i emerytalne, świadczenie 800+ oraz wydatki na obronność jako obszary, w których ekonomiści widzą największe pole do oszczędności.

Terminy i oceny

Credit Agricole Bank Polska szacuje, że cięcia rozpoczęte już teraz mogłyby sięgnąć 0,8% PKB rocznie. Ostrzega, że jeśli konsolidacja rozpocznie się dopiero po wyborach parlamentarnych w 2028 roku, dostosowanie stanie się trudniejsze. Agencja S&P obniżyła perspektywę ratingu kredytowego Polski, wywierając presję na rząd, aby przedstawił wiarygodny plan naprawczy. Były wicepremier i minister finansów, który 30 lat temu wprowadzał Polskę na międzynarodowe rynki kapitałowe, napisał w Rzeczpospolitej, że polityka rządu obniżyła ratingi Polski mimo relatywnie wysokiego wzrostu gospodarczego i zasugerował, że na działanie może być już za późno.