Trump i Pezeszkian podpisują tymczasowe porozumienie USA-Iran podczas kolacji w Wersalu, kończąc trzymiesięczną wojnę i otwierając Cieśninę Ormuz

Niespodzianka w pałacu

To, co miało być kolacją G7, stało się sceną pierwszego porozumienia prezydenckiego USA-Iran od rewolucji 1979 roku. Prezydent Francji Emmanuel Macron otworzył Wersal na prywatne przyjęcie z okazji 250. urodzin Ameryki, a Trump wykorzystał tę chwilę. „Podpisaliśmy w Wersalu” – powiedział dziennikarzom, wychodząc z kolacji z homarem, kawiorem i lodami waniliowymi. Francuski minister finansów Roland Lescure powiedział, że podpisanie było niespodzianką nawet dla członków gabinetu. „Sprzątaliśmy talerze” – wspominał, po tym jak sekretarz stanu Marco Rubio wyszedł wydrukować dokument i wrócił.

Warunki tymczasowego porozumienia

Memorandum z Islamabadu, jak nazywa je dokument przesłany do Kongresu, ogłasza natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie. Stany Zjednoczone w pełni zniosą blokadę morską irańskich portów w ciągu 30 dni, podczas gdy Iran gwarantuje bezpieczny tranzyt przez Cieśninę Ormuz bez opłat przez 60 dni. Obie strony zobowiązują się do wynegocjowania ostatecznego porozumienia w ciągu tych 60 dni, z możliwością przedłużenia. Iran musi również rozcieńczyć swoje zapasy wysoko wzbogaconego uranu, a sankcje wspierane przez USA zostają zawieszone, co pozwala Teheranowi na swobodną sprzedaż ropy. Porozumienie wchodzi w życie natychmiast.

Droga do podpisania

Pakistańscy mediatorzy, do których później dołączył Katar, spędzili tygodnie na żonglowaniu nocnymi rozmowami i zmieniającymi się żądaniami.

„Wiele było momentów podczas negocjacji, kiedy wydawało się, że proces utknie w martwym punkcie.”

Spory wybuchały o pojedyncze słowa: 45-minutowa debata pod koniec maja podobno dotyczyła tego, czy użyć „itp.” czy „w tym”. W niedzielę wiceprezydent JD Vance i przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf podpisali memorandum cyfrowo, podczas gdy Trump obserwował. W poniedziałek rano pakistański premier Szahbaz Szarif ogłosił porozumienie, a Iran ponownie otworzył Cieśninę Ormuz. W środę Trump i Pezeszkian podpisali papierowe kopie, pieczętując tymczasowe ramy.

Izrael i reakcje regionalne

Izraelski analityk Danny Citrinowicz nazwał porozumienie strategiczną katastrofą.

„Poszliśmy obalić reżim przy wsparciu USA, a skończyło się na tym, że Waszyngton skutecznie nadał legitymację i wzmocnił ten sam reżim, który chcieliśmy obalić.”

Porozumienie, jak powiedział, nie nakłada żadnych ograniczeń na program rakietowy Iranu ani jego proxy i nie oferuje drogi do demontażu obiektów jądrowych. Kampania Izraela w Libanie jest również ograniczona przez ramy zawieszenia broni. Porozumienie podważa narrację premiera Netanjahu i ujawnia granice jego wpływu na prezydenta USA często postrzeganego jako bliski sojusznik.

Co dalej

Okno negocjacyjne wynoszące 60 dni jest teraz otwarte, a najtrudniejsza część może dopiero nadejść.

„Waszyngton i Teheran wydają się mieć różne interpretacje tego samego tekstu. Iran będzie próbował wykorzystać niejasności jako dźwignię, podczas gdy USA będą próbowały utrzymać presję do czasu uzyskania ustępstw nuklearnych.”

Formalna ceremonia podpisania jest nadal zaplanowana na piątek w Szwajcarii, gospodarzem jest Pakistan, a Katar jest współmediatorem. To, czy tymczasowe porozumienie stanie się trwałym rozwiązaniem, zależy od wypełnienia luk w zakresie zniesienia sankcji, reżimu Cieśniny Ormuz i przyszłości irańskiego programu nuklearnego.