Niemiecki rząd sonduje gotowość organizacji do przywrócenia służby zastępczej, ASB żąda 9–12 miesięcy

Sondaż wśród organizacji

Federalne Ministerstwo ds. Rodziny potwierdziło 4 sierpnia, że przeprowadziło ankietę wśród 23 dużych organizacji w sprawie ich zdolności do przyjęcia osób odmawiających służby wojskowej w przypadku przywrócenia poboru. Badanie przeprowadzono minionej zimy, obejmując grupy aktywne w ramach wolontariatu lub zaangażowane w dawną służbę zastępczą przed jej zawieszeniem w 2011 roku. Rzeczniczka ministerstwa poinformowała, że 22 z 23 organizacji uznało, iż ich infrastruktura i miejsca pracy byłyby "zasadniczo gotowe" do oferowania stanowisk w ramach służby zastępczej. Siedemnaście z 23 podmiotów było już aktywnych w dawnym systemie. Wśród skontaktowanych organizacji znalazły się Arbeiterwohlfahrt, Caritas, Niemiecki Czerwony Krzyż oraz Arbeiter-Samariter-Bund.

Żądania ASB

Arbeiter-Samariter-Bund (ASB) przedstawił konkretne warunki dla nowej służby zastępczej. Federalny przewodniczący ASB, Knut Fleckenstein, powiedział grupie medialnej Funke, że służba musi trwać "co najmniej dziewięć, a najlepiej dwanaście miesięcy", aby dać młodym ludziom szansę na naukę i zaangażowanie w powierzone zadania. Domagał się znacząco wyższego komponentu kwalifikacyjnego, swobodnego wyboru miejsca służby oraz zaliczenia wcześniejszego wolontariatu, takiego jak dobrowolny rok socjalny czy zaangażowanie w ochronę cywilną.

„Bez realnych kwalifikacji i przy krótszym czasie trwania, ludzie po prostu odsiadują swój czas — to nie leży ani w ich interesie, ani w naszym.”

Fleckenstein podkreślił, że ASB generalnie preferuje formaty dobrowolne, jednak w przypadku powrotu służby obowiązkowej organizacja mogłaby przyjąć około 2000 "Zivi" i potrzebowałaby od trzech do sześciu miesięcy na zbudowanie niezbędnych struktur.

Przygotowania rządu

Ministerstwo pracuje nad nową ustawą o federalnej służbie społecznej (Bundesgesellschaftsdienstgesetz), która ma zmodernizować starą ustawę o służbie zastępczej z 2011 roku. Pozostaje ona w mocy, ale jest uznawana za przestarzałą. "Stara ustawa o służbie zastępczej nadal obowiązuje, jednak wiele zawartych w niej przepisów wymagało rewizji już w 2011 roku, dlatego zapobiegawczo przygotowujemy modernizację i debiurokratyzację w duchu państwa patrzącego w przyszłość" – przekazała rzeczniczka. Liczba osób odbywających służbę zastępczą zależałaby od tego, czy, kiedy i w jakim zakresie pobór zostanie zarządzony na podstawie §2a ustawy o poborze. Ministerstwo planuje przedstawić swoje propozycje po przerwie wakacyjnej.

Tło

Pobór do wojska w Niemczech zawieszono w 2011 roku, co zakończyło funkcjonowanie służby zastępczej dla osób odmawiających służby wojskowej. Od początku 2026 roku obowiązuje obowiązkowa rejestracja dla młodych mężczyzn urodzonych w 2008 roku, mająca na celu rekrutację ochotników do planowanego rozszerzenia Bundeswehry. Jeśli cele rekrutacyjne nie zostaną osiągnięte, Bundestag może zdecydować o "poborze opartym na potrzebach", co uruchomiłoby klauzulę konstytucyjną pozwalającą na odmowę służby wojskowej i wprowadzenie służby zastępczej. Szef frakcji Unii, Thorsten Frei, stwierdził, że w przypadku powrotu poboru "musiałaby istnieć również odpowiednia służba zastępcza".

Reakcje i perspektywy

Niemiecki Czerwony Krzyż ostrzegł, że bez niezawodnego finansowania i dokładnego przygotowania, polityczna reaktywacja może szybko stać się porażką organizacyjną. Tymczasem niektóre głosy, w tym prezydenta Franka-Waltera Steinmeiera i byłego sekretarza generalnego CDU Carstena Linnemanna, od dawna argumentują, że rok służby społecznej przyniósłby korzyści społeczeństwu, integrując młodych ludzi z różnych środowisk i kształtując poczucie odpowiedzialności. Sondaż ministerstwa i żądania ASB stanowią pierwsze konkretne kroki w kierunku ewentualnego powrotu służby zastępczej, choć decyzja o poborze jeszcze nie zapadła.