Wstrzymanie wykonania kary zastępczej

Były działacz opozycji antykomunistycznej i były zastępca dyrektora wywiadu Urzędu Ochrony Państwa (UOP) Piotr Niemczyk został zwolniony z aresztu śledczego Warszawa-Białołęka w piątek po południu, 11 września 2026 r. Niemczyk został zatrzymany we wtorek, 8 września 2026 r., w celu odbycia 15-dniowej kary zastępczej za niewykonanie wyroku prac społecznych. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wstrzymał wykonanie kary w piątek o godz. 14:00 po złożeniu wniosku przez obrońcę, Jacka Duboisa. Sąd Najwyższy wydał równoległą decyzję o wstrzymaniu wykonania kary w następstwie kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich Sylwię Gregorczyk-Abram. Niemczyk opuścił areszt około godz. 16:00, gdzie oczekiwał na niego przyjaciel Krzysztof Siemieński.

Demonstracja klimatyczna i wyrok nakazowy

Postępowanie prawne wynika z demonstracji klimatycznej zorganizowanej przez ruch Ostatnie Pokolenie na moście Poniatowskiego w Warszawie w maju 2025 r. Warszawski sąd skazał 26 uczestników na miesiąc prac społecznych w trybie wyroku nakazowego (art. 500 Kodeksu postępowania karnego), który pozwala sędziom na wydawanie orzeczeń bez pełnej rozprawy, gdy fakty są uznane za oczywiste. Sąd wskazał na blokowanie ruchu i odmowę wykonania poleceń policji. Niemczyk utrzymywał, że stał na chodniku z transparentem, a nie blokował jezdni, oraz stwierdził, że wyrok wydano bez jego udziału i bez prawidłowego doręczenia dokumentu. 12 sierpnia 2026 r. sąd zamienił niewykonane prace społeczne na 15 dni aresztu zastępczego.

Stan zdrowia i strajk głodowy

Po zwolnieniu Niemczyk wyjaśnił, że poważne złamanie nogi i przebyta operacja sprawiły, iż od dziesięciu miesięcy porusza się na wózku inwalidzkim i o kulach, co uniemożliwiło mu wykonywanie prac fizycznych. Stwierdził, że zarówno dzielnicowy, jak i kurator, którzy odwiedzili jego miejsce zamieszkania, widzieli ograniczenia ruchowe, jednak sąd nie uwzględnił jego stanu fizycznego przy zamianie kary. Podczas pobytu w celi szpitalnej na Białołęce Niemczyk rozpoczął strajk głodowy w proteście przeciwko stosowaniu wyroków nakazowych i brakowi rzetelnego procesu, kończąc go krótko przed zwolnieniem.

W wywiadzie dla TVN24 po wyjściu na wolność Niemczyk odniósł się do powrotu do więzienia dekady po zatrzymaniach w czasach PRL:

„Okazuje się, że siedzenie w więzieniu jest jak jazda na rowerze: nie zapomina się tego, więc się tego bałem.”

Apelacje i reakcja instytucjonalna

Zatrzymanie wywołało apel podpisany przez ponad 40 byłych opozycjonistów z czasów PRL, którzy wezwali Rzecznika Praw Obywatelskich Sylwię Gregorczyk-Abram oraz Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka do interwencji. Sygnatariusze argumentowali, że uwięzienie kontuzjowanego demonstranta w trybie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Minister Żurek potwierdził zwolnienie Niemczyka w piątek na platformie X. Obrońca Dubois zauważył, że wniosek o wstrzymanie wykonania kary złożono w czwartek, powołując się na przepisy zabraniające zamiany prac społecznych na areszt, gdy okoliczności osobiste i zdrowotne uniemożliwiają ich wykonanie. Zawieszenie wykonania kary przez Sąd Najwyższy pozostaje w mocy do czasu rozpoznania kasacji RPO, w której wniesiono o pełne uniewinnienie.