USA i Iran podpisują protokół pokojowy, opłaty w Cieśninie Ormuz po 60-dniowym okresie przejściowym
Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Iranu podpisali w środę zdalnie memorandum islamabadzkie, kończąc trwającą miesiące wojnę i zobowiązując się do rozcieńczenia wzbogaconego uranu Iranu, podczas gdy Teheran nalega, że po 60-dniowym okresie przejściowym nałoży opłaty na żeglugę przez Cieśninę Ormuz.
Zdalne podpisanie
W środę wieczorem, 17 czerwca, prezydenci USA i Iranu zdalnie podpisali tzw. „memorandum islamabadzkie”, finalizując protokół zobowiązujący Teheran do rozcieńczenia wzbogaconego uranu w przyszłych rozmowach, podczas gdy Waszyngton zgadza się znieść sankcje gospodarcze. Wirtualna ceremonia zastąpiła wcześniejszy plan spotkania twarzą w twarz w Genewie w piątek. Biały Dom okrzyknął porozumienie jako „wielkie zwycięstwo” w kwestii programu nuklearnego Iranu, choć kontrowersje wokół zachęt finansowych mających zakończyć trwającą od końca lutego wojnę nadal trwają.
Zobowiązanie nuklearne Iranu i zniesienie sankcji
Rdzeniem protokołu jest zobowiązanie Iranu do rozcieńczenia zapasów wzbogaconego uranu w ramach szerszego procesu negocjacyjnego, w zamian za zniesienie amerykańskich sankcji. Tekst, ujawniony przez obie strony w środę, nakreśla ramy, ale pozostawia szczegóły ostatecznego, wiążącego porozumienia do późniejszych negocjacji. Biały Dom przedstawia to jako znaczące cofnięcie postępów nuklearnych Iranu, podczas gdy Teheran twierdzi, że porozumienie zachowuje jego prawa wynikające z prawa międzynarodowego.
Kontrola nad Cieśniną Ormuz
Ostrym punktem napięcia jest status strategicznej drogi wodnej. Zgodnie z protokołem Iran „dołoży wszelkich starań, aby zapewnić bezpieczny przepływ statków handlowych bez opłat przez jedynie 60 dni”. Po tym okresie przejściowym Iran nałoży opłaty serwisowe na wszystkie statki. Mohammad Bagher Ghalibaf, główny negocjator Iranu, powiedział wprost w wywiadzie dla telewizji państwowej:
Cieśnina nie wróci do sytuacji sprzed wojny. Iran ma suwerenność nad Ormuzem i oczywiście będziemy pobierać opłatę za te usługi.
Zamknięcie cieśniny od lutego zdławiło globalny handel i dostawy energii; nałożenie opłat zapowiada przekształcenie ekonomii morskiej nawet po pełnym ponownym otwarciu.
- Iran zamyka Cieśninę Ormuz, wywołując globalny kryzys energetyczny
- Trzy irańskie tankowce opuszczają port Czabahar, wznawiając eksport ropy do Azji
- Prezydenci USA i Iranu podpisują zdalnie protokół islamabadzki
- Rozpoczyna się 60-dniowy okres swobodnego przepływu statków handlowych przez cieśninę
- Iran rozpocznie pobieranie opłat od statków przepływających przez cieśninę
Wczesne eksporty ropy i wahania rynkowe
Jeszcze zanim atrament wysechł, trzy irańskie tankowce opuściły w tym tygodniu port Czabahar, kierując się na rynki azjatyckie, sygnalizując gotowość Teheranu do wznowienia sprzedaży ropy naftowej. Tymczasem ceny ropy wzrosły w środę o 5% w wyniku oceny przez traderów implikacji porozumienia i niepewności co do przyszłego systemu opłat w cieśninie. Oczekuje się, że ponowne otwarcie przywróci część podaży, ale dodatkowy koszt irańskich opłat może utrzymać premię za ryzyko w globalnych benchmarkach ropy.
Francja wkracza, by oczyścić wody
Francja ogłosiła, że jest gotowa rozpocząć rozminowywanie Cieśniny Ormuz, pierwszy praktyczny krok w kierunku bezpiecznej żeglugi. Paryż nie widział jednak jeszcze ostatecznego tekstu protokołu USA-Iran i zauważa, że dokument „nieuchronnie zawiera swoją część niejasności”. Misja rozminowywania, preludium do pełnego ponownego otwarcia handlowego, podkreśla zaangażowanie społeczności międzynarodowej w tę drogę wodną oraz złożoną choreografię wymaganą do zakończenia wojny, która wstrząsnęła światową gospodarką.
