Polska powołuje pełnomocnika ds. młodzieży, omijając weto prezydenta w sprawie rzecznika praw ucznia

Ministerialna nominacja i zakres kompetencji

W czwartek, 1 października 2026 r., minister edukacji narodowej Barbara Nowacka powołała 22-letniego prawnika Mikołaja Wolanina na stanowisko pełnomocnika ministra edukacji ds. uczniów i polityki młodzieżowej. Stanowisko to daje resortowi mechanizm wykonawczy do wspierania spraw uczniowskich bez konieczności wprowadzania nowych ustaw. Zgodnie z warunkami nominacji, Wolanin będzie analizował istniejące przepisy, badał problemy dotykające uczniów i przedstawiał rozwiązania polityczne bezpośrednio minister edukacji. Jego obowiązki obejmują również monitorowanie przestrzegania praw i obowiązków uczniów, formułowanie dobrych praktyk dla placówek oświatowych, wspieranie szkół w zakresie zgodności z prawem oraz opiniowanie statutów szkolnych.

To w żadnym wypadku nie będzie funkcja polityczna.

Prezydenckie weto i tło polityczne

Nominacja stanowi bezpośrednią alternatywę administracyjną dla ustawy zablokowanej przez prezydenta Karola Nawrockiego w lipcu 2026 r. Zawetowana ustawa o prawach i obowiązkach ucznia zakładała stworzenie instytucjonalnych ram rzeczników w całej Polsce, z urzędem ustawowego Krajowego Rzecznika Praw Ucznia. Nawrocki uzasadnił swoje weto obawą, że proponowany urząd funkcjonowałby jako szkolna prokuratura zajmująca się anonimowymi donosami, co jego zdaniem sprzyjałoby antagonizmom, a nie współpracy między kadrą pedagogiczną a uczniami. Podczas czwartkowego briefingu prasowego Nowacka podkreśliła, że sprzeciw prezydenta nie powstrzyma resortu przed realizacją obietnic programowych.

Ustawa została przygotowana i z zupełnie niezrozumiałych powodów zawetowana przez prezydenta. To jednak nie zwalnia nas z odpowiedzialności za dotrzymanie zobowiązań wobec uczniów i całej wspólnoty edukacyjnej.

Doświadczenie i kwalifikacje nowego pełnomocnika

Wolanin wnosi do nowo utworzonej roli doradczej bogate doświadczenie akademickie i instytucjonalne. Jako doktorant nauk prawnych, posiadający tytuły magistra prawa cywilnego i prawa kanonicznego, jest autorem 17 publikacji naukowych, w tym dwóch specjalistycznych monografii dotyczących praw i obowiązków ucznia oraz rozdziału komentarzowego do ustawy Prawo oświatowe. W latach 2019–2026 Wolanin pełnił funkcję prezesa Fundacji na rzecz Praw Ucznia, organizacji, którą założył jeszcze jako osoba niepełnoletnia za formalną zgodą sądu rodzinnego. Jego działalność prawna i obywatelska przyniosła mu w 2024 r. tytuł jednego z dziesięciu globalnych finalistów nagrody Global Student Prize.

Sieć lokalna i strategia do 2035 roku

Odnosząc się do swoich priorytetów, Wolanin zapowiedział, że pierwsze kroki skieruje na organizację bezpośrednich konsultacji z grupami młodzieżowymi w całym kraju. Wskazał również na trwające prace nad Strategią na rzecz Młodego Pokolenia, rządowymi ramami planowania mającymi ukierunkować politykę państwa wobec młodych ludzi do 2035 r. Choć prezydenckie weto wyeliminowało ustawowy obowiązek tworzenia stanowisk regionalnych, resort zamierza zachęcać samorządy i poszczególnych dyrektorów szkół do dobrowolnego powoływania lokalnych rzeczników praw ucznia, którzy zajmowaliby się skargami i przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej.

Będziemy również zachęcać, oczywiście bez żadnego przymusu, do powoływania rzeczników szkolnych i samorządowych. Chodzi o to, aby uczniowie mieli kogoś bliskiego, kogo znają i komu ufają, do kogo mogą zwrócić się o pomoc.