Ponad 200 pisarek potępia seksizm w najważniejszych francuskich nagrodach literackich, które trafiły wyłącznie do mężczyzn

Trybuna przeciwko systemowi nagród

Ponad 200 pisarek opublikowało w piątek, 6 listopada, na stronie internetowej dziennika „Libération” tekst, w którym potępiają seksizm pięciu głównych francuskich nagród literackich. Wśród sygnatariuszek znalazły się laureatka Nagrody Nobla Annie Ernaux, Virginie Despentes, Anne Berest, Adèle Yon oraz Nadia Daam. Inicjatywę poprowadziły filozofka Camille Froidevaux-Metterie oraz pisarki Louise Chennevière i Anne Godard. Autorki twierdzą, że system, który opisują jako specyficzny dla Francji, nie odzwierciedla bogactwa i różnorodności współczesnej francuskiej literatury.

Pięć nagród, pięciu mężczyzn

W dniach poprzedzających publikację tekstu ogłoszono laureatów nagród rentrée littéraire, czyli jesiennego sezonu literackiego. Nagrodę Goncourtów otrzymał Philippe Jaenada, Renaudot – François-Henri Désérable, Femina – Yannick Haenel, Médicis – Philippe Vasset, a Grand Prix de l'Académie française – Sébastien Lapaque. Nagroda Femina dla autora zagranicznego trafiła do amerykańskiej pisarki Laury Kasischke. Dwie mniejsze nagrody przyznano kobietom: prix Décembre otrzymała Anne Godard, a prix de Flore – Lucie Rico.

Pisarki wskazują na krótką listę nagrody Médicis jako przykład. Według tekstu jury wybrało Vasseta jako jedynego mężczyznę na liście, na której znajdowało się również sześć kobiet.

Argumenty pisarek

Autorki twierdzą, że jury dokonało „heroicznego wyczynu”, nagradzając wyłącznie mężczyzn. Zauważają, że sezon był określany jako otwarty, i argumentują, że wiele ważnych książek napisanych przez kobiety zyskało uznanie krytyków oraz wsparcie księgarzy i czytelników. W tekście podkreślono również, że książki te dobrze się sprzedają, co pisarki wykorzystują jako argument przeciwko wyborom jurorów.

Sygnatariuszki obwiniają zamknięty system. Twierdzą, że członkowie kapituł tych prestiżowych nagród są wybierani w drodze kooptacji, a większość z nich zasiada w nich dożywotnio, co opisują jako stary patriarchat działający bardzo skutecznie. Argumentują również, że niechęć do nagradzania kobiet odzwierciedla dystans wobec książek nadających literacką godność tematom, które określają jako „kobiece”, takim jak kazirodztwo, obecne w kilku książkach wydanych w tym sezonie.

Czego domagają się pisarki

Autorki wzywają do wprowadzenia rotacyjnych składów jurorskich, które będą zrównoważone pod względem płci i będą reprezentować rzeczywistą różnorodność wydawniczą. Tekst jest sformułowany jako żądanie zmiany sposobu wyboru jurorów i długości ich kadencji, a nie jako skarga na poszczególnych laureatów. W artykułach nie odnotowano odpowiedzi ze strony jurorów ani administratorów nagród.

Inicjatywie przewodzą Camille Froidevaux-Metterie, Louise Chennevière i Anne Godard, a wśród sygnatariuszek znajdują się jedne z najbardziej znanych nazwisk współczesnej literatury francuskiej. Spór koncentruje się na tym, kto zasiada w jury i w jaki sposób jest wybierany, a nie na jakości nagrodzonych książek.